fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Praca, emerytury, renty

ZUS: Przy uzyskaniu renty liczy się staż

Osoba, która nie jest w stanie wykonywać pracy, może dostać pieniądze z ZUS. Musi jednak zgromadzić odpowiednią liczbę okresów składkowych i nieskładkowych
Renta z tytułu niezdolności do pracy (dalej renta) jest świadczeniem mającym wynagrodzić osobie ubezpieczonej utratę możliwości zarobkowania. Jej uzyskanie jest uzależnione m.in. od otrzymania orzeczenia o niezdolności do pracy, ale nie tylko.

Utrata zdolności

Niezdolność do pracy może mieć charakter
- całkowity, co oznacza utratę zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, lub
- częściowy, co oznacza utratę w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
Sąd Najwyższy w wyroku z 30 listopada 2000 (II UKN 99/00) uznał, że brak możliwości wykonywania pracy dotychczasowej nie jest wystarczający do stwierdzenia częściowej niezdolności do pracy.
Dotyczy to sytuacji, gdy jest możliwe podjęcie innej pracy w tym samym zawodzie bez przekwalifikowania lub przy pozytywnym rokowaniu co do możliwości przekwalifikowania zawodowego. Wynika z tego, że niezdolność do wykonywania pracy dotychczasowej jest warunkiem koniecznym ustalenia prawa do renty.
Ale nie jest warunkiem wystarczającym, jeśli wiek, poziom wykształcenia i predyspozycje psychofizyczne usprawiedliwiają rokowania, że mimo upośledzenia organizmu możliwe jest podjęcie innej pracy w tym samym zawodzie albo po przekwalifikowaniu zawodowym.
Odsunięcie pracownika ze względów profilaktycznych od  wykonywania dotychczasowej pracy w wyuczonym zawodzie, przy zachowaniu zdolności do  wykonywania innego zatrudnienia, nie jest równoznaczne z niezdolnością do pracy w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej (wyrok SN z 19 grudnia 2001, II UKN 684/00).

Warunki ustawowe

Samo orzeczenie o niezdolności do pracy nie jest równoznaczne z prawem do renty. Zostanie ono przyznane, gdy
- dana osoba ponadto ma wymagany okres zatrudnienia (tzw. okresy składkowe i nieskładkowe),
- jej niezdolność do pracy powstała w czasie zatrudnienia lub w okresie równorzędnym z okresem zatrudnienia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.
Osobie, która spełnia jednocześnie wszystkie wymienione warunki, przysługuje renta:
- okresowa – jeżeli niezdolność do pracy jest okresowa; renta ta będzie wypłacana przez okres wskazany w decyzji ZUS,
- stała – jeśli niezdolność do pracy jest trwała,
- szkoleniowa – gdy ZUS orzekł celowość przekwalifikowania zawodowego, ponieważ ta osoba nie może pracować w dotychczasowym zawodzie; renta szkoleniowa przysługuje przez  6 miesięcy, z możliwością przedłużenia, ale nie dłużej niż o 30 miesięcy (jeśli jest to niezbędne do przekwalifikowania się).
Organ rentowy w piśmie zawiadamia osobę uprawnioną o terminie wstrzymania wypłaty oraz o warunkach przywrócenia prawa do renty okresowej, nie później niż na trzy miesiące przed ustaniem tego prawa.
Osoba zainteresowana dalszym pobieraniem renty powinna  złożyć wniosek o przywrócenie do niej prawa wraz z zaświadczeniem o stanie zdrowia wydanym przez lekarza opiekującego się tą osobą.

Adekwatnie do wieku

Wymagany do nabycia renty okres składkowy i nieskładkowy uzależniony jest od wieku, w którym powstała niezdolność do  pracy.
I tak warunek ten uważa się za spełniony, gdy okres składkowy i nieskładkowy wynosi:
1 rok – jeżeli niezdolność do  pracy powstała przed ukończeniem 20 lat,
2 lata – jeżeli niezdolność do  pracy powstała w okresie po  ukończeniu 20 roku życia a  przed  ukończeniem 22 roku życia,
3 lata – jeżeli niezdolność do  pracy powstała w wieku powyżej 22 roku życia a przed ukończeniem 25 roku życia,
4 lata – jeżeli niezdolność do  pracy powstała w okresie po  ukończeniu 25 lat życia a  przed ukończeniem 30 lat życia,
5 lat – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.
W tym ostatnim wypadku pięcioletni okres musi przypadać na ostatnie dziesięć lat przed  dniem powstania niezdolności do pracy lub przed  dniem złożenia wniosku o rentę. Przy ustaleniu tego dziesięciolecia nie uwzględnia się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, szkoleniowej i rodzinnej.
U osób, u których niezdolność do pracy powstała przed  ukończeniem 30 lat, uwzględnia się okresy składkowe i nieskładkowe z okresu całego życia zawodowego.
A gdy dana osoba nie ma wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego uzależnionego od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy, warunek jego posiadania uważa się za spełniony, jeżeli osoba ta została zgłoszona do ubezpieczenia przed  ukończeniem 18 lat albo w  ciągu sześciu miesięcy po  ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej lub w szkole wyższej, i pozostawała w  ubezpieczeniu do dnia powstania niezdolności do pracy bez przerwy bądź z przerwami nieprzekraczającymi łącznie sześciu miesięcy.

Wymagane dokumenty

Uzyskanie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS uzależnione jest zazwyczaj od podjęcia działań przez samego zainteresowanego. Musi on
- złożyć wniosek do ZUS o  przyznanie świadczenia uzależnionego od wydania takiego orzeczenia,
- dołączyć do niego odpowiednie dokumenty, a następnie
- czekać na wyznaczenie terminu badania lub od razu na wydanie orzeczenia.
Od stycznia 2009 obowiązuje nowy druk wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy ZUS Rp-1R.
W przypadku gdy dana osoba ubiega się o świadczenie emerytalno-rentowe uzależnione od  stwierdzenia niezdolności do  pracy, oprócz standartowych załączników (tj. kwestionariusza ZUS Rp-6, dokumentów potwierdzających okresy składkowe i nieskładkowe, zaświadczeń potwierdzających osiągane wynagrodzenie na przestrzeni pracy zawodowej), do wniosku o świadczenie musi również dołączyć dokumenty, które będą stanowiły podstawę (oprócz ewentualnego bezpośredniego badania) do wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika ZUS.
Chodzi tu o:
- zaświadczenie o stanie zdrowia (druk ZUS N-9) wystawione przez lekarza, pod którego opieką lekarską jest osoba, w stosunku do której ma być wydane orzeczenie, wystawione nie wcześniej niż na miesiąc przed datą złożenia wniosku,
- oświadczenie wnioskodawcy (druk ZUS N-9a) informujące o placówkach medycznych i ich adresach, w których kontynuowane jest leczenie,
- dokumentację medyczną i inne dokumenty mające znaczenie dla wydania orzeczenia, np. protokół powypadkowy, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej.
Jeśli w chwili składania wniosku o świadczenie osoba zainteresowana nie ma wszystkich wymaganych dokumentów, może je dołączyć później. Musi jednak liczyć się z tym, że termin rozpatrzenia sprawy odpowiednio się przedłuży.
Nic na zawsze
Uzyskanie przez ubezpieczonego korzystnego dla niego orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej oraz przyznana renta nie oznacza, że to świadczenie będzie on otrzymywał zawsze. Zdają sobie z tego sprawę osoby, którym orzeczono okresową niezdolność do pracy i przyznano rentę okresową.
Jednak nawet uzyskanie orzeczenia o trwałej niezdolności do pracy nie oznacza, że już nigdy taka osoba nie zostanie poddana badaniu przez ZUS. Ten ma prawo wezwać w każdej chwili ubezpieczonego pobierającego świadczenie uzależnione od niezdolności do pracy na badania kontrolne.
Konsekwencje takiej kontroli mogą być bardzo różne dla osoby pobierającej świadczenie. Jej dotychczasowe orzeczenie może zostać zmienione; rencista może nawet zostać pozbawiony orzeczenia o niezdolności do pracy, a tym samym prawa do renty. Od takiej decyzji przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Podstawy prawne
 
Zobacz serwisy:
 
Zobacz poradnik: Wszystko o rentach 2010
 
Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA