Czy Emmanuel Macron zdoła przekształcić UE w potęgę równą USA?

W 2017 r. 39-letni były minister finansów uwiódł Francuzów obietnicą wyrwania z marazmu nie tylko ich własnego kraju, ale całej Zjednoczonej Europy. W noc wyborczą ogłosił swój tryumf na dziedzińcu Luwru przy dźwiękach nie Marsylianki, ale instrumentalnej wersji Ody do Radości z IX Symfonii Beethovena: europejskiego hymnu.

Dziewięć lat później reformatorski bilans prezydenta Emmanuela Macrona na polu krajowym pozostaje skromny. Nie udało się pobudzić wzrostu gospodarczego i uzdrowić jego finansów. Bezrobocie znów zbliża się do 8 proc. osób w wieku produkcyjnym. Przede wszystkim jednak, rozbijając system partyjny i nieopacznie rozpisując przedterminowe wybory parlamentarne w 2024 r., Macron otworzył drogę do władzy dla skrajnej prawicy, która, jeśli wierzyć sondażom, ma dziś największe szanse zdobyć Pałac Elizejski wiosną przyszłego roku. 

Czytaj więcej

Polityka

Francja przed diabelskim wyborem

Za czternaście miesięcy rozegra się bój o Pałac Elizejski. Najbardziej prawdopodobne jest starcie...

Bez większości w parlamencie prezydent wiele już na polu krajowym nie zdziała. Ma związane ręce. Pozostaje więc scena międzynarodowa. I powrót do źródeł, czyli do spraw europejskich. Tu Emmanuel Macron ma powód do satysfakcji. Gdy na początku swojej pierwszej kadencji wzywał do budowy niezależnej od Ameryki europejskiej obronności, spotkał się z murem sceptycyzmu w innych stolicach Unii. Ale dziś, kiedy Donald Trump grozi odebraniem siłą Grenlandii Duńczykom i chce pójść na daleko idące ustępstwa wobec Rosji w sprawie Ukrainy, nawet tak transatlantyckie kraje jak Polska zaczynają podzielać wizję Paryża. 

Emmanuel Macron uważa, że euro mogłoby przejąć rolę dolara

To już nie są tylko słowa. Od przeszło roku to Europa podtrzymuje finansowo Ukraińców, bo Trump wstrzymał wszelkie amerykańskie programy pomocowe. Udało się także niemal całkowicie przerwać dostawy rosyjskiej energii. Gwałtownie zaczęły rosnąć wydatki na obronę już nie tylko państw flanki wschodniej NATO, ale i w ogóle krajów wolnej Europy. 

Wzrost PKB w strefie euro (2011-2025)

Foto: PAP

Teraz Macron chce jednak pójść znacznie dalej. Przed czwartkowym, nieformalnym szczytem przywódców UE w Brukseli poświęconym przywróceniu konkurencyjności europejskiej gospodarki, prezydent wysunął pomysł gigantycznych inwestycji Unii w sztuczną inteligencję (AI) i technologię kwantową, wspólną obroną oraz rozwiązania ekologiczne. Rachunek: 1,2 biliona euro rocznie. Zdaniem Francuza, jeśli w ciągu 3-5 lat Bruksela nie podejmie tego wysiłku, zostanie bezpowrotnie w tyle za Waszyngtonem i Pekinem. Skąd wziąć tak ogromne środki? Francuski prezydent uważa, że sposobem jest uwspólnotowienie europejskiego długu. Czyli emisja obligacji przez instytucje unijne. Jego zdaniem to będzie także sposób na odebranie dolarowi roli głównej waluty rezerwowej świata. Miałoby go przynajmniej po części zastąpić euro dzięki, jak podkreśla Macron, „ogromnemu atutowi”, jakim są rządy prawa w Unii. Bo, jak wskazuje, nie tylko Chiny pozostają mocarstwem autorytarnym, ale także Ameryka coraz bardziej oddala się od modelu demokratycznego. 

Macron dowodzi, że to właśnie w wolnej Europie drzemią największe oszczędności: około 30 bilionów euro. Tyle, że ogromna większość z nich służy do finansowania albo długu poszczególnych państw unijnych, albo zagranicznego biznesu, w tym w Ameryce. W chwili szczerości francuski prezydent przyznaje, że jego kraj, inaczej niż w 2010 r. Hiszpania czy Portugalia, a dużo wcześniej Polska, nie przeszedł reform strukturalnych, które dziś umożliwiają relatywnie szybki wzrost gospodarczy na południu Unii i jej wschodzie.