Sondaż: 40,4 proc. Polaków uważa, że Polska nie jest dziś państwem prawa

"Czy Pani/Pana zdaniem Polska jest obecnie demokratycznym państwem prawa?" - takie pytanie zadaliśmy uczestnikom sondażu SW Research dla rp.pl.

Publikacja: 04.06.2023 07:00

Uczestników sondażu spytaliśmy czy Polska jest demokratycznym państwem prawa

Uczestników sondażu spytaliśmy czy Polska jest demokratycznym państwem prawa

Foto: Adobe Stock, PAP

Za demokratyczne państwo prawa uważa się państwo, w którym obowiązujące prawo zajmuje pozycję nadrzędną w systemie politycznym, ogranicza rządzących i wyznacza zakres ich kompetencji, a obywatelom gwarantuje szereg praw i wolności. W takiej koncepcji państwa wszelkie organy i instytucje mogą działać jedynie w ramach określonych przez prawo i realizować przyznane im kompetencje. Z kolei obywatel - w tej koncepcji państwa - ma prawo czynić wszystko to, czego prawo mu nie zakazuje.

Kluczowym elementem demokratycznego państwa prawa jest trójpodział władzy - w ramach którego władza wykonawcza, ustawodawcza i sądownicza funkcjonują niezależnie i, w modelu idealnym, wzajemnie się kontrolują i ograniczają. Trójpodział władzy ma gwarantować m.in. to, by żadna z instytucji władzy nie zdobyła nadmiernego zakresu kompetencji, przez co mogłaby zagrażać zdominowaniem dwóch pozostałych (najczęściej zagrożenie takie powstaje, gdy zbyt duże kompetencje zyskuje władza wykonawcza).

W państwie prawa nadrzędnym dokumentem wyznaczającym ramy do funkcjonowania państwa jest konstytucja. Wszystkie przepisy stanowione w państwie muszą być z nią zgodne.

Trójpodział władzy ma gwarantować m.in. to, by żadna z instytucji władzy nie zdobyła nadmiernego zakresu kompetencji

Ważnym elementem państwa prawa jest funkcjonowanie niezawisłych sądów, niezależnych od władzy wykonawczej. Sądy są w państwie prawa instytucją, która ma gwarantować ochronę praw i wolności obywatelskich.

Zgodnie z artykułem 2 Konstytucji RP z 1997 roku "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej".

W ostatnich latach krytycy sprawującego władzę Prawa i Sprawiedliwości zarzucają tej partii podważanie zasad państwa prawa, czego wyrazem mają być przede wszystkim działania związane z reformowaniem instytucji władzy sądowniczej. Zmiana sposobu powoływania w Polsce sędziów (do 2017 roku wyboru dokonywało środowisko sędziowskie, obecnie de facto dokonuje go większość parlamentarna) prowadzi - zdaniem krytyków tych reform - do podporządkowania władzy sądowniczej władzy wykonawczej. Narzędziem takiego podporządkowania ma być stworzony w czasie reform przeprowadzanych przez PiS mechanizm wyciągania odpowiedzialności dyscyplinarnej wobec sędziów. 

Czytaj więcej

Sondaż: Niemal połowa Polaków negatywnie ocenia podpis Dudy pod "lex Tusk"

Wątpliwości dotyczące przestrzegania w Polsce zasad państwa prawa są powodem, dla którego Komisja Europejska nie rozpoczęła przekazywania Polsce środków z Funduszu Odbudowy.

Uczestników sondażu SW Research dla rp.pl spytaliśmy czy - ich zdaniem - Polska jest obecnie demokratycznym państwem prawa.

Na tak zadane pytanie "tak" odpowiedziało 22,8 proc. respondentów.

Odpowiedź "tak, choć praworządność jest zagrożona" wybrało 28,9 proc. ankietowanych.

Odpowiedź "nie" wybrało 40,4 proc. respondentów.

7,9 proc. badanych nie ma zdania w tej sprawie.

- Co druga osoba w wieku powyżej 50 lat uważa, że Polska nie jest obecnie demokratycznym państwem prawa. Takiego samego zdania jest niemal połowa badanych (48%) z wykształceniem wyższym oraz nieco mniejszy odsetek (46%) respondentów z dochodem powyżej 5000 zł netto. Blisko sześć na dziesięć osób (55%) z miast o wielkości powyżej 500 tys. mieszkańców ma zastrzeżenia do stanu polskiej demokracji - komentuje wyniki badania Piotr Zimolzak, wiceprezes zarządu agencji badawczej SW Research.

Metodologia badania

Badanie zostało przeprowadzone przez agencję badawczą SW Research wśród użytkowników panelu on-line SW Panel w dniach 30-31 maja 2023 r. Analizą objęto grupę 800 internautów powyżej 18. roku życia. Próba została dobrana w sposób losowo-kwotowy. Struktura próby została skorygowana przy użyciu wagi analitycznej tak, by odpowiadała strukturze Polaków powyżej 18. roku życia pod względem kluczowych cech związanych z przedmiotem badania. Przy konstrukcji wagi uwzględniono zmienne społeczno-demograficzne.

Za demokratyczne państwo prawa uważa się państwo, w którym obowiązujące prawo zajmuje pozycję nadrzędną w systemie politycznym, ogranicza rządzących i wyznacza zakres ich kompetencji, a obywatelom gwarantuje szereg praw i wolności. W takiej koncepcji państwa wszelkie organy i instytucje mogą działać jedynie w ramach określonych przez prawo i realizować przyznane im kompetencje. Z kolei obywatel - w tej koncepcji państwa - ma prawo czynić wszystko to, czego prawo mu nie zakazuje.

Pozostało 89% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Społeczeństwo
Sondaż: Czy Polacy obawiają się napływu imigrantów w związku z paktem migracyjnym?
Społeczeństwo
Musimy więcej myśleć o osobach starszych
Społeczeństwo
MiG-29 przekroczył barierę dźwięku koło Malborka. Pilota zawieszono
Społeczeństwo
Alimenciarze zalegają swoim dzieciom ponad 15 mld złotych
Akcje Specjalne
Firmy chcą działać w sposób zrównoważony
Społeczeństwo
Projekt ustawy o ochronie ludności. Miejsce w schronie także dla ratujących życie
Materiał Promocyjny
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w każdej branży