Z tego artykułu dowiesz się:

  • Dlaczego awans na wicepremiera jest kluczowym testem politycznej samodzielności Andrzeja Domańskiego.
  • Jaką drogę przeszedł z rynków kapitałowych na szczyty władzy i kto stał za jego błyskawiczną karierą.
  • Czym jego styl zarządzania finansami państwa różni się od poprzedników i jakie przełomowe decyzje już podjął.
  • Czy jego kariera to polityczny „rapid”, czy ma szansę na rozegranie długiej partii o najwyższą stawkę.

– Świetnie przygotowany fachowiec. Więcej takich ludzi potrzebujemy w polityce – zachwala jeden z posłów KO.

– Wybitny technokrata, ale całkowicie uzależniony od Donalda Tuska. To taki pupil premiera. Bez niego nie istnieje – dodaje inny.

Czytaj więcej

Prezydent Nawrocki powoła Domańskiego i następcę Pełczyńskiej-Nałęcz

Te dwie opinie najlepiej oddają to, co w klubie KO mówi się o Andrzeju Domańskim, który w piątek ma zostać zaprzysiężony czwartym wicepremierem obok Władysława Kosiniaka-Kamysza, Radosława Sikorskiego i Krzysztofa Gawkowskiego. Poważanie dla wiedzy i szerokich horyzontów ministra mieszają się w tych opiniach z zarzutami o polityczną niesamodzielność i całkowite podporządkowanie premierowi.

To dzięki wyłącznej decyzji Tuska Domański został w 2023 r. posłem oraz ministrem finansów, a potem w 2025 r. – ministrem finansów i gospodarki. To dzięki wyłącznej decyzji Tuska ma stać się wicepremierem. Donald Tusk ogłosił to przed ponad tygodniem, a choć trwa w tej sprawie wymiana uszczypliwości z Pałacem Prezydenckim, pewne jest, że Karol Nawrocki decyzji nie zablokuje.

Jednak – jak wskazują nasi rozmówcy – Domański będzie musiał w końcu przeciąć pępowinę łączącą go z premierem. Bycie zdanym na jego łaskę i niełaskę może skończyć się tak, że ten dobrze zapowiadający się polityk już za kilka lat trafi na aut, stając się osobą równie anonimową, co w 2023 r.

Dopiero w 2023 r. Domański pojawił się publicznie u boku Tuska

Po raz pierwszy opinia publiczna szerzej usłyszała o Domańskim właśnie w 2023 r., konkretnie 8 sierpnia 2023 r., gdy lider Platformy Obywatelskiej Donald Tusk zaprezentował go na wiecu w Legionowie. – Andrzej Domański, człowiek, który pilnuje żelaznej logiki. Z nim jestem spokojny o gospodarkę, będzie kandydatem z listy warszawskiej – ogłosił Tusk.

Czytaj więcej

KO rusza z tuskobusem, PiS z akcją 10 mln ulotek

Przyszły premier zaprosił wówczas na scenę kilkoro polityków KO, zapowiadając, że będą liderami list na Mazowszu. W większości byli to znani i popularni politycy, jak Jan Grabiec, Kinga Gajewska czy Marcin Kierwiński. Obecność niemal zupełnie anonimowego Andrzeja Domańskiego na ich tle mogła zaskakiwać, choć w samej Platformie był już wówczas postacią znaną.

Domański, rocznik 1981, skończył ekonomię na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie, a już w czasie studiów interesował się sprawami publicznymi. – Mieliśmy coś na kształt nieformalnego klubu dyskusyjnego – wspomina w rozmowie z „Rzeczpospolitą” wiceprezydent Katowic Jarosław Makowski. – Byłem wtedy redaktorem „Tygodnika Powszechnego”, bliskie mi też było środowisko „Znaku”. Z grupą znajomych o podobnych poglądach, w tym z Andrzejem, spotykaliśmy się przy piwie, by rozmawiać o świecie, gospodarce, życiu. No może z naciskiem na to ostatnie, bo np. temat zakwaterowania był ważny w czasach studenckich i poststudenckich. Zresztą w poszukiwaniu atrakcyjnego lokum w pewnym momencie zamieszkaliśmy nawet z Andrzejem na jakiś czas w celach klasztoru Augustianów, który znajduje się przy kościele św. Katarzyny na krakowskim Kazimierzu – śmieje się.

Dodaje, że Domański miał już wtedy sprecyzowane poglądy i można było go określić socjalliberałem. – Czyli takim liberałem, który opowiada się za troską państwa wobec tych, którym powinęła się noga – tłumaczy wiceprezydent Katowic.

Mimo wszystko Domański postanowił wówczas realizować się gdzie indziej niż w życiu publicznym. Zaczął robić karierę na rynku kapitałowym, czyli tam, gdzie można było zarobić prawdziwe pieniądze.

6 mln zł

wart jest majątek Andrzeja Domańskiego, jednego z najbogatszych ministrów w rządzie Tuska

Zaczynał jako specjalista ds. analiz sektorowych w Biurze Analiz Ekonomicznych BPH, potem pełnił funkcje zarządcze w KBC TFI, TFI PKO Banku Polskiego i Noble Funds TFI. Był też członkiem zarządu Eques Investment TFI, trzykrotnym laureatem nagrody „Alfa” dla najlepszego zarządzającego funduszami rynku akcji oraz „Złotego Portfela” gazety giełdy i inwestorów „Parkiet”. A jak na specjalistę od inwestowania przystało, budował też własny portfel. Jak wynika z jego oświadczeń majątkowych, posiada ponad 6 mln zł w nieruchomościach, funduszach, akcjach i gotówce.

W 2019 r. na liście był „zapchajdziurą”. W 2023 dostał „biorące” miejsce do Sejmu

Jak mówią nasi rozmówcy, dobra osobista sytuacja finansowa była jednym z motywów, by po kilkunastu latach kariery na rynku kapitałowym wrócić do młodzieńczych marzeń o zmienianiu świata na lepsze. – On ma wszystko poukładane. Jakby działał według planu. Założenie rodziny, zarobienie dużych pieniędzy, by zapewnić jej byt, a dopiero na końcu realizacja własnych politycznych ambicji – słyszymy.

Zdradził mi, że ma już trochę dość rynku kapitałowego i myśli o zajęciu się na poważnie polityką

Jarosław Makowski, wiceprezydent Katowic, były szef Instytutu Obywatelskiego, think tanku PO

– Przed wyborami parlamentarnymi w 2019 r. Andrzej zadzwonił do mnie z pytaniem, czy jadąc z Warszawy do Krakowa, może odwiedzić mnie na Śląsku – mówi Jarosław Makowski. – Zjedliśmy obiad, podczas którego zdradził mi, że ma już trochę dość rynku kapitałowego i myśli o zajęciu się na poważnie polityką. Powiedziałem, że nie jest to łatwy chleb. Ryzyko polityczne jest większe nawet od inwestycyjnego. Ale jeśli ma taką ochotę, to jego kompetencje w polityce na pewno się przydadzą – dodaje.

W 2019 r. Domański wystartował do Sejmu z listy KO w Krakowie. Mówiąc brutalnie, pełnił na liście rolę „zapchajdziury”, bo kandydując z 24. miejsca, nie miał najmniejszych szans na mandat. Jednak to wystarczyło, by zasmakować polityki.

Został wicedyrektorem i głównym ekonomistą Instytutu Obywatelskiego, zaplecza eksperckiego PO, którego szefem był Jarosław Makowski. Domański odpowiadał za program gospodarczy PO, w tym za opracowanie „babciowego”, jednej z głównych ofert partii. To właśnie w Instytucie Obywatelskim odkrył go Tusk, decydując, że tym razem Domański musi już zdobyć sejmowy mandat.

Czytaj więcej

Rosyjskie miliardy dzielą Europę. Polska chce je wykorzystać przeciw Putinowi

W wyborach w 2023 r. Domański dostał dobre, piąte miejsce na liście warszawskiej, a szansę wykorzystał, choć wynik nie powala. Dostał 6,8 tys. głosów. Mniej niż nawet startująca z 11. miejsca Klaudia Jachira.

– Poznałam go w czasie kampanii i od razu poczułam, że jest to gość z klasą, który powinien znaleźć się w przyszłym rządzie. Jako pierwsza wprowadziłam go do Sejmu, by jako kandydat na posła mógł wystąpić na konferencji prasowej. Poczytuję to sobie jako osobisty sukces – mówi Hanna Gill-Piątek, była posłanka KO, która współpracowała z Andrzejem Domańskim w czasie kampanii. – To człowiek o naprawdę szerokich horyzontach, ekstraliga, jeśli chodzi o rozumienie świata ekonomii i finansów. Każda partia chciałaby mieć takiego eksperta – zachwala.

Chwalony za szybki wzrost PKB, ganiony za wysoki deficyt

Jak wynika z naszych rozmów, Tusk zdecydował się jednak postawić na Domańskiego nie tylko z uwagi na kwalifikacje osobiste. – Celem była zmiana wizerunku Ministerstwa Finansów, które za poprzednich rządów PO-PSL źle zapisało się w pamięci wyborców. Minister Jacek Rostowski wiecznie przekonywał, że na nic nie ma pieniędzy, a jego słowa o tym, że nie da się sfinansować 500+, długo odbijały się nam czkawką – mówi nasz rozmówca. – Rostowski był niczym goblin strzegący Banku Gringotta. Jednak potem do banku włamali się młodzi czarodzieje. Za rządów PiS Mateusz Morawiecki pozwolił wyborcom uwierzyć, że państwowa kasa jest skarbonką bez dna. Nie dało się tego już zmienić. Tusk potrzebował kogoś młodego, kto nie mówiłby językiem Rostowskiego czy Balcerowicza – dodaje nasz rozmówca.

Czytaj więcej

Jacek Rostowski: Na pewno nie chcę już być ministrem finansów

I rzeczywiście, dziś częściej niż skąpstwo zarzuca się Domańskiemu przesadną rozrzutność. To właśnie zbyt wysokie deficyty budżetowe były głównym powodem wniosku o wotum nieufności wobec Andrzeja Domańskiego, złożonego przez PiS i 20 października głosowanego przez Sejm. – Wszystkie rządy od 1990 do 2023 r. zadłużyły Polskę na bilion 700 mld. Ta ekipa, Donalda Tuska i pana ministra Domańskiego, na bilion 400 mld w cztery lata i to jest rekord świata – grzmiał z mównicy poseł PiS Zbigniew Kuźmiuk. Domański odpowiadał, że to ekipa PiS na potęgę zadłużała państwo, tyle że poza budżetem, a następnie przykrywała długi horrendalną inflacją.

Tusk potrzebował kogoś młodego, kto nie mówiłby językiem Rostowskiego czy Balcerowicza

poseł KO o nominacji dla Domańskiego

Krytyka płynie jednak nie tylko z opozycji. Na początku października poseł klubu Centrum Rafał Komarewicz, przewodniczący Komisji Gospodarki i Rozwoju, skrytykował Domańskiego za to, że zamiast uczestniczyć w pracach nad ustawą budżetową w Sejmie, rozdaje ulotki kandydatki KO na prezydenta Krakowa.

– Słyszałem, że Andrzej Domański był dobrym zarządzającym funduszem inwestycyjnym. Jednak jako ministrowi finansów trudno wystawić mu tak pochlebną ocenę – mówi poseł Rafał Komarewicz „Rzeczpospolitej”. – Trzeci rok z rzędu mamy budżet z ponad 270 miliardów deficytu, a nie wiedząc, jaka jest luka CIT, podnosimy ten podatek, powodując, że uczciwe firmy będą płacić więcej, a nieuczciwe nadal będą tego unikać. Nie ma długofalowego myślenia o gospodarce, np. jak ma ona odpowiedzieć na wyzwania związane z AI, co już teraz przekłada się na sytuację na rynku pracy. Będąc szefem komisji sejmowej, od siedmiu miesięcy nie mogę doprosić się o rozmowę z panem ministrem na temat zmian podatkowych korzystnych dla pracujących na etacie. W styczniu przestawiłem „pakiet dla klasy średniej”, czyli podniesienie drugiego progu do 200 tysięcy i kwoty wolnej do 45 tysięcy wraz z ich coroczną waloryzacją. Pokazałem także, jak to sfinansować. Szkoda, że zamiast rzeczowej rozmowy pan minister woli odwiedzić studio telewizyjne, by wygłosić kilkuminutowy monolog – mówi.

Jednak kontrowersje budziły nie tylko typowo fiskalne decyzje Domańskiego, ale też takie o charakterze politycznym. W związku ze sporem prawnym wokół uchwał Państwowej Komisji Wyborczej oraz orzeczeń Sądu Najwyższego zablokował wypłatę budżetowych środków dla PiS. A ostatnio podpisał przełomową dla osób LGBT interpretację podatkową, zgodnie z którą osoby, które uzyskały transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa, zyskują takie same prawa i obowiązki podatkowe jak wszyscy inni małżonkowie. Tą ostatnią decyzją zaskoczył nawet wielu koalicjantów.

Domański lubi dać się fotografować w stroju sportowym lub przy szachownicy

Poza tym kieruje się złotą zasadą, że nic tak nie ociepla wizerunku polityka, jak sport. Po wyborach w 2023 r. pochwalił się w „Super Expressie”, że jego największym sukcesem rowerowym była trasa z Warszawy nad morze w ciągu jednego dnia. We wrześniu wziął udział w 48. Maratonie Warszawskim, a dwa lata wcześniej viralem stało się zdjęcie, na którym Tusk i Domański biegają po Łazienkach, by w trakcie joggingu, jak sami relacjonowali, podyskutować o opracowywanym właśnie budżecie.

Domański najchętniej pozuje jednak przy szachownicy. – To realna pasja, a nie coś pod publiczkę. Gdy pracowaliśmy wspólnie w Instytucie Obywatelskim, Domański potrafił nieoczekiwanie wstać od stołu i powiedzieć, że musi wyjść, bo ma turniej szachowy – wspomina Jarosław Makowski.

W Ministerstwie Finansów Domański organizuje turnieje dla pracowników, w których też sam gra. Zresztą jako minister finansów spełnia swoje szachowe marzenia. W 2024 r. rozegrał partię z arcymistrzem i rosyjskim dysydentem Garrim Kasparowem, a kilka miesięcy temu z najwybitniejszą szachistką w historii Węgierką Judit Polgár. Oczywiście, by nie wyszło na to, że chodziło tylko o intelektualną rozrywkę, Ministerstwo Finansów ogłosiło, że przy okazji rozmawiano o prawach człowieka w Rosji czy o roli szachów w nowoczesnej edukacji.

Dwa lata temu styl gry Domańskiego zrecenzował na YouTube influencer szachowy Tomasz Jaskółka. – Ma on ranking około 1800. Z tego, co patrzyłem, jest to raczej człowiek, który lubi usiąść na spokojnie i podumać, dlatego gra tylko rapidy – relacjonował.

Od sposobu wykorzystania stanowiska wicepremiera zależeć będzie polityczna przyszłość Domańskiego – mówią nasi rozmówcy

Czy to wszystko wystarczy, by zagrzać miejsce na stałe przy politycznej szachownicy? A może Andrzej Domański rozegra jedynie rapid, dołączając do licznego grona młodych, zdolnych, którzy pojawili się na szczytach polityki tylko na chwilę?

Nasi rozmówcy często zestawiają go z Mateuszem Morawieckim, który wykorzystał swój moment na szczytach władzy i zbudował własną frakcję. – Tymczasem Domański nie ma swojej frakcji. Już abstrahując od tego, że w ogóle w KO nie ma zbyt wielu frakcji – mówi nasz rozmówca. – Oczywiście pozycja Tuska jest niezagrożona. Jednak gdyby okazało się, że znika Tusk, zniknąć może też Domański – dodaje.

Czytaj więcej

Artur Bartkiewicz: Nominacja dla Domańskiego, czyli pojedynek na „potrzymaj mi piwo”

O tym, że Domański, choć formalnie wiceprzewodniczący KO, niespecjalnie zainteresowany jest partyjnymi układankami i przepychankami, mówi też Hanna Gill-Piątek. – Mówiąc górnolotnie, ma motywacje i ambicje patriotyczne, a nie polityczne – zaznacza.

Stanowisko wicepremiera będzie więc początkiem wielkiej politycznej kariery Domańskiego czy raczej jej zwieńczeniem? Zdaniem Jarosława Makowskiego przed Andrzejem Domańskim potencjalnie otwarte są wszystkie drzwi. – Jednak, nie ukrywajmy, w polityce o wielkich karierach często decydują przede wszystkim okoliczności zewnętrzne, a dopiero na drugim miejscu osobiste zdolności i umiejętność odnalezienia się w nowej sytuacji – mówi. – Andrzej ma na pewno mocne atuty w rękach. I pokazał już, że potrafi nimi grać.

Jednak zdaniem posła Komarewicza, nominacja Domańskiego nie przyniesie żadnego przełomu, bo jest czysto PR-owym gestem. – To typowa ucieczka do przodu. Chodzi w niej o to, by opinia publiczna dyskutowała np. o terminie uroczystości w Pałacu Prezydenckim, zamiast o stanie finansów publicznych – przekonuje.