Rz: Dlaczego Rosjanie zapomnieli o katastrofie polskiego tupolewa w Smoleńsku?

Ilia Barabanow:

W Rosji zbyt wiele się wydarzyło, by społeczeństwo mogło o tym pamiętać i przywiązywać do katastrofy większą wagę. Wybory parlamentarne w 2011 roku oraz prezydenckie rok później. Kryzys polityczny. Akcje protestacyjne opozycji i tysiące ludzi na ulicach Moskwy. Rozpoczęta reforma polityczna przez Dmitrija Miedwiediewa, która po powrocie na Kreml Władimira Putina przerodziła się w stagnację polityczną i nową rundę represji wobec przeciwników władz. W rzeczywistości, kiedy w kraju narasta napięcie, trudno jest dyskutować o katastrofie lotniczej sprzed trzech lat.

Ktoś musi jednak o niej dyskutować?

Wydarzeniami w Smoleńsku interesują się głównie eksperci o wąskiej specjalności czy politolodzy. Ale ich tak naprawdę nie obchodzi to, co się tam rzeczywiście stało, tylko to, w jaki sposób układają się stosunki polsko-rosyjskie po katastrofie. Ten temat również interesuje wąskie grono dyplomatów, ekspertów czy dziennikarzy, którzy zajmują się sprawami międzynarodowymi.

Jak zatem układają się stosunki polsko-rosyjskie po trzech latach od katastrofy?

Temperatura napięcia w dialogu polsko-rosyjskim spadła, ale nie powiedziałbym, że Kreml nawiązał w pełnym wymiarze i korzystną dla obu stron współpracę. Niedawno uczestniczyłem w obradach forum polsko-rosyjskiego w Warszawie. Sformułowano wówczas ważną, ale jednocześnie smutną tezę: stosunki między obydwoma państwami opierają się wyłącznie na sprawach dostaw ropy i gazu. Nie mamy wspólnych projektów związanych z kulturą, infrastrukturą czy innych.

Jak Rosjanie interesujący się stosunkami z Polską oceniają rosyjskie śledztwo dotyczące katastrofy, a także stanowisko Polski w tej sprawie?

W czasie gdy śledztwo było bardziej intensywne, komentarze padały różne, ale nieliczni próbowali wyciągać wnioski. Niewielu też zabierało w tej sprawie głos. Co się zaś tyczy stanowiska Polski, dla większości Rosjan było i jest oczywiste, że Warszawa dąży do pełnego i obiektywnego śledztwa. Chciałbym podkreślić, że w Rosji wszyscy normalni ludzie odnoszą się do tej tragedii ze zrozumieniem. Osobiście uważam, że Polaków dotknęła ogromna tragedia, a dochodzenie w sprawie wyjaśnienia przyczyn katastrofy powinno być w pełni obiektywne, by można było uniknąć wszelkich plotek i prowokacji na ten temat.

Po trzech latach premier Dmitrij Miedwiediew, pytany przez dziennikarza „Rzeczpospolitej": dlaczego tak długo trwa śledztwo, odpowiedział: „nie mogę udzielić odpowiedzi na to pytanie". Czy to możliwe, by szef rządu nie miał nic do powiedzenia w tej sprawie?

Nie wykluczam, że faktycznie nie wie. W takiej sprawie zapewne bardziej kompetentny byłby prezydent i urzędy, które się nią bezpośrednio zajmują.