W ubiegłym roku policja wystąpiła z 6814 wnioskami o zarządzenie kontroli operacyjnej (podsłuchy, kontrola korespondencji) – to o ponad 800 więcej niż rok wcześniej. Taki niepokojący wniosek płynie z informacji o działalności policji, którą minister Bartłomiej Sienkiewicz wysłał właśnie do Sejmu.
– Nie dostrzegamy problemu nadmiernego sięgania po tę formę kontroli – uspokaja Paweł Majcher, rzecznik MSW. Identycznego zdania jest Komenda Główna Policji. A liczby mówią same za siebie.
Prokurator ostrożniejszy niż sąd
Z 6814 wniosków 245 odrzucono. Dużo częściej (227) zgody odmawiał Andrzej Seremet, prokurator generalny; rzadziej sąd (18). W sumie w 2013 r. zarządzono 6540 kontroli operacyjnych; rok wcześniej było ich 5724.
W minionym roku pojawiło się też więcej wniosków o przedłużenie kontroli (ponad trzy miesiące). Było ich 681, podczas gdy w 2012 r. wnoszono o to 497 razy.
Od kilku lat do 2013 r. liczba wniosków o zarządzenie kontroli sukcesywnie spadała. Teraz zaczęła rosnąć.
– Te działania się stosuje, gdy inne środki okazały się bezskuteczne albo nieprzydatne – tłumaczyło wówczas MSW.
Muszą mieć jak ścigać
Mariusz Sokołowski z Komendy Głównej Policji zapewnia, że policja występuje o kontrolę, kiedy naprawdę jest to uzasadnione.
Czytaj więcej
Czy nabycie samochodu może być tak proste, jak zamówienie sprzętu online? O tym, jak wygląda transformacja tego sektora oraz jak należy odpowiedzie...
– Walcząc z przestępczością najtrudniejszą: gospodarczą, korupcyjną, nie sposób nie korzystać z takich metod – uważa. Przypomina też, że każdego dnia policja zatrzymuje ok. tysiąca osób; rocznie stwierdza ponad 1 mln przetępstw. – Jesteśmy służbą, która zajmuje się ściganiem przestępczości na największą skalę. Stąd te liczby – twierdzi Sokołowski.
A może jest inny powód?
Jak wynika z danych MSW, w 2013 r. stwierdzono 1 mln 063 tys. przestępstw; rok wcześniej było ich 1 mln 119 tys. Liczba przestępstw więc spadła, a liczba wniosków i podsłuchów wzrosła. O co chodzi?
– Zmienia się struktura przestępczości. Spada liczba przestępstw drobnych: kradzieży, kradzieży z włamaniem i rozbojów. Rośnie przestępczość trudna do wykrycia, związana z ogromnymi pieniędzmi, oszustwami itd. W takich sprawach liczby nigdy nie będą odzwierciedlać rzeczywistości – wyjaśnia dr Krzysztof Kalinowski z Uniwersytetu Łódzkiego.
Tylko dla wybranych
Podsłuchy może stosować dziewięć służb specjalnych. Na założenie podsłuchu operacyjnego (czyli jeszcze przed formalnym śledztwem prokuratury w danej sprawie) musi wyrazić zgodę prokurator generalny oraz sąd. Może służyć tylko wykryciu wymienionych w odpowiednich ustawach ściśle określonych najgroźniejszych przestępstw, gdy inne środki zawiodą.
Stosowaniu kontroli bacznie się przygląda Najwyższa Izba Kontroli i rzecznik praw obywatelskich. Sprawa trafiła do TK i czeka na wyrok.
