Nowelizacja, którą przygotowało Ministerstwo Sprawiedliwości, ma zwiększyć dostępność systemu bezpłatnej pomocy prawnej i efektywność wydawania środków.
Po wejściu w życie nowych przepisów, z nieodpłatnej pomocy prawnej będzie można skorzystać również zdalnie. Dotychczas porady za pośrednictwem telefonu czy internetu można było uzyskać tylko podczas epidemii, stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu nadzwyczajnego. Mogły z niego korzystać osoby ze znaczną niepełnosprawnością ruchową, które nie były w stanie stawiać się w punkcie osobiście oraz osoby z trudnościami w komunikowaniu się.
Z usług nieodpłatnej pomocy można skorzystać w około 1500 punktach znajdujących się we wszystkich powiatach.
Oświadczenia o braku środków na odpłatne wsparcie nie zostaną zniesione
Początkowo resort planował też zlikwidować obowiązek składania oświadczeń o braku środków na odpłatne wsparcie. Rozwiązanie to spotkało się jednak z krytyką ze strony samorządów prawniczych, powiatów oraz większości organizacji pozarządowych. – Likwidacja oświadczeń rodzi niebezpieczeństwo, że pomoc ta nie trafi do naprawdę potrzebujących, bo miejsce zajmą ci, którzy być może są lepiej sytuowani i stać ich na pomoc płatną – przestrzegał w rozmowie z "Rzeczpospolitą" Ryszard Ostrowski, przedstawiciel Krajowej Rady Radców Prawnych w Radzie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej.
Ostatecznie zdecydowano, że przy korzystaniu z porad stacjonarnie, obowiązek składania pisemnych oświadczeń o niemożności poniesienia kosztów odpłatnej pomocy prawnej nie zostanie zniesiony. Nowelizacja wprowadza natomiast ustną formę oświadczenia, że osoba, która chce skorzystać z porady zdalnej, nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej.
Nowe przepisy przewidują również wprowadzenie możliwości uzależnienia udzielenia porady od osobistego stawiennictwa osoby uprawnionej w punkcie udzielania wsparcia. Jak wyjaśnia resort sprawiedliwości, gdy osoba uprawniona zdecyduje się skorzystać z porady za pomocą środków porozumiewania się na odległość, wykonawca pomocy, na podstawie przedstawionych mu informacji przez beneficjenta, może uznać, że zachodzi konieczność bezpośredniej analizy dokumentów. Może wówczas uzależnić udzielenie porady od osobistego stawiennictwa osoby uprawnionej w punkcie, w którym świadczy pomoc albo zarekomendować osobiste stawiennictwo w punkcie najbliższym miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.
Czytaj więcej
Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad poważną zmianą w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej, która ma rozwiązać największe problemy systemu. Je...
Zmiany mają wejść w życie od 1 stycznia 2026 r.
