Dając dziecku gospodarstwo, obdarowywali też jego małżonka. Ważna uchwała SN

Gospodarstwo rolne przekazane następcy wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków. To sedno najnowszej uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego pod przewodnictwem pierwszej prezes SN Małgorzaty Manowskiej.

Publikacja: 23.06.2023 19:32

Dając dziecku gospodarstwo, obdarowywali też jego małżonka. Ważna uchwała SN

Foto: Adobe Stock

O rozstrzygnięcie tej doniosłej społecznie kwestii wystąpił do Sądu Najwyższego rzecznik praw obywatelskich prof. Marcin Wiącek.

Wskazał on w uzasadnieniu pytania, że SN w swych wyrokach raz traktuje umowę o przekazania gospodarstwa rolnego następcy zawartą na podstawie ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, jak umowę darowizny, a innym razem jako odmienną od niej.

A ma to później poważne skutki przy dziedziczeniu czy podziale majątku, np. po rozwodzie. RPO stoi na stanowisku, że taka umowa nie powinna być traktowana jak darowizna, a przekazane gospodarstwo należy do majątku wspólnego małżonków.

Kwestia ta była badana już przez SN, w 2005 r. uznał on, że przekazane następcy gospodarstwo rolne należy do majątku wspólnego, jednak tamta uchwała (III CZP 59/05) dotyczy wyłącznie umów zawartych na podstawie poprzedniej ustawy z 1977 r. Pytanie RPO dotyczy zaś ustawy z 1982 r., pod rządami której pojawiały się rozbieżne linie orzecznicze. W niektórych orzeczeniach SN przyjmuje, że do umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy należy w drodze analogii stosować przepisy Kodeksu cywilnego, a wiec gospodarstwo, którego własność przeszła na następcę rolnika, pozostającego w związku małżeńskim (i ustroju wspólności majątkowej), weszło do jego majątku odrębnego. Za tym stanowiskiem ma przemawiać, że obie umowy są nieodpłatne, z tym, że pod rządami ustawy z 1977 r. istniała ścisła zależność między umową przekazania gospodarstwa następcy a otrzymaniem emerytury lub renty, podczas gdy zależność ta nie występowała przy umowie darowizny, która w ogóle nie dawała prawa do tych świadczeń,

Czytaj więcej

Podstawy dziedziczenia - jak można zostać powołanym do spadku

Z kolei pod rządami ustawy z 1982 r. rolnik miał wybór zarówno co do formy przekazania gospodarstwa, jak i osób, którym je przekaże, a każde przekazanie wywoływało taki sam skutek gospodarczy w postaci otrzymania renty lub emerytury.

RPO opowiedział się za uznaniem odrębności tych umów, że gospodarstwo rolne przekazane następcy pozostającemu w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków. Umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy stanowi bowiem integralny składnik systemu emerytalnego i rentowego rolników, a celem jej zawarcia jest przede wszystkim, zarówno na gruncie ustawy z 1977 r., jak i ustawy z 1982 r. - uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz zapewnienie kontynuacji prowadzenia gospodarstwa rolnego, a nie dokonanie przysporzenia w majątku następcy. O jej odrębności od umowy darowizny świadczy też istnienie odrębnej ochrony rolnika w przypadku niewdzięczności następcy.

SN podzielił to stanowisko. Uzasadnienie uchwały będzie nieco później na piśmie. Sygn. akt III CZP 106/22

O rozstrzygnięcie tej doniosłej społecznie kwestii wystąpił do Sądu Najwyższego rzecznik praw obywatelskich prof. Marcin Wiącek.

Wskazał on w uzasadnieniu pytania, że SN w swych wyrokach raz traktuje umowę o przekazania gospodarstwa rolnego następcy zawartą na podstawie ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, jak umowę darowizny, a innym razem jako odmienną od niej.

Pozostało 86% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Prawo dla Ciebie
Prof. Andrzej Kidyba: decyzja o odsunięciu mnie od zajęć jest skandaliczna
Aplikacje i egzaminy
Nowa KRS nie zostawia suchej nitki na kandydacie Bodnara na dyrektora KSSiP
Edukacja i wychowanie
Duże zmiany w szkołach od 1 września 2024 r. Nowacka podpisała rozporządzenie
Prawo w Firmie
Ta ustawa ma chronić przed hakerami ze Wschodu. Firmy i samorządy protestują
Prawo karne
Prokuratura umarza postępowanie w sprawie Lisa. Posłanka: Nieprawdopodobne uzasadnienie
Materiał Promocyjny
CERT Orange Polska: internauci korzystają z naszej wiedzy