Gdyby nie fałszerstwa wyborcze, których dopuścili się niektórzy członkowie Okręgowej Komisji Wyborczej w Rybnie, Czesław Chotkiewicz zostałby wójtem gminy Sorkwity 12 listopada 2006 r. Fałszerstwa potwierdziły skazujące wyroki sądowe. Kary więzienia w zawieszeniu sąd wymierzył m.in. byłej sekretarz gminy Sorkwity, która w czasie wyborów w 2006 r. pełniła funkcję inspektora komisarza wyborczego. Podobne orzeczenia dotknęły osób zasiadających w obwodowych komisjach wyborczych. Niedoszły wójt Czesław Chotkiewicz domagał się również na drodze cywilnej odszkodowania w wysokości równej utraconym zarobkom. Jak się okazuje – z powodzeniem.

Pierwszy korzystny dla Chotkiewicza wyrok zapadł 28 listopada 2011 r. Olsztyński Sąd Okręgowy zasądził na jego rzecz od gminy Sorkwity odszkodowanie w kwocie 101 tys. zł z ustawowymi odsetkami oraz zwrot kosztów sądowych. Wyrok ten zaskarżyła jednak gmina, twierdząc, że odpowiedzialność za organizację i przeprowadzenie wyborów ponosi Skarb Państwa, a nie gmina. To państwo bowiem poprzez swoje organy wyborcze organizuje, przeprowadza i nadzoruje przebieg głosowania.

Sąd Okręgowy w Olsztynie nie podzielił jednak tego stanowiska. W uzasadnieniu wyroku z 28 listopada 2011 r. (sygn. akt I C 540/11) wskazał, że gdyby nie przerobienie kart do głosowania, wybory samorządowe zakończyłyby się dla Czesława Chotkiewicza korzystnym wynikiem.

– Działania zmierzające do sfałszowania wyborów pozostawały w związku z wykonywaniem przez osoby skazane powierzonych im funkcji wyborczych, w związku z którymi pozostawali pod ochroną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych. Osoby skazane były ponadto powiązane z gminą Sorkwity w sposób uzasadniający jej odpowiedzialność – uzasadniał olsztyński sąd.

Korzystny dla Chotkiewicza wyrok podtrzymał Sąd Apelacyjny w Białymstoku (wyrok z 29 marca 2012 r., sygn. akt I A/Ca 5/12). Mecenas Lech Obara zaznacza, że sprawa ta ma ogromne znaczenie.

– Po raz pierwszy w Polsce osoba pozbawiona funkcji na skutek sfałszowania wyborów dostała odszkodowanie z tytułu utraconych zarobków

– mówi pełnomocnik Chotkiewicza. – Sprawa ta pokazuje, że w wyborach lokalnych pozostaje aktualna zasada „nieważne, kto i jak głosuje, ważne, kto głosy liczy" – dodaje adwokat.

– Państwowa Komisja Wyborcza nie prowadzi statystyk, w ilu gminach wybory samorządowe zostały unieważnione na skutek stwierdzonych przez sąd fałszerstw wyborczych – mówi Kazimierz Wojciech Czaplicki, szef Krajowego Biura Wyborczego. – Gromadzimy jedynie dane zbiorcze dotyczące wniesionych i uwzględnionych protestów wyborczych – dodaje.

Z danych PKW wynika, że po ostatnich wyborach samorządowych, przeprowadzonych w 2010 r. w skali kraju takich protestów wniesionych zostało 475. Zdecydowana większość kwestionowała ważność wyboru radnego (80 proc.), 68 protestów dotyczyło poprawności wyborów wójtów (burmistrzów, prezydentów miast).

– W 2011 r. na skutek uwzględnienia protestów wyborczych przeprowadzono ponowne wybory trzech wójtów i 23 radnych – wyjaśnia szef KBW.

KONSEKWENCJE OSZUSTW WYBORCZYCH

Co mówi art. 248 kodeksu karnego

Kto w związku z wyborami do organów samorządu terytorialnego:

– podlega karze pozbawienia wolności do lat trzech.