Co zmieni krótszy czas kontroli? Fiskus dowie się wszystkiego po cichu

Ograniczenie czasu kontroli najmniejszych przedsiębiorców może w praktyce niewiele zmienić.

Publikacja: 19.12.2023 02:00

Co zmieni krótszy czas kontroli? Fiskus dowie się wszystkiego po cichu

Foto: Adobe Stock

Urzędnicy będą mogli kontrolować mikroprzedsiębiorców tylko przez sześć dni w roku zamiast dotychczasowych dwunastu. Taka zapowiedź padła w exposé premiera Donalda Tuska. Na razie nie poszły za nią zmiany prawne, ale nawet jeśli tak się stanie, ich znaczenie może być niewielkie.

Dziś gwarancja limitu czasu kontroli jest zawarta w art. 55 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Zmiana tego limitu – wynoszącego dziś 12 dni – wymagałaby zmiany tego przepisu. Według dzisiejszego brzmienia taka gwarancja dotyczy kontroli tylko przez dany organ. Jeśli zatem np. organ skarbowy wykorzysta ten limit w pełni, nie ograniczy to innych organów, np. sanepidu czy inspekcji handlowej w przeprowadzaniu swoich kontroli. Przez mikroprzedsiębiorcę rozumie się firmę zatrudniającą do dziesięciu pracowników i osiągającą albo roczne obroty nie większe od 2 mln euro, albo sumę bilansu aktywów nie większą od tej kwoty.

Czytaj więcej

Co w exposé przedsiębiorcom obiecał premier Donald Tusk

W praktyce, wraz z postępującą cyfryzacją rozliczeń podatkowych, klasycznych kontroli dokonywanych przez urzędy skarbowe jest coraz mniej. Ich liczba spadła z ponad 23 tys. w 2018 r. do 18 tys. w 2022 r. W pandemicznych latach 2020–2021 wynosiła jeszcze mniej, bo ok. 15 tys. Nie oznacza to, ze fiskus mniej się interesuje podatnikami. Coraz częściej są bowiem wykorzystywane tzw. czynności sprawdzające, które polegają na analizie danych o podatniku, dostępnych w bazach administracji skarbowej, a dostarczanych tam przez samych podatników w elektronicznych deklaracjach podatkowych (np. JPK-VAT). To wystarcza zwłaszcza do prostych rozliczeń małych firm.

Ze statystyk Krajowej Administracji Skarbowej wynika, że w ten sposób w 2022 r. wykryto 7,2 mld zł potencjalnych uszczupleń podatkowych. To trzykrotnie więcej niż w 2018 r. i ponaddwukrotnie więcej niż w wyniku ubiegłorocznych klasycznych kontroli podatkowych. A jeszcze pięć lat wcześniej proporcje były odwrotne: kontrole podatkowe wykryły 6,1 mld zł, a czynności sprawdzające 2,4 mld zł nieprawidłowości.

Jak zauważa Alicja Sarna, doradca podatkowy w Crido, organy skarbowe chętniej wybierają czynności sprawdzające także z tego powodu, że można je prowadzić bez ustawowych limitów czasowych.

– Prawdopodobnie po wprowadzeniu Krajowego Systemu e-Faktur potrzeba zwykłych kontroli jeszcze zmaleje, zwłaszcza VAT. Wiadomości o transakcjach każdego podatnika będą bowiem na bieżąco dostarczane do administracji skarbowej – uważa ekspertka.

Takie tendencje znalazły swoje odzwierciedlenie w ogłoszonym kilka miesięcy temu przez Ministerstwo Finansów projekcie zmian w ordynacji podatkowej. Do jego uchwalenia wprawdzie nie doszło, ale zakładano tam w ogóle odejście od zwykłych kontroli podatkowych na rzecz czynności sprawdzających. Fiskus miał stosować jedynie kontrole skarbowe na wypadek podejrzenia popełnienia przestępstwa.

Urzędnicy będą mogli kontrolować mikroprzedsiębiorców tylko przez sześć dni w roku zamiast dotychczasowych dwunastu. Taka zapowiedź padła w exposé premiera Donalda Tuska. Na razie nie poszły za nią zmiany prawne, ale nawet jeśli tak się stanie, ich znaczenie może być niewielkie.

Dziś gwarancja limitu czasu kontroli jest zawarta w art. 55 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Zmiana tego limitu – wynoszącego dziś 12 dni – wymagałaby zmiany tego przepisu. Według dzisiejszego brzmienia taka gwarancja dotyczy kontroli tylko przez dany organ. Jeśli zatem np. organ skarbowy wykorzysta ten limit w pełni, nie ograniczy to innych organów, np. sanepidu czy inspekcji handlowej w przeprowadzaniu swoich kontroli. Przez mikroprzedsiębiorcę rozumie się firmę zatrudniającą do dziesięciu pracowników i osiągającą albo roczne obroty nie większe od 2 mln euro, albo sumę bilansu aktywów nie większą od tej kwoty.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Spadki i darowizny
Poświadczenie nabycia spadku u notariusza: koszty i zalety
Materiał Promocyjny
Co czeka zarządców budynków w regulacjach elektromobilności?
Prawo w Firmie
Trudny państwowy egzamin zakończony. Zdało tylko 6 osób
Podatki
Składka zdrowotna na ryczałcie bez ograniczeń. Rząd zdradza szczegóły
Ustrój i kompetencje
Kiedy można wyłączyć grunty z produkcji rolnej
Sądy i trybunały
Reforma TK w Sejmie. Możliwe zmiany w planie Bodnara