Sąd o bezpłatnej pomocy prawnej. Przynależność do izby ma znaczenie

Taki wniosek płynie z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który utrzymał Naczelny Sąd Administracyjny.

Sprawa dotyczyła prawniczki, która jest czynnym radcą prawnym, wpisanym na listę prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Wałbrzychu (zamieszkuje w obszarze właściwości tej OIRP). Odpowiadając na ogłoszenie Dziekana OIRP we Wrocławiu o naborze radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej złożyła deklaracje udzielania takiej pomocy na obszarze Powiatu Wrocławskiego, Średzkiego, Trzebnickiego, Wołowskiego oraz we Wrocławiu.

Rada OIRP we Wrocławiu uznała jednak, że nie ma kompetencji do wyznaczania do punktu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej radcy prawnego niewpisanego na prowadzoną przez nią listę radców prawnych. W związku z tym deklaracje udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej złożone przez skarżącą, jako radcę prawną będącą członkiem OIRP w Wałbrzychu nie zostały uwzględnione w procesie wyznaczania (w drodze losowania), radców prawnych do świadczenia pomocy prawnej na terenie wskazanych powiatów.

Prawniczka uznała, że stanowisko OIRP we Wrocławiu stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazała, iż pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu dotyczy wszystkich radców prawnych, a nie tych, którzy znajdują się na liście prowadzonej przez radę konkretnej izby radców prawnych, ponieważ wszyscy radcowie prawni są równi i mają nieograniczone prawo do wykonywania zawodu. W związku z tym OIRP we Wrocławiu przy tworzeniu listy radców prawnych prowadzących sprawy z urzędu powinna uwzględniać radców prawnych spoza listy radców będących członkami tej Izby, takich jak ona.

Czytaj więcej

Bezpłatna pomoc prawna

Nowe prawo 2026. Darmowy prawnik doradzi przez telefon albo na WhatsAppie

Od 1 stycznia dostęp do nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego ma...

Sąd o władztwie okręgowej izby radców prawnych

Tego poglądu nie podzielił jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, do którego trafiła skarga prawniczki. Wyjaśnił, że z przepisów art. 117 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego, dotyczących pomocy prawnej w postępowaniu cywilnym, w tym odnoszących się do zasad wyznaczania pełnomocnika z urzędu przez organ samorządu zawodowego wynika, że do ustanowienia radcy prawnego z urzędu właściwa jest rada OIRP, na której obszarze ma siedzibę sąd ustanawiający radcę prawnego, a więc sąd, w którym sprawa się toczy lub ma być wytoczona.

Sąd zaznaczył, że przynależność do OIRP jest ściśle związana z miejscem zamieszkania radcy prawnego (zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radach prawnych, radcowie prawni i aplikanci radcowscy zamieszkali na terenie danego okręgu tworzą okręgową izbę radców prawnych). Zwrócił przy tym uwagę na to, że uchwałę o wpisie na listę radców prawnych może podjąć nie tylko rada właściwa ze względu na miejsce zamieszkania ubiegającego się o wpis, ale także okręgowa izba radców prawnych właściwa ze względu na miejsce złożenia wniosku. „Oznacza to, że władztwo OIRP rozciąga się nie na wszystkich radców prawnych zamieszkujących na terenie danego okręgu, lecz tylko wobec tych, którzy są wpisani na prowadzoną przez nią listę radców prawnych. Według WSA, znajduje to potwierdzenie w uchwale nr 13/2021 Rady OIRP we Wrocławiu z 12 stycznia 2021 r. w sprawie reguł wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu, która zawiera przesłanki uniemożliwiające wyznaczenie radcy prawnego do prowadzenia sprawy z urzędu. Wśród nich jest mowa o zaleganiu z opłatami z tytułu składek członkowskich na dzień wyznaczenia do prowadzenia sprawy z urzędu (§ 2), ukaraniu prawomocnym orzeczeniem sądu dyscyplinarnego (§ 3), czy o prawomocnym skazaniu za przestępstwo umyślne (§ 4). Wymienione przesłanki są możliwe do sprawdzenia w OIRP, w której dany radca uzyskał wpis na listę radców prawnych” – czytamy w uzasadnieniu.

Czytaj więcej

Zawody prawnicze

Nowe stawki dla adwokatów i radców prawnych. Ile zarobią?

Wraz z Nowym Rokiem wchodzą w życie cztery rozporządzenia dotyczące wynagrodzenia dla adwokatów i...

W konkluzji WSA podzielił zapatrywanie Rady OIRP we Wrocławiu, że skarżąca, będąc członkiem OIRP w Wałbrzychu, nie może być uwzględniona przez Radę OIRP we Wrocławiu przy sporządzeniu listy radców prawnych wyznaczonych do prowadzenia spraw z urzędu. Na wspomnianej liście mogą być bowiem umieszczeni radcowie prawni, którzy są członkami OIRP we Wrocławiu i którzy zgłosili się do świadczenia pomocy prawnej z urzędu.

Wyrok ten podtrzymał Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II GSK 707/22), który podzielił stanowisko WSA, że Rada OIRP we Wrocławiu działała zgodnie z prawem.