Sąd rejonowy odmówił przedsiębiorcy wpisania do  księgi wieczystej hipoteki zwykłej w wysokości 1,5 mln zł.  Uzasadnił to tym, że 20 lutego 2011 r.  weszła w życie nowelizacja  ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Zniosła ona podział na hipotekę zwykłą i kaucyjną. Wprowadziła zamiast tego  hipotekę  opartą na konstrukcji dotychczasowej hipoteki  kaucyjnej. Nowelizacja przewiduje ponadto, że do hipotek zwykłych i kaucyjnych powstałych przed dniem wejścia jej w życie stosuje się przepisy w dotychczasowym brzmieniu (art. 10 ust.2 nowelizacji). O tym zaś, które przepisy zastosować, decyduje data złożenia wniosku do sądu wieczystoksięgowego. Przedsiębiorca złożył go po wejściu w życie noweli, tj. 24 lutego 2011 r. Wniosek powinien zatem spełniać wymagania  nowych przepisów.

Apelacja przedsiębiorcy  trafiła do sądu okręgowego, a ten  nabrał poważnych wątpliwości prawnych dotyczących jakości  przepisów przejściowych tej nowelizacji.

Według niego sąd rejonowy  tylko pozornie dokonał prawidłowej wykładni art. 10 ust.2 nowelizacji. Przepisy bowiem należy zinterpretować znacznie szerzej. Chodzi o to, że  ustawodawca  nakazał stosować nowe uregulowania także  do czynności prawnych podjętych przed ich wejściem  w życie.

W tej konkretnej sprawie oświadczenie o ustanowieniu hipoteki zostało złożone w okresie obowiązywania dawnego prawa, tj. 17 lutego 2011 r. Wniosek zaś wpłynął po dacie wejścia w życie nowych przepisów.

Według sądu okręgowego  w tym  wypadku w pierwszej kolejności powinny zostać zastosowane przepisy obowiązujące w dacie ustanowienia hipoteki.  Przyjęcie zaś  jako podstawy do rozstrzygnięcia stanu prawnego  z daty złożenia wniosku do sądu  oznacza złamanie reguły, że prawo  nie działa wstecz.

Z tego powodu sąd okręgowy postanowił  postępowanie zawiesić i zadać Sądowi Najwyższemu pytanie prawne  następującej treści: czy w świetle art. 10 ust. 2 nowelizacji z 26 czerwca 2009 r. do ustawy o księgach wieczystych i hipotece można po

20 lutego 2011 r. wpisać w księdze wieczystej hipotekę umowną zwykłą na podstawie notarialnego oświadczenia właściciela sporządzonego przed tą datą, jeżeli  wniosek o wpis został złożony po tej dacie? (sygn. akt III CZP 45/12).