fbTrack

Promocja turystyczna

Podkarpacie od kuchni

Tak powstają proziaki w Karczmie pod Semaforem
archiwum prywatne, Grzegorz Łyś gł Grzegorz Łyś
Kuchnia wywodząca się z miejscowych tradycji to jeden z najważniejszych elementów tworzenia marki turystycznej. Dziedzictwo kulinarne Podkarpacia, bogate i wielce zróżnicowane, ma w tej dziedzinie ogromny potencjał
Na dziedzictwo kulinarne Podkarpacia składają się dawne tradycje - miejscowe i zapożyczone z krain sąsiednich - oraz nowe prądy. W Bieszczadach można np. natknąć się na „pizzę po łemkowsku", a w jednym z miasteczek podkarpackich, odległym od Czarnohory i Huculszczyzny o ponad 300 km, na restaurację specjalizującą się w daniach huculskich. Jak sprawdzają się te kontrowersyjne pomysły marketingowe, trudno powiedzieć. Od dawna jednak wiadomo, że kuchnia wywodząca się z autentycznych miejscowych tradycji to jeden z najważniejszych elementów budowania marki turystycznej krajów i regionów. Dziedzictwo kulinarne Podkarpacia, bogate i wielce zróżnicowane - choć trochę zapomniane i wymagające niekiedy odtworzenia - ma z punktu widzenia rozwoju turystyki ogromny potencjał.

Od karczmy do gospody

Właściciel gospodarstwa agroturystycznego Szymkówka w Cisnej, w sercu Bieszczad, Krzysztof Antoniszak od ponad trzydziestu lat wędruje po karpackich szlakach - niegdyś z plecakiem - w poszukiwaniu przepisów na potrawy górali rusińskich, Bojków i Łemków. Plonem tych wypraw - w polskie góry, na Słowację, Węgry, Ukrainę Zakarpacką i do Rumunii - są łączące dzień dzisiejszy i historię przewodniki kulinarne oraz rosnąca wśród turystów sława Szymkówki. Jej specjalnością są dania z „cegły", glinianej misy z pokrywą, w której, w popiele ogniska, przyrządzali jedzenie pasterze na połoninach. - Do potraw z cegły nie trzeba dodawać, ani tłuszczu, ani soli, bo warzywa czy mięso uwalniają je same, podczas pieczenia - przekonuje Antoniszak. Właściciel gospodarstwa to nie tylko kucharz i podróżnik, ale także znany gawędziarz, którego warsztaty kulinarne połączone z opowieściami o Bieszczadach i karpackiej kuchni, cieszą się nie mniejszym powodzeniem niż potrawy. Z dań podawanych w Szymkówce polecić można np. cierpierza, czyli zupę borowikową, codzienne danie Bojków, zwłaszcza w trudnych czasach, czy przyrządzonego według starej receptury pstrąga w szczawiu.
- Kuchnia podkarpacka ma to szczęście, że w jej promocję zaangażowało się wiele prawdziwych osobowości. Kucharze czy właściciele obiektów gastronomicznych często są u nas także znawcami i miłośnikami miejscowej kultury i historii. To daje pewność, ważną dla wielu turystów, że mamy do czynienia z autentycznymi recepturami i smakami - podkreśla Krzysztof Zieliński ze Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia Pro Carpathia. Stowarzyszenie, wraz z urzędem marszałkowskim województwa podkarpackiego i Podkarpacką Regionalną Organizacją Turystyczną (przedsięwzięcie współfinansowały władze szwajcarskie w ramach projektu Alpejsko-Karpacki Szlak Współpracy) opracowało i wytyczyło Szlak Kulinarny Podkarpackie Smaki. Łączy on 30 karczm, zajazdów, szynków, gospód, restauracji i gospodarstw agroturystycznych na terenie całego województwa. Do czasów II wojny światowej Podkarpacie było wielkulturową etniczną mozaiką, z ludnością ukraińską, czy raczej rusińską w Bieszczadach i Beskidzie Niskim, polską na pogórzu i północy oraz żydowską, zasiedlającą licznie miasta i miasteczka. W następstwie zagłady Żydów, a następnie wysiedlenia w czasie akcji „Wisła" Bojków i Łemków, region stał się narodowościowo oraz religijnie niemal jednolity i kulturowo słabo zróżnicowany. W ten sposób utracił wiele atutów, ważnych dla promocji współczesnych form turystyki. Bieszczady uchodzą wprawdzie za drugą do znaczenia po Tatrach markę turystyczną w polskich górach, nadal jednak większość turystów przybywa tu, by spędzić bierne raczej wakacje nad Zalewem Solińskim. Wczasowicze wciąż liczbowo przeważają nad turystami, zainteresowanymi aktywnym wypoczynkiem - wędrówkami po połoninach, jazdą konną w terenie, turystyką rowerową czy narciarstwem skitourowym - a zwłaszcza nad tymi, którzy wybierają np. turystykę kulturową czy ekologiczną.

Proza i stare węgrzyny

Dawnych kultur Podkarpacia - ich materialne dziedzictwo, chaty, cerkwie, ikony kościółki, można oglądać w największym (38 ha) w kraju skansenie w Sanoku - nie da się rzecz jasna przywrócić do życia. Jednak tradycje kulinarne przetrwały wszelkie historyczne wstrząsy i można je z powodzeniem kontynuować. Właściciele obiektów hotelarskich i gastronomicznych są przekonani, że - m.in. dzięki światowej modzie na „podróże ze smakiem" - jest to najbardziej obiecujący kierunek, jeśli chodzi o inwestycje w turystyce. - Dobry kucharz, czy kucharka są u nas na wagę złota, nawet w niezbyt wielkim gospodarstwie agroturystycznym - podkreśla Krzysztof Zieliński. Wśród kuchni podkarpackich najbardziej wyraziste są smaki dawnych potraw bojkowskich i łemkowskich. Oferuje je m.in. karczma Jadło Karpackie przy rynku w Sanoku. Można tu zamówić np. zalewajkę na maślance z kminkiem, czanachy czyli zupę z kilku rodzajów fasoli, hreczanyki (kotlety mielone z kaszą gryczaną i mięsem), chlipce („kromki" z ciasta makaronowego i mięsa), stolniki (gołąbki z tartymi ziemniakami). Oprócz kuchni bieszczadzkiej, odradzają się także m.in. kulinarne tradycje Pogórzan, grupy etnograficznej z Pogórza Strzyżowsko-Dynowskiego. W Karczmie pod Semaforem w Bachórzu, której właściciele zaczynali od przydrożnego grilla, podaje się np. tradycyjną miejscową zupę kwasówkę oraz sztandarowy produkt kuchni całego regionu - proziaki, pieczone na blasze placki pszenne z dodatkiem sody („prozy") dla spulchnienia ciasta. Oprócz tego - najbardziej typowe dania polskiej kuchni wiejskiej. - Gotujemy tak, jak nas babcie i matki uczyły. Wśród klientów mamy wiele znanych ludzi – zapewnia z dumą współwłaścicielka, Irena Kopacka. Innymi oryginalnymi atutami turystyki kulinarnej na Podkarpaciu staje się dawna kuchnia dworska, którą odtwarza się i wzbogaca się np. w restauracji hotelu Dwór w Komborni oraz - karpackie wina. W piwnicy w Komborni można spróbować 300 gatunków win z najlepszych winnic węgierskich, słowackich, rumuńskich i polskich. Auto brał udział w podróży studyjnej po Podkarpaciu na zaproszenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie. Obiekty na szlaku kulinarnym Podkarpackie Smaki Trasa bieszczadzka 1. Sanok - Gospoda Pod Białą Górą, 2. Sanok - Karczma Jadło Karpackie – www.karczmasanok.pl, 3. Orelec – Zagroda Magija – www.zagrodamagija.pl, 4. Łodyna – Gościniec Dębowa Gazdówka – www.debowagazdowka.pl, 5. Dźwiniacz Dolny – Gospodarstwo Agroturystyczne U Flika – www.uflika.pl, 6. Ustrzyki Dolne – Bar Kawiarnia Piwniczka – www.piwniczka-kawiarnia.blogspot.com, 7. Ustrzyki Dolne – Kawiarnia Młyn – www.muzeum.ustrzyki.pwi.pl, 8. Lutowiska – Chata Magoda – www.chatamagoda.pl, 9. Smolnik - Gospodarstwo Agroturystyczne Wilcza Jama – www.wilczajama.pl, 10. Ustrzyki Górne - Zajazd Pod Caryńską – www.carynska.pl, 11. Wetlina - Willa Łuka – www.willaluka.pl, 12. Wetlina – Gościniec w Starym Siole – www.staresiolo.com, 13. Wetlina – Chata Wędrowca – www.chatawedrowca.pl, 14. Przysłup – Karczma Brzeziniak – www.karczmabrzeziniak.pl, 15. Przysłup – Oberża Biesisko – www.biesisko.com, 16. Cisna – Gospodarstwo Agroturystyczne Szymkówka - www.bieszczadyszymkówka.pl, 17. Cisna – Pensjonat Karczma Karnasów – www.ukarnasow.pl, 18. Cisna – Oberża Pod Kudłatym Aniołem – www.kudlatyaniol.pl, 19. Polańczyk – Oberża Zakapior – www.zakapior.com Trasa bieszczadzko-podgórzańska 1. Kielnarowa – Karczma Taberna Pod Sosnami – www.kielnarowa.wsiz.pl, 2. Bachórz – Karczma Pod Semaforem – www.podsemaforem.pl, 3. Dubiecko – Restauracja Zamek – www.zamek.dubiecko.pl, 4. Babica – Karczma Podkarpackie Jadło – www.podkarpackiejadlo.pl, 5. Pstrągowa – Karczma Siedlisko Janczar – www.siedliskojanczar.pl, 6. Kombornia – Restauracja Magnolia w Dworze Kombornia Hotel &SPA – www.dworkombornia.pl, 7. Dukla – Restauracja Graniczna, 8. Chyrowa – Restauracja w Gościńcu Chyrowa- Ski – www.chyrowaski.pl, 9. Jasło – Restauracja u Schabińskiej – www.uschabinskiej.pl, 10. Strzegocice – Motel Taurus – www.stan-taurus.com.pl Trasa północna 1. Rzeszów – Bar Taurus – www.stan-taurus.com.pl, 2. Rzeszów – Restauracja Hotelu Ambasadorskiego – www.ambasadorski.com, 3. Rzeszów – Restauracja Wesele Hotelu Bristol – www.bristol-rzeszow.pl, 4. Rzeszów – Szynk Rzeszowski, 5. Rzeszów – Karczma Gościniec – www.gosciniec.rzeszow.pl, 6. Jasionka – Karczma Przy Dworze – www.karczma.rzeszow.pl, 7. Jasionka – Restauracja Dworu Ostoja – www.ostoya.rzeszow.pl, 8. Łańcut – Restauracja Pałacyk – www.palacyk-lancut.pl, 9. Ruda Różaniecka – Restauracja Dębowy Dwór – www.debowy-dwor.pl, 10. Leżajsk – Gospoda u Wiecławów – www.uslugikulinarne.pl, 11. Mielec – Karczma Polska – www.karczma-polska.pl
Źródło: turystyka.rp.pl

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL