Komisja Europejska poprosi trybunał w Luksemburgu o to by w ramach zabezpieczenia zawiesić funkcjonowanie Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. Treść wniosku nie jest znana i trwają dyskusje o jego kształcie, skutkach jakie wywoła i jak je wykonać.

Prof. Robert Grzeszczak z UW uważa, że wniosek KE nie wprowadza nowej jakości, jest jedynie wzmocnieniem dla SN wobec tego, że prawodawca nic nie robi by wykonać wyrok TSUE z listopada 2019 r. i następujące po nim orzeczenie Izby Pracy SN. - A powinny być uchwalone przepisy zmieniające Krajową Radę Sądownictwa i rygory dyscyplinarne wobec sędziów. Dlatego wniosek KE do TSUE ma charakter wizerunkowy – mówi.

Według niego kwestia zawieszenia działalności Izby Dyscyplinarnej SN jest przesądzona od 5 grudnia 2019 r., gdy skład Izby Pracy SN, wdrażając wyrok TSUE z 19 listopada, uznał, że Izba Dyscyplinarna nie jest sądem. - Pozostaje kwestia organizacji pracy Sądu Najwyższego, by sprawy z właściwości ID kierować gdzie indziej. Realizacja tego obowiązku jest po stronie władz SN.

Czytaj także: Izba Dyscyplinarna SN szuka poparcia w Trybunale Konstytucyjnym

I Sąd Najwyższy tak już zrobił – sprawy trafiają do Izby Pracy, co I prezes SN Małgorzata Gersdorf uzgadniała m.in. z adwokaturą. Ale nie wszyscy to honorują, np. rzecznicy dyscyplinarni piszą do Izby Dyscyplinarnej, także prokuratura została zobowiązana – pismem Prokuratora Krajowego Bogdana Święczkowskiego – do utrzymywania drogi służbowej z uwzględnieniem ID SN. Bałagan jest kosmiczny, a potęguje go zła wola niektórych graczy – przyznają eksperci i wskazują, że są problemy ze wznowieniem postępowań zakończonych przed ID, bo choć w SN są stosowne wnioski, to nie sposób wyciągnąć z ID akta tamtych spraw, bez czego nie da się orzekać.

Postanowienie zabezpieczające, jakie wydaje prezes lub wiceprezes TSUE, to jak klauzula wykonawcza i powinno wystarczyć. Ale politycy pewnie zechcą uchwalić ustawę.

Prof. Ewa Łętowska, b. rzecznik praw obywatelskich i sędzia TK w stanie spoczynku uważa, że praktyczny skutek ewentualnego zabezpieczenia będzie taki, że sędziowie zyskają mocny argument, by nie stawiać się przed Izbą Dyscyplinarną, a nadto żądać wznowień jej wyroków (do tego  zresztą już jest podstawa, w świetle rozstrzygnięcia TSUE z listopada i SN z 5 grudnia 2019 r.).

Podkreśla, że ewentualne zabezpieczenie udzielone przez TSUE może mieć różny zakres. Może np. nawiązywać do bardzo szerokiego ujęcia samego wniosku Komisji. A tam kwestionowano nie tylko  treść przepisów, ale i zgłaszano wątpliwości co do konkretnych zachowań  i funkcjonowania całego systemu dyscyplinarnego. Takie ujęcie to skutek   wymagania zasady efektywnej ochrony sądowej.

– Chodzi nie tylko o reżim prawny, bo także o praktykę stosowania przepisów i skutki, jakie to wywołuje. A przecież już listopadowy wyrok TSUE akcentował nie tylko istnienie faktycznej ochrony prawnej, ale nawet tego, czy wymierzanie sprawiedliwości jest odczuwalne w opinii społeczne – podkreśliła.

– Zabezpieczenie (o ile zostanie udzielone)  będzie adresowane do wszystkich organów w Polsce. Ponieważ jednak u nas takie spojrzenie na prawo uważa się za ekscentryczne, politycy pewnie powiedzą, że sam akt TSUE  nie wystarczy. I będą usiłowali nas przekonać, że aby je wykonać, trzeba przyjąć specustawę. Już to przerabialiśmy i to droga donikąd.