Odkrycia dokonano nad rzeką Irtysz, w miejscowości Komżażar koło Pawłodaru w północno-wschodniej części Kazachstanu. Skamieniała, zmineralizowana czaszka przetrwała w bardzo dobrym stanie. Należała do starego samca, powodu śmierci zwierzęcia badacze na razie nie ustalili. Wiadomość o odkryciu zamieścił „American Journal of Applied Sciences".
Odkryte szczątki należą do gatunku Elasmoterium sibiricum. Ten prehistoryczny jednorożec był olbrzymim nosorożcem, jego wysokość w kłębie sięgała 2,5 m, długość ciała dochodziła do 6 m, masa do 5 ton. Elasmoterium gabarytami zbliżony był do mamuta. Posiadał pojedynczy, dwumetrowy róg na przodzie czaszki. Jego nogi były o wiele dłuższe niż u innych gatunków nosorożców, dlatego pomimo ogromnej masy mógł galopować z dość dużą prędkością. Zęby były zbliżone budową do końskich, przystosowane do spożywania nisko rosnącej roślinności, traw i ziół. Nie miał siekaczy, dobrze znosił chłody.
Zmiany w metryce
Istniało wiele różnych odmian syberyjskich nosorożców, które znikały w różnych fazach plejstocenu (starsza epoka czwartorzędu, trwająca ponad 2,5 mln lat, od 2,58 mln do 11,7 tys. lat temu). Proces ten, postępujący z wolna, doprowadził do tego, że zwierzę wymarło. Dotychczas w paleontologii panował pogląd, że ostatecznie nastąpiło to na terenach południowej Syberii, Ukrainy, Mołdawii około 350 tys. lat temu.
Tymczasem w laboratorium Uniwersytetu w Tomsku (Rosja) określono wiek czaszki metodą węgla radioaktywnego 14C. Wynik był całkowitym zaskoczeniem, odkryta czaszka należy do zwierzęcia, które padło „niedawno", około 29 tys. lat temu. Możliwy błąd to kilka tysięcy lat, nie więcej.
Ratunek w wędrówce
Co spowodowało, że gatunek ten zdołał przetrwać tak długo? Rosyjski paleontolog dr Andriej Waleriewicz Szpanski z Narodowego Badawczego Tomskiego Uniwersytetu Państwowego (najstarsza uczelnia Syberii założona w 1878 r.) wysunął hipotezę, według której po ochłodzeniu syberyjskiego klimatu zmieniła się roślinność, zaczęło brakować niskiej, wysokokalorycznej trawy, do której przystosowany był Elasmoterium sibiricum. W rezultacie nastąpiła migracja tych zwierząt na południe, właśnie na tereny obecnego Kazachstanu, gdzie warunki naturalne były bardziej sprzyjające.
