Spór o Instytut Zachodni. PiS go uratował czy zawłaszczył?

Stwierdziła, że ustawa wprowadzała inne rozwiązania w zakresie powoływania Rady Instytutu, które znalazły się w gestii premiera oraz szefów niektórych resortów, w tym ministra spraw zagranicznych.

„To z ich wyłącznego nadania i bez jakiejkolwiek choćby konsultacji z kierownictwem czy pracownikami IZ w Radzie znaleźli się profesorowie J. Czaputowicz, Z. Krasnodębski czy G. Kucharczyk i B. Musiał, a także inne osoby – mówiąc łagodnie – o wyrazistych poglądach. W kolejnej Radzie, powołanej w połowie ubiegłego roku i w tym samym trybie, zasiadły osoby, które – jak możemy się dowiedzieć – pojawiają się też w innych radach: A. Mularczyk, A. Przyłębski czy K. Wnęk. My na to wpływu nie mieliśmy, ale jest to kolejny czynnik powodujący, że IZ został włączony do grupy kontrowersyjnych instytutów i teraz poddany niesprawiedliwej ocenie” – uważa profesor.

Stwierdziła, że naukowcy IZ próbowali oddziaływać na polską politykę zagraniczną „w nadziei, że przyniesie to korzyść Polsce, nie PiS-owi”.

PiS uratował IZ?

Polemizując z prof. Kiwerską – w liście skierowanym do naszej redakcji – prof. Stanisław Żerko, zwrócił uwagę, że w czasie rządów koalicji PO-PSL Rada Naukowa „została zredukowana do grona nominatów PO, niekiedy z nauką niemających nic wspólnego”. Dodał, że zasiadała w niej na przykład Grażyna Kulczyk. Jego zdaniem, gdyby nie odsunięcie PO od władzy w 2015 r., dziś już nie byłoby Instytutu Zachodniego.

„Gdy rząd PO-PSL zredukował budżet IZ z 2,4 mln do 0,88 mln w 2015 r., wymuszono na pracownikach, niezgodnie z prawem, »dobrowolną« rezygnację z połowy pensji. Jako profesor »belwederski« z 30-letnim stażem pracy musiałem się wtedy zadowolić miesięczną pensją 1580 zł netto, pod groźbą zwolnienia. Koleżanka, niezwykle zdolna ekonomistka tuż po habilitacji, odeszła, bo jej pensja wyniosła ok. 1 300 zł na rękę. Przypadała wówczas 70. rocznica utworzenia Instytutu, ale pracowników proszono, by ze względu na sytuację finansową oszczędzać nawet papier toaletowy. Przedstawiciele PO w Radzie Naukowej atakowali Instytut m.in. za to, że bada jeszcze najnowszą historię Niemiec i okupacji niemieckiej w Polsce. Należało, jak nam »wyjaśniał« w czerwcu 2008 r. minister Radosław Sikorski, koncentrować się na przyszłości. Instytut miał nie zajmować się już działalnością naukową, mimo że formalnie miał pozostawać instytutem naukowym” – napisał do „Rz” prof. Żerko.

Dodał, że w 2015 r. „jedynie PiS zainteresował się w wyraźny sposób dramatyczną sytuacją Instytutu Zachodniego”, a poznański poseł tej partii Tadeusz Dziuba wystąpił „z inicjatywą ratowania Instytutu poprzez przekształcenie placówki w ośrodek stricte ekspercki”.