fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Podatek dochodowy

CIT: kiedy dłużnik ujmie w kosztach podatkowych odsetki za opóźnienie

Fotolia.com
Dłużnik ujmie w kosztach podatkowych odsetki za opóźnienie w wykonaniu świadczenia. Nie rozliczy natomiast odsetek za zwłokę.

Nieterminowe wykonanie zobowiązań przez dłużnika wiąże się sankcją zapłaty odsetek karnych, która może płynąć z mocy ustawy (odsetki ustawowe), bądź wprost z treści stosunku zobowiązaniowego łączącego strony. Kodeks cywilny przewiduje dwa rodzaje nieterminowego wykonania zobowiązań – opóźnienie oraz jego kwalifikowaną postać, czyli zwłokę. W myśl art. 481 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, to wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Natomiast stosownie do art. 476 k.c., dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Różnica pomiędzy tymi dwiema instytucjami polega na tym, że opóźnienie obejmuje swym zakresem wszystkie przypadki nieterminowego wykonania zobowiązania, natomiast w zwłoce dłużnik pozostaje jedynie wtedy, gdy nieterminowe wykonanie wynika z okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność.

Musi być związek z przychodami

Zgodnie z art. 15 ustawy o CIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Przepis ten kładzie nacisk na związek wydatków z uzyskiwanymi przychodami podatnika. Wydatek może zostać zaliczony do rachunku kosztów jedynie, gdy jego poniesienie zmierza do osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów. Jednocześnie spełnienie ogólnych przesłanek z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT nie jest wystarczające do bezwzględnego zaliczenia wydatku do kosztów podatkowych. Jego potrącalność może bowiem zostać wyłączona na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Należy przy tym mieć na względzie, że co do zasady zapłata odsetek za nieterminowe wykonanie zobowiązań wykazuje związek z uzyskiwanym przychodem, chociażby poprzez fakt, iż zapłata ma na celu zachowanie prawidłowych relacji biznesowych z kontrahentem. W takim rozumieniu odsetki spełniają przesłanki z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Bez ustawowego wyłączenia

Jednocześnie należy wskazać na treść art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, zgodnie z którym nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług. Przepis ten wyłącza z kategorii kosztów podatkowych wszystkie kary umowne oraz odszkodowania, które wynikają z:

- wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług,

- zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad,

- zwłoki w usunięciu wad towarów,

- zwłoki w usunięciu wad wykonanych robót i usług.

Interpretacja art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT prowadzi do wniosku, że przepis ten nie obejmuje swoim zakresem odsetek wynikających z nieterminowego wykonania zobowiązań. Ponieważ katalog wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów należy interpretować w sposób ścisły, nie jest możliwe rozszerzenie jego zakresu w drodze wykładni rozszerzającej na odsetki od zaległości

Konieczna jest należyta staranność

Ostateczne wskazanie, czy odsetki z tytułu popadnięcia w  włokę dłużnika można zaliczyć do kosztów podatkowych nie może odbyć się bez odwołania się do istoty przedmiotowej instytucji. Artykuł 476 k.c. wskazuje, że zwłoka wynika z okoliczności leżących po stronie dłużnika. Organy podatkowe natomiast wielokrotnie podkreślały, że nie jest możliwe przerzucanie na Skarb Państwa ciężarów finansowych wynikających z prowadzenia działalności gospodarczej bez dołożenia należytej staranności. Skoro zatem zwłoka w kodeksowym znaczeniu wynika z okoliczności, za które podatnik ponosi odpowiedzialność, to nie jest możliwe zaliczenie odsetek z tego tytułu do kosztów uzyskania przychodów (por. interpretację indywidualną DIS w Katowicach z 15 lutego 2017 r., 2641-IBPB-1-2.4510. 1076.2016.1.BKD).

Jeżeli zatem opóźnienie nie stanowi zwłoki, czyli nie jest wynikiem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, to będzie on mógł zaliczyć odsetki do kosztów podatkowych. Oczywiście, jeśli w rzeczywistości osobiście nie przyczynił się do opóźnienia.

—Anna Kiersnowska-Drzewiecka jest doradcą podatkowym, trenerem w ECDDP sp. z o.o.

—Kamil Stefaniak jest młodszym konsultantem podatkowym w ECDDP sp. z o. o. www.ecddp.com

podstawa prawna: art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy z 15 lutego 1992 r., o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. DzU z 2017 r., poz. 2343 ze zm.)

podstawa prawna: art. 476 i art. 481 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. DzU z 2017 r., poz. 459 ze zm.)

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA