Krzysztof Adam Kowalczyk: Jak długo potrwa slalom między stawkami VAT

Jakie jest uzasadnienie dla zróżnicowania stawek VAT

Aż 38 proc. ponoszonych przez nas wydatków obłożonych jest zredukowanym VAT-em, szacuje IFP. To tzw. regulacyjna luka w VAT. Z badań Tax Foundation wynika, że gdyby stosować tylko stawkę podstawową, uzyskiwalibyśmy z VAT ponad dwa razy więcej niż obecnie.

Stosowanie stawek obniżonych to decyzja polityczna. W oficjalnym przekazie ma uzasadnienie społeczne, bo stawki te dotyczą głównie żywności, artykułów dla dzieci czy budowy mieszkań przez deweloperów. Sceptyk jednak zapyta, dlaczego państwo na równi dotuje w ten sposób i niezamożnych, i klasę średnią, a nawet milionerów? I czy taniej nie byłoby zwiększyć pomoc socjalną dla tej pierwszej grupy? Są zresztą kraje, np. Dania, które stosują wyłącznie stawkę podstawową, która tam – auć – wynosi aż 25 proc.

Bilans zysków i strat

Chętnie bym też usłyszał, jaki jest w Polsce finansowy bilans sprzedaży wiązanej owych materiałów budowlanych z usługami z 8 proc. VAT i czy faktycznie masowo wyciąga on z szarej strefy usługodawców (kto nie słyszał od fachowca „z rachunkiem czy bez?”, ręka do góry).

Sęk w tym, że im więcej wyłączeń i preferencji w VAT, tym bardziej skomplikowany system i tym większe możliwości uprawiania slalomu między stawkami. I tym więcej znaków zapytania oraz tym większa konieczność uzyskiwania interpretacji podatkowych, co absorbuje firmy i odciąga od właściwej działalności biznesowej. Po stronie państwa zaś większy koszt administrowania systemem podatkowym.

Niższy VAT kosztem preferencji?

A co, gdybyśmy zrezygnowali z preferencji i ujednolicili stawki VAT? Z raportu Instytutu Finansów Publicznych wynika, że bez uszczerbku dla dochodów państwa moglibyśmy teoretycznie obniżyć podstawową stawkę z 23 do 14,4 proc. Kuszące. Nie mam jednak wątpliwości, że na tak odważną decyzję nie stać żadnej z liczących się obecnie sił politycznych w Polsce.

Nie mam też wątpliwości, że gdy już fiskus rozprawi się za pomocą KSeF i JPK z lewymi fakturami i przekrętami, a osławiona luka VAT zostanie mocno ograniczona, zajmie się ową luką regulacyjną. A wtedy dni wielu obniżonych stawek będą policzone.