Od 1 lipca 2015 r. zacznie obowiązywać nowy proces karny: kontradyktoryjny

Od 1 lipca 2015 r. zacznie obowiązywać nowy proces karny: kontradyktoryjny.

– To rewolucja – twierdzą wszyscy zainteresowani. Czy jesteśmy do niej przygotowani?

Na to pytanie przed sejmową Komisją Sprawiedliwości i Praw Człowieka odpowiadali w czwartek: Monika Zbrojewska, wiceminister sprawiedliwości, i Andrzej Seremet, prokurator generalny. Obydwoje skupili się głównie na szkoleniach i zagrożeniach, jakie niesie nowy proces. Może być więcej wyroków uniewinniających. A trudności ze zgraniem wokand z konkretnymi prokuratorami mogą zaważyć na skuteczności oskarżenia.

Część posłów podważała kolejność działań podejmowanych przez ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego.

– Najpierw powinna powstać nowa ustawa o prokuraturze, a potem należy tworzyć nowe rozporządzenia i zarządzenia. U nas wszystko jest odwrotnie – mówił poseł Stanisław Piotrowicz. Twierdzi też, że prokuratorzy liniowi głównie z rejonu są dużo mniej optymistycznie nastawieni do zmian i powodzenia reformy.

– Skoro w małych sądach powstają programy pilotażowe, które mogą pomóc rozwiązać problem komunikacji na linii sąd–prokurator, to co robią organa centralne, które odpowiadają za przygotowanie reformy? – pytali posłowie.

Karniści twierdzą, że po wejściu w życie nowej procedury może wzrosnąć liczba wyroków uniewinniających. Powód? Sąd, który dziś jeszcze dąży do prawdy, stanie się jedynie arbitrem. Jeśli obrońca będzie profesjonalnie przygotowany, a po drugiej stronie stanie prokurator, który sprawy dobrze nie zna, proces może się skończyć uniewinnieniem.

Uczcie się

Monika Zbrojewska zasypała posłów danymi o szkoleniach. Te rozpoczęły się już we wrześniu 2013 r., kiedy przesądzono, że zmiany w procedurze karnej wejdą w życie 1 lipca 2015 r. Przeszkolono już 7 tys. osób, w tym sędziów, prokuratorów, policjantów i asystentów. Planowane są dalsze szkolenia. Do końca roku ma w nich uczestniczyć 11,5 tys. sędziów w sprawach karnych, sędziów penitencjarnych, asystentów, prokuratorów i prokuratorów wojskowych.

– Sądy w całej Polsce prowadzą też wewnętrzne szkolenia – mówiła wiceminister. Na drugim miejscu wśród przygotowań wymieniła nowy regulamin urzędowania jednostek prokuratury. Ten, o który zacięty bój toczył Marek Biernacki, który tuż przed odejściem ze stanowiska regulamin podpisał. W grudniu 2014 r. zmienił go Cezary Grabarczyk, minister sprawiedliwości, który „ratował" tym prokuraturę przed chaosem.

System wspomoże

Andrzej Seremet zastrzegał, że zmiana, do której dojdzie w lipcu, najbardziej dotyka prokuratorów, bo to głównie im przybędzie obowiązków. Żałował, że nie udało się przygotować nowej ustawy i że w regulaminie zabrakło rozwiązań, które pozwoliłyby przygotować się organizacyjnie do nowych przedsięwzięć.

Śledczy biorą udział w szkoleniach z naciskiem na konstruowanie aktu oskarżenia, konsensualne metody prowadzenia spraw, gromadzenie dowodów w procesie karnym i odszkodowania.