Cudzoziemcowi ubiegającemu się o udzielenie ochrony międzynarodowej i pozbawianemu statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej będzie przysługiwała – na jego wniosek –nieodpłatna pomoc prawna.Taką zmianę przewiduje projekt nowelizacji ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Służy wdrożeniu do polskiego prawa unijnej dyrektywy 2013/32/UE.

Pomocy prawnej ma udzielać szef Urzędu ds. Cudzoziemców, prowadzący w pierwszej instancji postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej. Na tym etapie cudzoziemiec otrzyma broszurę informacyjną opisującą tryb postępowania. Będzie też mógł liczyć na spotkanie z pracownikiem urzędu, który wyjaśni mu jego sytuację prawną. Konieczne jest zwiększenie liczby etatów, bo pracownicy urzędu mają rozpatrywać wnioski o przyznanie pomocy prawnej,  udzielać informacji prawnej i proceduralnej cudzoziemcom.

Pomoc prawna będzie przysługiwała także na dalszym etapie postępowania, jeśli np. szef Urzędu ds. Cudzoziemców wyda decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej. Ma polegać na sporządzeniu odwołania od decyzji oraz działaniu w charakterze pełnomocnika strony w postępowaniu (tzw. rozszerzona pomoc prawna). Nie będzie jednak przysługiwała, jeśli cudzoziemiec ustanowił w swojej sprawie zawodowego pełnomocnika.

Nie mogą na nią liczyć  także bogatsi. Jeśli dochód cudzoziemca przekroczy 150 proc. kryterium z ustawy o pomocy społecznej, a więc 813 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 684 zł dla osoby w rodzinie, nie będzie miał szans na bezpłatnego prawnika. Kryterium ma być jednak  stosowane tylko do cudzoziemców, którym została wydana decyzja o pozbawieniu statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej.

W sumie pomoc prawna będzie kosztowała budżet państwa ponad 5 mln zł rocznie.

Etap legislacyjny: konsultacje społeczne