fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Podatek dochodowy

CIT: Sprzedaż starego długu nie da prawa do kosztów

Fotolia
Dla bezpieczeństwa rozliczeń z fiskusem trzeba przyjąć, że nie jest możliwe rozliczenie straty z tytułu odpłatnego zbycia przedawnionych wierzytelności, nawet jeśli wcześniej zostały one zarachowane jako przychód należny.

Kwestia zaliczenia straty z odpłatnego zbycia przedawnionych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów budzi wiele wątpliwości. Wszystko spowodowane jest niejednolitym orzecznictwem oraz związanymi z nim różnorodnymi decyzjami organów podatkowych. W tej materii sądy zdają się niestety zajmować stanowisko na niekorzyść podatników.

W bieżącym roku zmienił się przepis dotyczący wyłączeń z kosztów uzyskania przychodów. Mowa o art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, który od stycznia 2018 r. stanowi, że do kosztów nie zalicza się strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, z wyjątkiem wierzytelności lub ich części, które uprzednio zostały zarachowane jako przychód należny do wysokości uprzednio zarachowanej jako przychód należny. Przed nowelizacją art. 16 ust. 1 pkt 39 stanowił, że do kosztów nie zaliczało się „strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, chyba że wierzytelność ta uprzednio, na podstawie art. 12 ust. 3, została zarachowana jako przychód należny" Obecnie wyłącza on z kosztów straty „z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, w tym w sposób określony w art. 12 ust. 1 pkt 7, z wyjątkiem wierzytelności lub jej części, które uprzednio zostały zarachowane jako przychód należny – do wysokości uprzednio zarachowanej jako przychód należny". Zmieniła się zatem możliwość zaliczenia straty do kosztów oraz jej wysokość.

Czytaj też:

Przepisem, na który warto również zwrócić uwagę, odnoszącym się do możliwości zaliczenia straty ze sprzedaży wierzytelności, jest art. 16 ust. 1 pkt 20 ustawy o CIT, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako przedawnione.

NSA o treści przepisów

Naczelny Sąd Administracyjny oraz organy podatkowe prezentują różne stanowiska, które prowadzą do wielu rozbieżności podczas próby uzyskania odpowiedzi na zagadnienie zaliczenia straty z odpłatnego zbycia przedawnionych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów. W wyroku z 23 sierpnia 2016 r. (II FSK 1958/14) NSA orzekł, że przywoływane wcześniej przepisy ustawy o CIT normują niezależne od siebie zakresy. Sąd uznał, że zakresem przepisu art. 16 ust. 1 pkt 39 są także objęte wierzytelności uprzednio odpisane jako przedawnione, jeżeli zostały wcześniej zarachowane jako przychód należny.

Podobne zdanie wyraził NSA w wyroku z 5 litego 2015 r. (II FSK 3113/12), który powołał się na wykładnię gospodarczą, nie widząc uzasadnienia, dla którego należałoby z katalogu przewidzianego w art. 16 ust. 1 pkt 39 wyłączyć wierzytelności przedawnione i nie zaliczać do kosztów uzyskania przychodów strat z tytuły ich zbycia, jeśli zostały wcześniej zarachowane jako przychód należny.

Wydawać by się zatem mogło, że kosztami uzyskania przychodów są straty z tytułu odpłatnego zbycia przedawnionych wierzytelności, które uprzednio zostały zarachowane jako przychód należny, do wysokości uprzednio zarachowanej jako przychód należny.

Zmiana stanowiska

Sprawa nie jest jednak do końca tak oczywista. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 29 kwietnia 2014 r. (ILPB3/423-40/14-2/KS) wyraził pogląd, że zakres powoływanych przepisów powinien być brany pod uwagę łącznie, co prowadzi do wniosku, że strata z tytułu sprzedaży przedawnionych wierzytelności, które były uprzednio zaliczone do jej przychodów należnych, nie będzie stanowić kosztu uzyskania przychodów.

Zdanie to potwierdził również NSA w wyroku z 18 października 2017 r. (II FSK 1196/15), podkreślając, że brak jest podstaw do rozróżnienia wskazanych przepisów. Uznał, że w celu ustalenia sensu normy prawnej pozwalającej na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów strat ze sprzedaży wierzytelności uprzednio zarachowanych jako przychód należny, niezbędne jest odwołanie się do wykładni systemowej i logicznej. Sąd przyjął za prawidłowe stwierdzenie, że strata z tytułu zbycia przedawnionych wierzytelności, nawet jeśli były wcześniej zarachowane jako przychód należny, nie może stanowić kosztu uzyskania przychodów.

Sąd wyjaśnił przy tym, że prezentowane wcześniej przez NSA stanowisko należy uznać za nieprawidłowe, ponieważ prowadzi ono do obejścia przepisów prawa. Przyjmując taki pogląd za słuszny, wystarczyłoby sprzedać przedawnione wierzytelności za bardzo niską kwotę, co powodowałoby zwiększenie kosztów uzyskania przychodów.

Nowe terminy przedawnienia w kodeksie cywilnym

Od 9 lipca 2018 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy dotyczące terminów przedawnienia długów. Jedną z wprowadzonych modyfikacji jest regulacja zawarta w art. 118 kodeksu cywilnego, skracająca termin przedawnienia z 10 lat do lat sześciu. Znowelizowany został również termin przedawnienia roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznania spraw. W tym przypadku termin przedawnienia wynosi również sześć lat. Terminy dotyczące świadczeń okresowych nie zmieniły się i dalej okres ten wynosi trzy lata. Wprowadzona została również nowa zasada dotycząca końca terminu przedawnienia, który przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Zdaniem autora

Jakub Piasecki, konsultant w Dziale Doradztwa Podatkowego BDO

Rozbieżne orzecznictwo nie sprzyja prowadzeniu biznesu

Rozbieżności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i interpretacje organów podatkowych sprawiają, że powstaje wiele kwestii niejasnych dla podatników. Obecnie prowadzonych jest wiele postępowań dotyczących omawianej materii, które rozstrzygane są w dwojaki sposób, a podatnicy powołujący się na przywoływane wcześniej orzecznictwo liczą na korzystne orzeczenia w ich sprawach. Niewątpliwie, odpowiednia argumentacja zwiększy szansę na otrzymanie takiego wyroku. Analizując jednak kierunek w jakim zmierza linia orzecznicza, dla bezpieczeństwa należy przyjąć, że strata z tytułu odpłatnego zbycia przedawnionych wierzytelności nie stanowi kosztu uzyskania przychodów, nawet jeśli wierzytelności te wcześniej zostały zarachowane jako przychód należny.

podstawa prawna: art. 118 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 1025 ze zm.)

podstawa prawna: art. 16 ust. 1 pkt 20 i 39 ustawy z 15 lutego 1992 r. oźpodatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 1036 ze zm.)

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA