Każdy wnioskodawca otrzymał informację dotyczącą przyznania lub odmowy przyznania wsparcia. Informacja odmowna wskazuje przyczyny nieprzyznania wsparcia. Każdy wnioskodawca mógł złożyć wniosek o ponowną ocenę swojego przedsięwzięcia. Lista złożonych wniosków – zarówno objętych, jak i nieobjętych wsparciem – w każdym naborze była jawna i publicznie dostępna.
Uporządkowania domagają się też tezy zawarte w przesłanych pytaniach.
Instytucją odpowiedzialną za realizację inwestycji A2.5.1 – KPO dla kultury – jest Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zgodnie z ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju minister może w drodze porozumienia powierzyć realizację inwestycji Jednostce Wspierającej. Ustawa, która obowiązuje w całym KPO (nie tylko KPO dla Kultury) określa zadania i wzajemne relacje pomiędzy Instytucją odpowiedzialną za realizację inwestycji (MKiDN), Instytucją Koordynującą KPO (MFiPR) i Jednostką Wspierającą. Obowiązki każdego z tych podmiotów są doprecyzowane w porozumieniach.
Kryteria Piotra Glińskiego?
Zgodnie z porozumieniem zawartym pomiędzy resortem kultury i Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca, powierzającym realizację inwestycji A2.5.1 Jednostce Wspierającej, „Jednostka Wspierająca zobowiązuje się poddać kontrolom lub audytom w zakresie realizacji postanowień niniejszego Porozumienia, prowadzonym przez Instytucję Koordynującą (IK KPO), Instytucję Audytową, Komisję Europejską lub inne instytucje uprawnione do przeprowadzania kontroli na podstawie odrębnych przepisów lub upoważnień”.
Przedsięwzięć wskazanych do objęcia finansowaniem w projekcie KPO dla kultury nie dokonuje NIMiT, a eksperci z niezależnego Komitetu Selekcyjnego i Odwoławczego. Jednostka Wspierająca nie ma wpływu na ocenę wniosków. Eksperci reprezentują różne segmenty inwestycji: sztuki wizualne, teatr, muzyka, taniec, kultura ludowa i tradycyjna, muzealnictwo. Narodowy Instytut Muzyki i Tańca został wybrany jako Jednostka Wspierająca na podstawie wcześniejszych prognoz (kiedy obsługa Inwestycji była podzielona pomiędzy cztery instytucje), zgodnie z którymi do NIMiT-u miało trafić najwięcej, bo 60 proc. wniosków.
Rolą Jednostki Wspierającej jest sfinansowanie przedsięwzięć spełniających kryteria i przyczyniających się do realizacji celu wsparcia. W ramach oceny wniosków zastosowano punktację oraz określono minimum punktów, które należy uzyskać, aby zostać objętym wsparciem – 10 punktów dla stypendiów, 30 punktów dla grantów. Każde przedsięwzięcie poddawane było trzystopniowej ocenie, według kryteriów formalnych, horyzontalnych i szczegółowych.
Kryteria te zostały zatwierdzone 27 marca 2023 r. przez ówczesnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Piotra Glińskiego. 30 marca 2023 r. kryteria zostały opublikowane na stronie internetowej ministerstwa. Punkty tzw. rankingujące, od których zależało miejsce na liście rankingującej, można było uzyskać w ocenie według kryteriów szczegółowych.
Restrykcyjne wymagania komisji KPO
Wymagania formalne są zerojedynkowe: wniosek albo je spełnia, albo nie. Wniosek, który nie spełnia jednego z wymagań formalnych, nie podlega dalszej ocenie i nie uzyskuje wsparcia. Dzieje się tak również w innych programach dotacyjnych, w tym we wszystkich Programach ministra. Podobnie rzecz się ma z kryteriami horyzontalnymi – projekt albo je spełnia, albo nie. Kryteria horyzontalne i zasady ich oceniania zostały określone w dokumencie „Horyzontalne zasady i kryteria wyboru przedsięwzięć dla Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności”, który obowiązuje wszystkie przedsięwzięcia wybierane do finansowania w ramach KPO. Kryteria zostały opracowane i przekazane przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (IK KPO), są to m.in.: zgodność ram czasowych przedsięwzięcia, potwierdzenie braku podwójnego finansowania, spójność wniosku z załącznikami, kwalifikowalność planowanych wydatków. Ze względu na zero-jedynkowy charakter kryteriów formalnych i horyzontalnych uznanie, że przedsięwzięcie spełnia te kryteria wymaga jednomyślności członków składu oceniającego. Kolejnym etapem oceny była ocena pod względem kryteriów szczegółowych, która miała charakter rankingujący. Liczba punktów przyznana przedsięwzięciu w ocenie kryteriów szczegółowych zależała od liczby punktów przyznanych przez każdego z ekspertów.
Duża część przedsięwzięć nie spełniła kryteriów formalnych lub horyzontalnych, zaś w drugim naborze wielu grantobiorców, którzy mogli wnioskować nawet o 200 000 zł, wnioskowało o kwoty wielokrotnie niższe. Spowodowało to oszczędności w programie, co wymagało jego rewizji – obniżenia alokacji i wybranych wskaźników. Po rewizji poziom alokacji w dalszym ciągu gwarantować będzie objęcie wsparciem wszystkich przedsięwzięć, które to wsparcie otrzymały.
Chcę bardzo wyraźnie podkreślić, że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nigdy nie sugerowało, że „artyści nie potrafią pisać wniosków”. Ministerstwo nigdy nie wnioskowało o likwidację inwestycji A2.5.1 (KPO dla kultury), nigdy nie otrzymało od MFiPR informacji, jakoby inwestycja miała być zlikwidowana czy „wygaszona”. Nie jest też prawdą, że „konkurs ogłoszono bez realnego zabezpieczenia finansowego, przerzucając ryzyko na obywateli”. Zarówno w momencie ogłoszenia konkursów, jak i przez cały czas ich realizacji (trwającej do dziś) istniało i istnieje zabezpieczenie finansowe przedsięwzięć wybranych do objęcia wsparciem. Weksle podpisywane były jako forma zabezpieczenia prawidłowego wykorzystania i rozliczenia środków finansowych przez granto- i stypendiobiorców. Podkreślam przy tej okazji, że kwestię weksla reguluje ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (art. 14lzh ust. 2 pkt 6).
