Czy jeśli mężczyzna prowadzi wspólne gospodarstwo z matką niepełnosprawnego (cudzego) dziecka i wydaje na jego potrzeby pieniądze, to ma go na utrzymaniu czy nie? Czy syn kupujący mieszkającej osobno matce leki może skorzystać z ulgi w podatku?

Chociaż w art. 26 ust. 1 pkt 6 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=80474]ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych[/link] użyte jest wyrażenie „na utrzymaniu”, nigdzie w przepisach podatkowych nie znajdziemy odpowiedzi, co ono oznacza. Nie ma jej również w [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=71706]kodeksie rodzinnym i opiekuńczym[/link].

Warto natomiast zauważyć, że utrzymanie jest w kodeksie wyraźnie odróżniane od wychowania. Przykładowo rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania (art. 133 § 1 krio).

Oznaczałoby to, że utrzymanie należy interpretować tak samo, jak podaje Słownik Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN SA): „utrzymanie to pieniądze wydawane na życie, wyżywienie; też mieszkanie, nocleg”.

Byłoby to zgodne z [b]wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (z 9 stycznia 2007 r., C-1/05)[/b], w którym Trybunał, interpretując art. 1 ust. 1 lit. d dyrektywy 73/148, stwierdził: „Przez wyrażenie „na ich utrzymaniu” rozumie się konieczność wsparcia materialnego członka rodziny obywatela wspólnotowego (...) ze strony tego obywatela lub jego małżonka, w celu zaspokojenia zasadniczych potrzeb krewnego w jego państwie pochodzenia (...)”.

Odpowiadając zatem na drugie pytanie, jeśli syn finansuje zakupy leków, nie znaczy to jeszcze, że matka jest na jego utrzymaniu. Byłoby tak, gdyby zaspokajał jej zasadnicze potrzeby, takie jak mieszkanie, wyżywienie itp.

Nie jest za to wykluczone, że z ulgi skorzysta mężczyzna, który prowadzi wspólne gospodarstwo z matką niepełnosprawnego (cudzego) dziecka. Jeśli pokrywa koszty mieszkania, wyżywienia, ubioru dziecka, to ma prawo skorzystać z ulgi.

Nie skorzysta z niej, jeśli sam nie uzyskuje żadnych dochodów (co potwierdził[b] WSA w Olsztynie w wyrokach z 8 czerwca 2006 r. (I SA/Ol 180/06 i I SA/Ol 178/06).[/b]

Ale uwaga: sytuacja może być inna, jeżeli dziecko otrzymuje alimenty od swojego biologicznego ojca. W art. 26 ust. 7e ustawy o PIT jest zawarty warunek, by dochody osoby niepełnosprawnej pozostającej na utrzymaniu podatnika nie przekraczały 9120 zł.[b] Jak stwierdził WSA w Poznaniu w wyroku z 14 października 2008 r. (I SA/Po 997/08)[/b], „pojęcie dochodu, o którym stanowi ten przepis, nie dotyczy wypłacanych przez podatnika na rzecz takiego dziecka świadczeń alimentacyjnych, gdyż są one formą utrzymania dziecka przez podatnika”.

Skoro alimenty są formą utrzymania dziecka, może to oznaczać, że na jego utrzymanie łoży ten, kto je wypłaca (np. biologiczny ojciec). To on zatem skorzysta z ulgi rehabilitacyjnej. I – jak stwierdził poznański WSA – bez znaczenie będzie to, że alimenty przekraczają 9120 zł.