Zacznijmy od tego, że nie wszyscy emeryci i renciści muszą się martwić limitami. Spokojnie mogą spać kobiety, które nie ukończyły 60 lat i mężczyźni do 65 roku życia, czyli osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny.  One mogą dorabiać bez ograniczeń.

Limity nie spędzą snu z powiek także osobom, które pobierają renty dla inwalidów wojennych, inwalidów wojskowych, których niezdolność do pracy związana jest ze służbą wojskową.

Przywilej dorabiania bez limitu mają również osoby pobierające rentę rodzinną, czyli świadczenie po osobie, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy albo spełniała warunki do jej uzyskania. Oczywiście rencista, który osiągnął powszechny wiek emerytalny, ale pobiera rentę rodzinną, bo jest kwotowo korzystniejsza od ustalonej emerytury, również może zarabiać bez ograniczeń.

Dwa ważne limity

Pozostali emeryci i renciści będą mogli dorobić do świadczenia więcej niż do tej pory, jednak powinni pilnować, by nie przekroczyć 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia podawanego przez Główny Urząd Statystyczny. Jeśli zarobią więcej, ZUS zmniejszy wypłacaną emeryturę lub rentę. Chyba że przekroczą drugi limit, który wynosi 130 proc.  przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia - wtedy wypłata świadczenia zostanie zawieszona.

- W czwartym kwartale 2021 r. przeciętne wynagrodzenie wyniosło 5995,09 zł. To sporo więcej niż trzecim kwartale minionego roku, dlatego w marcu, kwietniu i maju 2022 roku zwiększają się limity dla dorabiających „wcześniejszych” emerytów i rencistów – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku.

70 proc. z 5995,09 zł to w zaokrągleniu 4196,60 zł. Zatem od 1 marca 2022 można dorobić maksymalnie 4196,60 zł brutto bez obawy o zmniejszenie świadczenia (obecnie 3960,20 zł brutto). Jeśli ktoś zarobi więcej niż 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia tj. 7793,70 zł brutto, wypłata z ZUS zostanie zawieszona (obecnie 7354,50 zł brutto).

Czytaj więcej

Tyle dostaną emeryci po waloryzacji w marcu 2022

Rzeczniczka wyjaśnia, że w sytuacji, gdy dodatkowy przychód przekroczy 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale nie będzie wyższy niż 130 proc. tego wynagrodzenia, to świadczenie zostanie zmniejszone o kwotę przekroczenia, nie więcej jednak niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia.

Renta socjalna po nowemu

Nowe zasady dotyczą zawieszania renty socjalnej, która przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: przed ukończeniem 18. roku życia; w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25 lat.  Do tej pory osoby pobierające rentę socjalną, które uzyskiwały przychody przekraczające 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia, miały zawieszane prawo do renty socjalnej za każdy miesiąc, w którym przekroczyły ten próg. Od 1 stycznia 2022 r. zmieniły się zasady zawieszania takiej renty.

- Obecnie są stosowane te same reguły, co do renty z tytułu niezdolności do pracy, które są bardziej korzystne. Dla wielu osób oznacza to możliwość osiągania dodatkowych przychodów i pobierania renty socjalnej w pełnej lub zmniejszonej wysokości – bez zawieszania prawa do wypłaty przez ZUS – zapewnia Kowalska-Matis.

Zatem od 1 stycznia 2022 r., jeśli przychód rencisty socjalnego jest wyższy niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ale nie przekroczy 130% tej kwoty, renta socjalna jest zmniejszana. Dopiero, gdy przychód przekroczy 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, renta jest zawieszana.

Istotna zmiana dotyczy też sposobu rozliczenia renty socjalnej. Od tego roku osoba dorabiająca do renty socjalnej będzie przez ZUS rozliczana po upływie roku kalendarzowego – rocznie lub miesięcznie w zależności od tego, co jest dla niej korzystniejsze. Wcześniej renta była zawieszana na bieżąco - za każdy miesiąc.

Dorabiasz? Powiadom ZUS

Emeryci i renciści, którzy jeszcze nie osiągnęli ustawowego wieku emerytalnego, czyli 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn muszą powiadomić ZUS o osiągniętych w danym roku przychodach oraz o wybranym przez siebie systemie rozliczeniowym – miesięcznym lub rocznym - w zależności od tego, co jest dla nich korzystniejsze. Jeśli tego nie zrobią, istnieje ryzyko, że będą musieli zwrócić nienależnie pobrane świadczenie.

Iwona Kowalska-Matis przypomina, że obowiązek informowania ZUS o dorabianiu istnieje bez względu na to, czy rencista lub emeryt dorabia na etacie czy tylko na zleceniu lub umowie o dzieło.

Przychody emerytów rozlicza się na podstawie zaświadczenia pracodawcy, zatrudniającego emeryta lub rencistę. Osoby opłacające składki same za siebie (np. prowadzący działalność gospodarczą), powinny przedstawić oświadczenie o wysokości przychodu. W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność, za przychód uważa się podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Zaświadczenie/oświadczenie należy dostarczyć do oddziału ZUS, który wypłaca emeryturę lub rentę. Można to także zrobić online korzystając z formularza EROP - Oświadczenie o osiąganiu przychodu.