Odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości z 16 września 2009 r. na pytanie "Rz" w sprawie wstrzymania pożyczek mieszkaniowych dla sędziów i prokuratorów

W nawiązaniu do pytania, w sprawie ograniczenia w 2009 rok pożyczek mieszkaniowych na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych dla sędziów i prokuratorów, uprzejmie informuję, co następuje:

Na wstępie podkreślenia wymaga, że pożyczki na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów i prokuratorów stanowią unikalną formę pomocy dla w/w grup zawodowych, finansowaną [b]w całości bezpośrednio z budżetu państwa[/b]. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że pożyczki na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych dla sędziów przyznawane są [b]na bardzo korzystnych zasadach[/b] w porównaniu do kredytów mieszkaniowych dostępnych na rynku bankowym.

Należy bowiem zaznaczyć, że zgodnie z treścią [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=169364]rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 2003 r. w sprawie sposobu planowania i wykorzystywania środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów oraz warunków przyznawania pomocy finansowej z tych środków (Dz.U. Nr 80, poz. 727, ze zm.)[/link] oraz z[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=169365] dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie sposobu planowania i wykorzystywania środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych prokuratorów oraz warunków przyznawania pomocy finansowej z tych środków (Dz.U. Nr 80, poz. 728, ze zm.)[/link], pożyczki są oprocentowane [b]„w stosunku rocznym w wysokości średniorocznego wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określanego corocznie w ustawie budżetowej, z uwzględnieniem dokonanych spłat”[/b].

Dla przykładu w projekcie ustawy budżetowej na rok 2010 przedmiotowy wskaźnik został określony na poziomie 101,0 - co oznacza oprocentowanie pożyczek mieszkaniowych dla sędziów i prokuratorów w wysokości 1 % w stosunku rocznym.

Oprocentowanie powyższe jest wielokrotnie niższe od oprocentowania ustalanego dla komercyjnych kredytów hipotecznych (które opiera się z reguły o stopę oprocentowania na rynku międzybankowym WIBOR, powiększoną o marże bankowe). Dodatkowo z udzieleniem pożyczki na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów i prokuratorów nie wiążą się dodatkowe opłaty, prowizje, ubezpieczenia, itp.

Warunki przyznawania tych pożyczek, wypłacanych z budżetu państwa, są zatem zdecydowanie korzystniejsze od form pomocy mieszkaniowej dostępnych dla przedstawicieli innych grup zawodowych.

W odniesieniu do zarzutu, że zawieszenie wypłaty pożyczek mieszkaniowych w 2009 r. było bezprawne należy podkreślić z całą stanowczością że jest on bezzasadny.

W pierwszej kolejności wymaga sprostowania, że pożyczki na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów i prokuratorów nie pochodzą z funduszu celowego, w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych.

Wielkość środków na pożyczki na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów i prokuratorów w danym roku wynika z wielkości środków przeznaczonych na ten cel w budżetach poszczególnych sądów.

Ich wysokość ustalana jest w oparciu o treść art. 96 ust. 2[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=162548] ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.)[/link] oraz art. 58 ust. 2[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=255114] ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (j.t. Dz.U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39, ze zm.)[/link], uzależniających wysokość środków na pomoc finansową na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych od wysokości rocznego funduszu płac sędziów i prokuratorów.

Zgodnie z przywoływanymi regulacjami środki na pomoc finansową w zakresie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, nie mogą być niższe niż 5 % rocznego funduszu płac przeznaczonego dla sędziów (prokuratorów).

Należy przy tym zauważyć, że [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=255114]ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39, z późn. zm.)[/link] stanowi jedynie, że prokuratorowi, a także prokuratorowi w stanie spoczynku, [b]może być przyznana[/b], jako pożyczka, pomoc finansowa na zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych. Analogiczny zapis w odniesieniu do sędziów zawiera art. 96 ust. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Sposób planowania i wykorzystywania środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych prokuratorów oraz warunki przyznawania pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, zostały pozostawione do określenia w aktach wykonawczych wydawanym przez Ministra Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych.

Podkreślić należy, iż zgodnie z § 4 ust. 4[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=169365] rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie sposobu planowania i wykorzystywania środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych prokuratorów oraz warunków przyznawania pomocy finansowej z tych środków (Dz.U. Nr 80, poz. 728, z późn. zm.)[/link], przyznanie i wysokość pomocy finansowej [b]jest uzależniona[/b] od wysokości wydatków ustalonych na ten cel w planie finansowym oraz wysokości środków pieniężnych postawionych do dyspozycji właściwemu dysponentowi, a także liczby złożonych wniosków oraz sytuacji mieszkaniowej, majątkowej i rodzinnej prokuratorów i prokuratorów w stanie spoczynku ubiegających się o jej przyznanie. Analogiczne zapisy dotyczą pożyczek mieszkaniowych dla sędziów.

Tak więc przyznanie pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych [b]nie jest obligatoryjne lecz fakultatywne[/b].

Ponadto, zgodnie z § 1 ust. 1 omawianych rozporządzeń, Minister Sprawiedliwości planując wysokość środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów i prokuratorów w ramach właściwych części budżetu państwa, a następnie wykorzystując środki przyznane na ten cel w ustawie budżetowej, [b]ma kierować się zasadami racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi[/b].

Mając na uwadze powyższe wymaga zaznaczenia, że w ustawie budżetowej na rok 2009 wydatki na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów i prokuratorów zostały zaplanowane zgodnie z powyżej wskazanymi zasadami.

Podkreślenia jednak w tym miejscu ponownie wymaga, że pożyczki te – planowane corocznie w oparciu wielkości wynikające z w/w zapisów uzależniających ich wysokości od funduszu płac - wypłacane są z budżetu państwa, zatem wysokość faktycznie wypłacanych pożyczek w danym roku w sposób oczywisty jest [b]uzależniona od kondycji finansów publicznych i możliwości budżetu państwa[/b].

Pamiętać należy, że w bieżącym roku budżetowym w warunkach kryzysu finansowego i trudnej sytuacji budżetowej przyjęty został rządowy program oszczędnościowy, który następnie znalazł odzwierciedlenie w nowelizacji ustawy budżetowej na 2009 rok. W ramach nowelizacji przyjęte zostały ograniczenia wydatków we wszystkich resortach, w większości grup wydatków.

W budżecie państwa na rok 2009 w części 15 „Sądy powszechne” i części 37 „Sprawiedliwość” wydatki zostały ograniczone po ok. 6 % w stosunku do pierwotnej ustawy budżetowej, co oznacza bardzo napięte plany finansowe jednostek organizacyjnych resortu sprawiedliwości w obecnym roku i konieczność hierarchizacji celów i realizowanych zadań. Podkreślenia przy tym wymaga, że w ramach ograniczeń wydatków ochronie podlegały wydatki na wynagrodzenia, uposażenia dla sędziów i prokuratorów w stanie spoczynku, świadczenia emerytalne dla funkcjonariuszy Służby Więziennej, wydatki związane z kosztami postępowań sądowych i prokuratorskich, zobowiązania publiczno-prawne, wydatki na utrzymanie skazanych oraz wydatki inwestycyjne wynikające z podpisanych umów. Oszczędności zatem nie objęły kluczowych obszarów funkcjonowania sądownictwa, prokuratury, więziennictwa oraz pozostałych jednostek organizacyjnych resortu sprawiedliwości [b]niezbędnych dla prawidłowej realizacji zadań w zakresie sprawowania wymiaru sprawiedliwości oraz zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego[/b].

W pozostałych grupach wydatków, w tym również w zakresie pożyczek na zaspokojenie potrzeb mieszankowych sędziów i prokuratorów, ograniczenia były niezbędne, w związku z decyzjami rządowymi oraz ograniczonymi możliwościami budżetu państwa.

Przedstawiając powyższe wymaga podkreślenia, że nieprawdziwe jest stwierdzenie, że Minister Sprawiedliwości zawiesił wypłatę pożyczek w 2009 roku wydanym okólnikiem.