TK orzeknie, czy limit zwrotu kosztów na adwokata narusza konstytucję

W środę 4 października Trybunał Konstytucyjny ma ogłosić orzeczenie w sprawie przepisów, które przewidują, że w razie umorzenia postępowania karnego na etapie śledztwa Skarb Państwa zwróci wydatki poniesione na obrońcę jedynie do kwoty 600 zł.

Publikacja: 03.10.2023 15:46

TK orzeknie, czy limit zwrotu kosztów na adwokata narusza konstytucję

Foto: Adobe Stock

Skargę konstytucyjną złożył mężczyzna, któremu postawiono zarzuty popełnienia przestępstw zagrożonych surową karą. W obawie przed matactwem lub próbą ukrycia się prokurator wystąpił o jego tymczasowe aresztowanie. Areszt był potem trzykrotnie przedłużany. Po ośmiu miesiącach prokurator uchylił areszt, a następnie umorzył postępowanie, uznając, że aresztowany nie popełnił żadnego zarzucanego mu przestępstwa.

Czytaj więcej

Resort Ziobry: stawki za urzędówki dla adwokatów i radców wzrosną dwukrotnie

Mężczyzna zażądał zwrotu kosztów obrony, które poniósł w związku z umorzonym postępowaniem. Najpierw spotkał się z odmową, potem sąd zmienił decyzję prokuratora i zasądził od Skarbu Państwa kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów obrony. Jak wskazał,  w związku z umorzeniem śledztwa przeciwko podejrzanemu z uwagi na stwierdzenie, iż go nie popełnił, zgodnie z art. 632 pkt 2 kodeksu postępowania karnego, koszty postępowania, w tym z tytułu ustanowienia kosztów obrońcy, winien ponieść Skarb Państwa. Sąd podkreślił jednocześnie, że sprawa  o zwrot kosztów obrony należy do kategorii spraw niewymagających przeprowadzenia rozprawy, a w takich sprawach opłatę ustala się w wysokości równej stawce minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Mężczyzna zaskarżył do TK przepisy art. 632 pkt 2 w związku z art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z § 15 ust. 2 w związku z § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Zdaniem skarżącego przepisy te  naruszają konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego, w tym zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez z nie prawa - a ponadto zasadę równości wobec prawa  oraz prawo do obrony.

- Osoba, wobec której umorzono postępowanie karne, a która poniosła koszty swej obrony w wysokości wyższej niż stawka minimalna, nie otrzymuje pełnego zwrotu poniesionych kosztów obrony, co prowadzi do swoistego finansowego „ukarania” osób niewinnych co jest sprzeczne z elementarnym poczuciem sprawiedliwości i godzi w art. 2 Konstytucji RP - podniesiono w skardze do TK.

W ocenie skarżącego, zakwestionowane przepisy prowadzą do nieuzasadnionego nierównego traktowania osób o tożsamym statusie procesowym,  ponieważ wyłącznie osoby, wobec których umorzono postępowanie karne, a których koszty ustanowienia obrońcy były niższe lub równe wysokości stawek minimalnych, mogą otrzymać zwrot tych kosztów w całości. Co więcej, także osoby, wobec których postępowanie zostało umorzone po przeprowadzeniu rozprawy, są lepiej traktowane przez prawo - mogą liczyć na zwrot kosztów obrony w wysokości 6-krotności stawki minimalnej.

Prokurator Generalny i Sejm wnieśli o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. 

Sprawę rozstrzygał pięcioosobowy skład Trybunału Konstytucyjnego pod przewodnictwem sędziego Piotra Pszczółkowskiego.  Jak informuje TK,  orzeczenie zostanie ogłoszone 4 października o godz. 11.30. 

Czytaj więcej

Trybunał: ograniczenie zwrotu kosztów obrony jest niekonstytucyjne

SK 105/20

Skargę konstytucyjną złożył mężczyzna, któremu postawiono zarzuty popełnienia przestępstw zagrożonych surową karą. W obawie przed matactwem lub próbą ukrycia się prokurator wystąpił o jego tymczasowe aresztowanie. Areszt był potem trzykrotnie przedłużany. Po ośmiu miesiącach prokurator uchylił areszt, a następnie umorzył postępowanie, uznając, że aresztowany nie popełnił żadnego zarzucanego mu przestępstwa.

Mężczyzna zażądał zwrotu kosztów obrony, które poniósł w związku z umorzonym postępowaniem. Najpierw spotkał się z odmową, potem sąd zmienił decyzję prokuratora i zasądził od Skarbu Państwa kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów obrony. Jak wskazał,  w związku z umorzeniem śledztwa przeciwko podejrzanemu z uwagi na stwierdzenie, iż go nie popełnił, zgodnie z art. 632 pkt 2 kodeksu postępowania karnego, koszty postępowania, w tym z tytułu ustanowienia kosztów obrońcy, winien ponieść Skarb Państwa. Sąd podkreślił jednocześnie, że sprawa  o zwrot kosztów obrony należy do kategorii spraw niewymagających przeprowadzenia rozprawy, a w takich sprawach opłatę ustala się w wysokości równej stawce minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Nieruchomości
Sąd Najwyższy: zasiedzenie działki za miedzą nie dla każdego sąsiada
Praca, Emerytury i renty
Krem z filtrem, walizka i autoresponder – co o urlopie powinien wiedzieć pracownik
Zdrowie
Jak uzyskać pieniądze za błędy medyczne. Odpowiadamy na pytania
Nieruchomości
Większe odległości od działki sąsiada. Jakie zmiany się szykują
Materiał Promocyjny
Mazda CX-5 – wszystko, co dobre, ma swój koniec
Za granicą
Wakacje 2024 z biurem podróży. Jakie mam prawa podczas wyjazdu wakacyjnego?
Materiał Promocyjny
Branża bankowa gorszy okres ma za sobą