fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Medycyna i zdrowie

Upiory Chopina

Tak malarz Lionello Balestrieri, urodzony grubo po śmierci Chopina, wyobrażał sobie koncert w wykonaniu mistrza
AFP
Za halucynacje, które nawiedzały Chopina, odpowiadała padaczka – uważają lekarze
„Nagle ujrzałem wyłaniające się z otwartego fortepianu te przeklęte kreatury, które nawiedzały mnie owej ponurej nocy w klasztorze kartuzów” – pisał Chopin w liście do córki swojej wieloletniej towarzyszki życia George Sand.
Był rok 1848. W prywatnym salonie w Manchesterze mistrz wykonywał sonatę b-moll (tę z marszem żałobnym), nagle przerwał – jak opisał krytyk „Manchester Guardian” – po chwili wrócił i dokończył koncert. Zaledwie kilka miesięcy później zmarł. Miał 39 lat.
[srodtytul]Niepokój wyobraźni[/srodtytul]
George Sand wspominała, że nie mógł pokonać strachów i upiorów, które wywoływały „niepokój jego wyobraźni”. O przerażających zjawach nawiedzających kompozytora wspominali też inni – np. w roku 1844 Madame Streicher, jedna z jego uczennic.
– Trudno mi komentować stwierdzenia natury medycznej, trzeba jednak pamiętać, że Chopin był człowiekiem o nieprzeciętnej, bogatej wyobraźni – powiedziała „Rz” prof. Irena Poniatowska, przewodnicząca Rady Programowej Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina w Warszawie. – Podczas koncertu w Manchesterze był już tak schorowany, że tracił świadomość, musiano go wnosić na piętro. Był bardzo osłabiony, ledwo oddychał. U człowieka w takim stanie nietrudno o jakieś wizje. Ledwo wrócił do Francji, gdzie niedługo potem umarł.
Od dziecka był chorowity. Lekarze stwierdzili u niego gruźlicę, ale oprócz tego silną nietolerancję na niektóre pokarmy. Cierpiał też na biegunki, bóle brzucha, bóle migrenowe, chroniczny kaszel. Przez całe niemal życie towarzyszyły mu ciągłe niepokoje i napady melancholii.
Po 160 latach od śmierci kompozytora lekarze wysuwali wiele teorii dotyczących chorób Chopina. Pojawiły się pomysły, że mógł cierpieć na mukowiscydozę, niedobór alfa1-antytrypsyny, wadę serca zwaną stenozą mitralną czy dolegliwości psychiczne: chorobę dwubiegunową, a nawet schizofrenię.
[srodtytul]Pasuje jak ulał[/srodtytul]
Dwaj hiszpańscy lekarze: Manuel Varquez Caruncho i Francisco Branas Fernandez, przeanalizowali opisy cierpień Chopina. Doszli do wniosku, że prawdopodobnie był chory na padaczkę skroniową. Taką opinię wyrazili w wydaniu internetowym magazynu „Medical Humanities”.
Świadczą o tym charakterystyczne cechy halucynacji Chopina, na przykład ich złożoność, wyłącznie wizualny charakter, powtarzalność. Ponieważ nie słyszał głosów, a jego stan umysłowy był stabilny, wątpliwe, żeby były to objawy schizofrenii, poważnej depresji, choroby dwubiegunowej czy innych form psychozy. Naukowcy wykluczyli także migrenę czy zatrucie lekami.
W przypadku padaczki skroniowej halucynacje poprzedzone są stanami lękowymi, niepokojem, bezsennością i depresją, nie muszą występować drgawki. Według hiszpańskich badaczy symptomy choroby pasują do tych, jakie pojawiały się u Chopina.
„W jego czasach padaczka skroniowa nie była jeszcze opisana, lekarze Chopina nie mogli więc jej stwierdzić” – piszą autorzy artykułu w „Medical Humanities”.
Czy zmory, jakie co jakiś czas nawiedzały geniusza o wychudłej twarzy, na której czaiła się melancholia, rozmyślającego o śmierci, oderwanego od życia codziennego, to symptom choroby czy wyobraźnia?
– George Sand we wspomnieniach wiązała te jego halucynacje z inspiracją słowiańskimi mitami i wyobrażeniami, z jakimi zetknął się w młodości. Faktem jest, że podczas pobytu na Majorce zapadł na zdrowiu z powodu zatrucia wyziewami z ogrzewania. Być może to spowodowało te halucynacje – mówi prof. Poniatowska.
„Wątpimy, żeby dodanie jeszcze jednej choroby do długiej listy tych, na które cierpiał Chopin, pozwoliło lepiej zrozumieć jego artystyczny świat. Ale mamy nadzieję, że teraz łatwiej da się oddzielić romantyczną legendę od rzeczywistości i zrozumieć żywego człowieka i jego dzieło”.
[i]masz pytanie, wyślij e-mail do autora:
[mail=k.urbanski@rp.pl]k.urbanski@rp.pl[/mail][/i]
Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA