fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Wybory parlamentarne 2019

Wybory parlamentarne 2019 - słowniczek wyborczy

Fotorzepa, Robert Wójcik
Prezentujemy ostatnią część Słowniczka Wyborczego, w którym podaliśmy wszystkie najważniejsze terminy i zadania dla przeprowadzających i uczestniczących w głosowaniu.

Cisza wyborcza

Na 24 godziny przed wyborami, a więc w piątek, 11 października 2019 roku o godzinie 24.00, kampania wyborcza dobiega końca. W tym samym momencie rozpoczyna się okres tzw. ciszy wyborczej. W jej trakcie nie można publicznie nakłaniać do głosowania na konkretnego kandydata, zakazane jest roznoszenie ulotek, rozwieszanie plakatów, organizowanie spotkań wyborczych. Niemniej, wszystkie materiały agitacyjne, które zostały rozwieszone lub umieszczone przed rozpoczęciem ciszy wyborczej, mogą pozostać w miejscach, w których je pozostawiono. Podobnie, wszystko to, co przed rozpoczęciem ciszy wyborczej zostało opublikowane w Internecie, wciąż może być w Internecie dostępne.

Jedyną, dopuszczalną podczas ciszy wyborczej formą kampanii, jest kampania profrekwencyjnej, której celem jest zachęcenie jak największej liczby wyborców do udziału w głosowaniu.

Naruszenie ciszy wyborczej czyli m.in. wywieszanie plakatów, czy też podawanie sondaży przedwyborczych, stanowi wykroczenie, które można zgłaszać policji lub prokuraturze.

Wykroczenie to zagrożone jest karą grzywny, a o jej wysokości decyduje sąd, w którym toczyć się będzie sprawa o naruszenie ciszy wyborczej.

Jak przygotować się do wyborów?

Głosowanie poza miejscem zamieszkania - zaświadczenie o prawie do głosowania

Każdy wyborca, który w dniu głosowania przebywać będzie poza swoim miejscem zamieszkania, może wystąpić do „swojej" gminy (pisemnie, faksem lub w formie elektronicznej) o zaświadczenie uprawniające do głosowania w dowolnym obwodzie w kraju, za granicą lub na polskim statku morskim. Zaświadczenia takie - wydawane najpóźniej 11 października 2019 r. - można odebrać osobiście lub przez osobę posiadającą pisemne upoważnienie. W upoważnieniu wskazać należy imię (imiona) i nazwisko oraz nr PESEL zarówno wyborcy, jak i pełnomocnika.

Głosowanie przez pełnomocnika

Głosowanie przez pełnomocnika przysługuje wyborcom o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności.

Pełnomocnikiem może być osoba wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie, w której mieszka wyborca udzielający pełnomocnictwa.

Pełnomocnictwo można przyjąć tylko od jednej osoby (ew. od dwóch, jeżeli jedną z nich jest członek najbliższej rodziny).

Pełnomocnikiem nie może być kandydat w wyborach, mąż zaufania i członek OKW właściwej dla miejsca zamieszkania osoby udzielającej pełnomocnictwa.

Pełnomocnictwa udziela się w obecności wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub innej osoby upoważnionej.

Wniosek o sporządzenie aktu pełnomocnictwa należało zgłosić do 4 października 2019 r.

Akt pełnomocnictwa (sporządzany w 3 egzemplarzach) musi zawierać nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer PESEL oraz adres zamieszkania zarówno wyborcy, jak i osoby, której ma być udzielone pełnomocnictwo, a także wyraźne oznaczenie wyborów, których pełnomocnictwo to dotyczy.

Do wniosku dołącza się kopię aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności oraz pisemną zgodę osoby mającej być pełnomocnikiem wraz z jej danymi.

Udzielone pełnomocnictwo może zostać cofnięte najpóźniej na 2 dni przed wyborami, w szczególnych przypadkach może także wygasnąć z mocy prawa.

Zakazane jest udzielanie pełnomocnictwa w zamian za korzyść majątkową lub osobistą. Pełnomocnik nie może też pobierać żadnych opłat od osoby udzielającej pełnomocnictwa za głosowanie w jej imieniu.

Głosowanie przez pełnomocnika nie jest możliwe za granicą, na polskich statkach morskich, w obwodach odrębnych (zakładach leczniczych, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym) oraz domach studenckich.

Głosowanie korespondencyjne

Głosowanie korespondencyjne możliwe jest wyłącznie na terenie kraju, z wyłączeniem obwodów odrębnych.

Prawo do głosowania korespondencyjnego przysługuje wyborcom o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym celu, osoba taka musi złożyć wniosek do właściwego komisarza wyborczego (ustnie, pisemnie, faksem lub w formie elektronicznej). Do wniosku - zawierającego nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia oraz numer PESEL - dołączone być powinno oświadczenie o wpisaniu do rejestru wyborców w danej gminie, adres, na który ma być wysłany pakiet wyborczy, kopia aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, oraz - jeśli to konieczne - żądanie dołączenia nakładki na kartę do głosowania sporządzonej alfabetem Braille'a.

Zamiar głosowania korespondencyjnego należało zgłosić do 30 września 2019 r.

Po otrzymaniu zgłoszenia, komisarz wyborczy niezwłocznie przekazuje je właściwemu urzędnikowi wyborczemu, który - jeśli tylko stwierdzi, iż zgłoszenie nie spełnia wymogów formalnych - wezwie wyborcę niepełnosprawnego do uzupełnienia zgłoszenia w terminie jednego dnia od dnia doręczenia wezwania.

Nie później, niż na tydzień przed głosowaniem wyborca, który zgłosił zamiar głosowania korespondencyjnego, otrzyma pocztą pakiet wyborczy, składający się z: zaadresowanej koperty zwrotnej, karty do głosowania, koperty na karty do głosowania, instrukcji głosowania korespondencyjnego, nakładki na karty do głosowania (o ile niepełnosprawny o taką nakładkę poprosił), oraz oświadczenia wyborcy o osobistym i tajnym oddaniu głosu.

Pakiet wyborczy może być doręczony wyłącznie do rąk własnych wyborcy niepełnosprawnego. Niezbędne przy tym będzie okazanie przez niego dokumentu tożsamości oraz własnoręczne pokwitowanie odbioru. Jeśli osoba niepełnosprawna nie będzie mogła samodzielnie potwierdzić odbioru, zrobi to za nią doręczyciel - będzie jednak musiał wskazać przyczynę braku podpisu. Jeśli doręczyciel nie zastanie wyborcy niepełnosprawnego w domu, zostawi zawiadomienie o terminie powtórnego doręczenia. Termin ten nie może być dłuższy niż 1 dzień.

Po zagłosowaniu, wyborca będzie musiał włożyć karty do znajdującej się w pakiecie koperty na karty do głosowania, zakleić ją, a następnie całość - wraz z podpisanym oświadczeniem o osobistym i tajnym oddaniu głosu - włożyć do koperty zwrotnej i wysłać bądź przekazać przedstawicielowi poczty.

W dniu wyborów, koperty te zostaną dostarczone do właściwych obwodowych komisji wyborczych, a wyjęte z nich karty zostaną wrzucone do urny.

Obowiązki i zadania obwodowej komisji wyborczej

W dniu poprzedzającym głosowanie komisja odbiera karty do głosowania, formularze protokołu głosowania, pieczęć, spis wyborców, listę wyborców, którzy udzielili pełnomocnictwa do głosowania oraz specjalne osłony zapewniające ochronę danych osobowych wyborców ujętych w spisie.

W dniu głosowania, przed otwarciem lokalu komisja ponownie przelicza i ostemplowuje karty do głosowania, rozkłada spis wyborców, oraz sprawdza, czy w lokalu wyborczym - na wysokości umożliwiającej ich odczytanie z wózka inwalidzkiego - wywieszone są urzędowe obwieszczenia i informacje. Komisja sprawdza też, czy w lokalu wyborczym oraz na zewnątrz budynku, w którym mieści się lokal, nie znajdują się elementy służące prowadzeniu kampanii wyborczej. Upewniwszy się, że urna jest pusta, komisja zamyka ją i opieczętowuje.

W dniu głosowania komisja otwiera lokal o godz. 7.00. Od tej chwili, aż do zakończenia głosowania, w pomieszczeniu, w którym znajduje się urna, stale przebywać musi nie mniej niż 2/3 pełnego składu komisji, w tym jej przewodniczący lub zastępca. Członkowie komisji przez cały czas powinni nosić identyfikatory umieszczone w widocznym miejscu.

Wydawanie kart do głosowania

Przed wydaniem kart do głosowania komisja sprawdza tożsamość wyborcy na podstawie dowodu osobistego lub innego dokumentu ze zdjęciem (paszportu, prawa jazdy, legitymacji studenckiej). Może to być także dokument, który utracił ważność, pod warunkiem, że ustalenie tożsamości wyborcy w oparciu o ów dokument nie będzie budziło wątpliwości komisji. Tożsamość wyborcy może również zostać potwierdzona z pomocą aplikacji mobilnej mObywatel.

Potwierdziwszy tożsamość wyborcy, komisja sprawdza, czy wyborca został ujęty w spisie wyborców i czy nie wysłano już do niego pakietu wyborczego.

Składając podpis w spisie wyborców, głosujący poświadcza odebranie kart wyborczych.

Każdy wyborca otrzymać może tylko jeden zestaw kart do głosowania. Komisja ma obowiązek odmówić wyborcy ponownego wydania kart, niezależnie od przyczyn takiego żądania (np. z powodu pomyłkowego wypełnienia karty, zniszczenia jej itp.).

Komisja - na wniosek wyborcy - ma obowiązek objaśnić mu zasady głosowania w wyborach do Sejmu i do Senatu, zgodnie z informacjami umieszczonymi na karcie do głosowania. Wyjaśnienie nie może zawierać elementów agitacyjnych.

Ochrona danych osobowych

Komisja zobowiązana jest do ochrony danych osobowych wyborców ujętych w spisie. Służą temu specjalne osłony na spis, które zabezpieczają dane innych osób podczas potwierdzania przez wyborcę odbioru kart do głosowania. Niestosowanie się do tego obowiązku skutkować może odpowiedzialnością za naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych.

Przebieg głosowania

W czasie głosowania komisja zwraca uwagę, by wyborcy głosowali osobiście, zachowując zasadę tajności głosowania. Obowiązkiem komisji jest także zagwarantowanie, by w lokalu wyborczym nikt nie prowadził agitacji wyborczej.

Komisja zwraca również uwagę, aby wyborcy nie wynosili kart do głosowania poza lokal. Gdyby tak się stało, komisja zobowiązana jest do niezwłocznego powiadomienia Policji, oraz opisania tego zdarzenie w protokole.

Do obowiązków komisji należy dopilnowanie, by wyborcy nie wrzucali do urny niczego poza kartami do głosowania. Jeśli tak się stanie - również i to zdarzenie musi być odnotowane w protokole wyborczym.

Urna w lokalu wyborczym powinna być ustawiona w takim miejscu, aby przez cały czas głosowania była widoczna dla członków komisji, mężów zaufania, obserwatorów społecznych oraz obserwatorów międzynarodowych.

Lokale wyborcze otwarte będą od godziny 7.00 do godziny 21.00 (za granicą oraz na polskich statkach morskich w tych samych godzinach czasu lokalnego ).

Przed otrzymaniem karty do głosowania, wyborcy zobowiązani są do okazania członkom obwodowej komisji wyborczej dokumentu potwierdzającego tożsamość, oraz złożenia podpisu na spisie wyborców.

Każdy wyborca powinien głosować w miejscu za osłoną, gwarantującą tajność głosowania.

W każdym lokalu wyborczym powinny znajdować się: godło państwowe, urna (przezroczysta) oraz miejsca za osłoną zapewniające tajność głosowania. W miejscach za osłonami umieszczony powinien być plakat informujący o sposobie głosowania i warunkach ważności głosu.

W widocznym miejscu w lokalu wyborczym znajdować się powinny obwieszczenia i informacje m.in. o numerach i granicach obwodów głosowania oraz siedzibach obwodowych komisji wyborczych, zarejestrowanych listach kandydatów na posłów i senatorów, numerach tych list i skrótach nazw komitetów.

Członkowie komisji w lokalu wyborczym nie mogą prowadzić agitacji na rzecz któregokolwiek z kandydatów, nie mogą też nosić plakietek sugerujących, jaki komitet wyborczy reprezentują.

W lokalu wyborczym oraz na terenie budynku, w którym mieści się lokal, nie można umieszczać haseł, ulotek oraz innych materiałów o charakterze agitacyjnym.

Osoby, które chcą sprawdzić, w jakim miejscu mogą głosować lub który lokal przystosowany jest dla wyborców niepełnosprawnych, mogą skorzystać z wyszukiwarki obwodów głosowania, dostępnej na stronach internetowych urzędów gmin (dzielnic).

Przerwa w głosowaniu

Jedynie nadzwyczajne wydarzenia, jak np. katastrofa budowlana w lokalu wyborczym, mogą być powodem przerwy w głosowaniu. Nie są nadzwyczajnymi wydarzeniami sytuacje o charakterze techniczno-organizacyjnym jak np. brak właściwej pieczęci, zgubienie kluczy do budynku lub lokalu, czy też zapełnienie się urny.

Koniec głosowania

O godzinie 21.00 komisja zamknie lokal, acz wszyscy, którzy przybędą do lokalu przed jego zamknięciem, będą mogli oddać głos.

Po zakończeniu głosowania w lokalu mogą przebywać wyłącznie członkowie komisji, mężowie zaufania, obserwatorzy społeczni i międzynarodowi.

Gdy lokal wyborczy zostanie zamknięty, a na jego terenie nie będzie już głosujących, komisja przystąpi do ustalenia wyników głosowania w obwodzie, sporządzi protokół i wywiesi go w miejscu łatwo dostępnym dla wyborców.

Obserwatorzy społeczni , mężowie zaufania

W trakcie głosowania, oraz po jego zakończeniu w lokalu wyborczym przebywać mogą obserwatorzy społeczni i mężowie zaufania. Jakie są ich prawa i obowiązki?

Mąż zaufania lub obserwator społeczny mają prawo:

- przebywać w lokalu wyborczym w czasie przygotowania do głosowania, głosowania, liczenia głosów i sporządzania protokołów, oraz wprowadzania danych do systemu komputerowego

- nagrywać i fotografować czynności obwodowej komisji wyborczej przed rozpoczęciem i po zakończeniu głosowania oraz nagrania te rozpowszechniać

- otrzymać kopię protokołu obwodowej komisji wyborczej z wynikami głosowania.

Mąż zaufania ma także prawo być obecnym przy przewożeniu i przekazywaniu protokołu do komisji wyższego szczebla. Może też wnosić do protokołu swoje uwagi. Tych dwóch uprawnień nie mają jednak obserwatorzy społeczni!

Mąż zaufania lub obserwator społeczny powinien pojawić się w lokalu wyborczym wraz z rozpoczęciem pracy komisji i sprawdzić, czy:

- żaden z członków komisji nie znajduje się pod wpływem środków odurzających

- komisja przeliczyła i ostemplowała karty do głosowania

- w lokalu wyborczym nie znajdują się materiały stanowiące agitację wyborczą

- członkowie komisji sprawdzają dokumenty tożsamości głosujących

- wyborcy wrzucają karty do głosowania do urny

- w lokalu wyborczym zawsze obecnych jest co najmniej 2/3 członków komisji, w tym jej przewodniczący lub zastępca

- komisja punktualnie otworzyła i zamknęła lokal wyborczy

- nikt z członków komisji nie próbował dorzucać kart wyborczych do urny lub kart wyjętych z urny celem ich przeliczenia.

Mąż zaufania lub obserwator może następnie sprawdzić, czy:

- nikt nie próbuje ukryć niewykorzystanych kart do głosowania

- podczas liczenia głosów członkowie komisji nie mają w rękach długopisów, ołówków lub innych przedmiotów.

Mąż zaufania lub obserwator społeczny powinien:

- nosić plakietkę z imieniem i nazwiskiem, funkcją oraz nazwą (ale nie znakiem graficznym!) organizacji, którą reprezentuje.

- stosować się do poleceń przewodniczącego komisji.

Mąż zaufania lub obserwator społeczny nie może:

- wykonywać czynności członka komisji

- pomagać wyborcom w głosowaniu.

Ważność głosu

Wyborca głosuje stawiając znak „x" na liście kandydatów w kratce znajdującej się po lewej stronie nazwiska wybranego przez siebie kandydata. Znak „x" to dwie przecinające się linie w obrębie kratki, a zatem może to być także np. znak „+" (plus).

Głos jest ważny, gdy:

1) wyborca postawił znak „x" na jednej liście, ale przy nazwisku dwóch lub więcej kandydatów. Tak oddany głos zalicza się kandydatowi, który jest wyżej na liście;

2) wyborca postawił znak „x" tylko przy nazwisku skreślonego kandydata. Tak oddany głos jest głosem oddanym na listę, bez wskazania pierwszeństwa do uzyskania mandatu;

3) wyborca postawił znak „x" przy nazwisku skreślonego kandydata oraz postawił znak „x" przy nazwisku innego kandydata, ale z tej samej listy. Głos taki zostanie zaliczony temu kandydatowi, który nie jest skreślony;

4) wyborca postawił znak „x" przy nazwisku kandydata skreślonego z jednej listy, np. listy A, i postawił znak „x" przy nazwisku kandydata z innej listy, np. listy B. W takim przypadku należy uznać, że głos został oddany na nieskreślonego kandydata z listy B;

5) wyborca postawił znak „x" przy nazwisku kandydata z unieważnionej listy, np. listy C i postawił znak „x" przy nazwisku kandydata z innej (ale tylko jednej) listy, np. listy D. Głos taki będzie oddany na kandydata z listy, której rejestracja nie została unieważniona, czyli listy D.

Głos jest nieważny, gdy:

1) wyborca postawił znak „x" przy nazwiskach dwóch lub większej liczby kandydatów z różnych list, na przykład postawił znak „x" przy nazwisku lub nazwiskach kandydatów z listy A, listy B i z listy D;

2) wyborca nie postawił znaku „x" przy nazwisku żadnego z kandydatów;

3) wyborca postawił znak „x" tylko przy nazwisku kandydata z listy, która została unieważniona.

Wszelkie dopiski na karcie do głosowania, komentarze lub rysunki nie mają wpływu na ważność głosu. Jeśli tylko wyborca postawi znak „x" lub „+" w kratce przy nazwisku kandydata, głos będzie uznany za ważny. Na ważność głosu nie ma również wpływu to, czy linie znaków „x" lub „+" wyszły poza kratkę.

Ustalenie wyników głosowania w obwodzie

Po zakończeniu głosowania, obwodowa komisja wyborcza przystępuje do ustalenia wyników: określa liczbę wyborców uprawnionych do głosowania, sprawdza, ilu wyborcom wydano karty, przelicza karty wyjęte z urny ustalając, które głosy były ważne, a które nieważne (i z jakiej przyczyny). Ponadto komisja ustala, ile ważnych głosów oddano na poszczególne listy oraz poszczególnych kandydatów. Wszystkie te liczby komisja wpisuje do protokołu głosowania na posłów, oraz protokołu głosowania na senatorów.

Wypełniony protokół komisja przekazuje okręgowej komisji wyborczej.

Ogłoszenie wyników

Kopię protokołu - zabezpieczoną przed wpływem warunków atmosferycznych, np. deszczu lub śniegu - komisja wywiesza w miejscu ogólnodostępnym dla zainteresowanych w taki sposób, aby każdy, w tym osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich, bez problemu mogły go odczytać.

Ustalanie wyników wyborów

Okręgowa komisja wyborcza - w oparciu o protokoły obwodowych komisji wyborczych - ustala wyniki głosowania i sporządza protokół głosowania w danym okręgu.

Wyniki głosowania za granicą i na polskich statkach morskich muszą być przesłane w ciągu 24 godzin od zakończenia głosowania za granicą i na statkach, przy czym wyniki z głosowania za granicą przesyłane są do Okręgowej Komisji Wyborczej w Warszawie, natomiast wyniki z głosowania na polskich statkach morskich przesyłane są do okręgowej komisji wyborczej właściwej ze względu na siedzibę armatora.

Protokoły okręgowych komisji wyborczych przekazywane są następnie do Państwowej Komisji Wyborczej. PKW ustala, które listy kandydatów na posłów uczestniczą w podziale mandatów, a więc które z list otrzymały co najmniej 5% ważnych głosów w skali kraju lub 8% w przypadku koalicji wyborczych. Następnie PKW przekazuje te informacje okręgowym komisjom wyborczym, które - dokonawszy podziału mandatów - ponownie przekazują protokoły do PKW.

Na ich podstawie, PKW ogłasza wyniki wyborów w Dzienniku Ustaw oraz podaje je do wiadomości publicznej.

Ważność wyborów

Protesty wyborcze

Protest wyborczy przeciwko ważności wyborów do Sejmu lub/i Senatu wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez PKW w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Protest powinien zawierać zarzuty oraz potwierdzające je dowody.

Sąd Najwyższy - w przeciągu 90 dni od dnia wyborów - rozstrzyga o ich ważności lub nieważności.

W przypadku stwierdzenia nieważności wyborów w danym okręgu lub stwierdzeniu nieważności wyboru danego posła lub senatora, należy przeprowadzić czynności wyborcze określone uchwałą Sądu. Co ważne, czynności te przeprowadza się wyłącznie na terytorium kraju.

Wsparcia w przygotowaniu słowniczka udzielili partnerzy oraz podmioty zaangażowane we wsparcie strony wybieramswiadomie.pl, a także wiep.pl, Związek Powiatów Polskich, Związek Województw RP, Związek Gmin Wiejskich, „Rzeczpospolita", PKN Orlen. Treści haseł przygotowała Beata Tokaj.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA