Instytut Wymiaru Sprawiedliwości opublikował raport nt. wykonywania w Polsce orzeczeń sądów zagranicznych dotyczących umieszczenia w pieczy zastępczej na terenie Polski. Autorem opracowania jest dr Filip Manikowski.
Jak przebiega postępowanie sądowe, ile trwa oraz jakie zapadają rozstrzygnięcia
Chodzi o analizę postępowań w sprawie o udzielenie zgody na umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub innego organu państwa obcego. Przeanalizowano akta ok. 100 spraw prawomocnie zakończonych, nadesłanych z 33 sądów rejonowych wylosowanych z całej Polski.
Na tej podstawie oceniono, jak przebiega postępowanie sądowe, ile trwa oraz jakie zapadają rozstrzygnięcia. Mankamentów jest sporo.
– Po pierwsze – jak zauważa autor – zdecydowana większość wniosków pochodzi od niemieckich organów i dotyczy małoletnich obywateli niemieckich, którzy mają być umieszczeni w specjalnym programie wychowawczym/edukacyjnym prowadzonym w Polsce. Przypadki te budzą poważne wątpliwości.
– Związane są one przede wszystkim z brakiem spełnienia przesłanki obywatelstwa polskiego czy istotnych związków z Polską – wyjaśnia dr Manikowski. Wskazywani kandydaci „do opieki” we wszystkich zbadanych przypadkach byli osobami obcymi dla dzieci.
Po drugie – w większości postępowań do wydawanych przez starostów opinii (to wymóg w przypadku tego rodzaju postępowania) nie jest dołączana pisemna zgoda kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej albo prowadzenia rodzinnego domu dziecka. A taka zgoda powinna zostać wyrażona na piśmie. Tymczasem mimo jej braku sądy wyrażają zgodę na umieszczenie w pieczy zastępczej.
Po trzecie – nie we wszystkich sprawach sądy opiekuńcze zwracały się do starostów o wydanie opinii, mimo że taki obowiązek istnieje.
Po czwarte – w większości postępowań dochodzi do przekraczania miesięcznego terminu na wydanie postanowienia w przedmiocie zgody. W części przypadków jest to związane z niczym nieuzasadnionym opóźnieniem sądów opiekuńczych. W innych – dłuższe postępowanie, wynika z konieczności zwracania się polskich sądów do zagranicznych organów o dodatkowe informacje czy wyjaśnienia.
Czytaj więcej
Bolączką sędziów rodzinnych i powodem frustracji są sprawy, w których miesiącami nie są wykonywane orzeczenia o umieszczeniu dzieci w pieczy zastęp...
Czas uzyskiwania zgody na umieszczenie w pieczy zastępczej nie jest tylko polskim problemem
Pocieszające może być to, że długi czas uzyskiwania zgody na umieszczenie w pieczy zastępczej nie jest tylko polskim problemem.
Wiele państw regularnie zgłasza, że ustalenie, czy w danym przypadku wymagana jest zgoda, zajmuje czasem kilka miesięcy. Jeżeli jest, musi po niej nastąpić procedura konsultacji, która jako taka nie ma sztywnych terminów. W efekcie dzieci jeszcze przed wyrażeniem przez sąd zgody są umieszczane poza rodziną, a to stwarza poczucie niepewności.
Warto pamiętać, że piecza zastępcza sprawowana jest w Polsce w formie rodzinnej (rodzina zastępcza: spokrewniona, niezawodowa lub zawodowa oraz rodzinny dom dziecka) lub instytucjonalnej (placówki opiekuńczo-wychowawcze, regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne oraz interwencyjne ośrodki preadopcyjne).
W zbadanych na potrzeby raportu sprawach jako podstawę umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej w Polsce wskazywano na: potrzebę umieszczenia dziecka w programie prowadzonym w Polsce (71 proc .wszystkich wniosków) oraz że kandydaci będący członkami rodziny małoletniego mieszkają w Polsce (28 proc. wszystkich wniosków).
Pierwsza przyczyna była wskazywana najczęściej przez niemieckie organy i dotyczyła dzieci posiadających niemieckie obywatelstwo. Umieszczenia te odbywają się na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych między opiekunami prawnymi a osobami, organizacjami lub instytucjami w Polsce, które wyrażały chęć udzielenia im pomocy w wychowaniu ich dziecka.
