– Od odmowy urzędu stanu cywilnego w sprawie wydania zaświadczenia przysługuje zainteresowanemu odwołanie do sądu cywilnego, ale już nie do Sądu Najwyższego – to druga konkluzja z zakończonej we wtorek sprawy przed Sądem Najwyższym (sygn. akt ICSK 484/13).

Zgodnie z art. 71 prawa o aktach stanu cywilnego obywatel polski lub zamieszkały w Polsce bezpaństwowiec planujący małżeństwo za granicą może otrzymać zaświadczenie stwierdzające, że zgodnie z prawem polskim może je zawrzeć. Zaświadczenie wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego miejsca zamieszkania tej osoby. W formularzu musi jednak podać dane kandydata na małżonka.

O takie zaświadczenie wystąpił Tomasz Sz., obywatel polski, działacz na rzecz gejów i lesbijek, były prezes Kampanii Przeciw Homofobii. Wskazał, że chce wziąć ślub ze swoim partnerem Hiszpanem w jego ojczyźnie. Prawo hiszpańskie uznaje bowiem jednopłciowe małżeństwa.

Kierownik USC dla m.st. Warszawy odmówił wydania zaświadczenia. Powołał się na art. 1 kodeksu rodzinnego. Stanowi on, że małżeństwo mogą zawrzeć mężczyzna i kobieta. Tomasz Sz. odwołał się do sądu, by ten ustalił, czy jego sytuacja uzasadnia odmowę wydania zaświadczenia. Zarówno Sąd Rejonowy, jak i Okręgowy w Warszawie oddaliły jego wniosek na tej samej podstawie prawnej co USC.

Według mecenasa Marcina Górki, pełnomocnika Tomasza Sz., nie ma jednak przeszkód, by polskie sądy dokonywały wykładni polskich przepisów w duchu wolności oraz unijnych wskazań. A co za tym idzie, by USC mogły wydawać zaświadczenie zezwalające na ślub osób jednej płci za granicą.

SN, rozpatrując skargę, skupił się na kwestii proceduralnej. Zbadał, czy w takiej sprawie przysługuje skarga kasacyjna. I uznał, że nie.

– Chodzi bowiem o sprawę rodzinną, a art. 519¹ kodeksu postępowania cywilnego wyraźnie wskazuje tylko wybrane sprawy, w których jest kasacja – powiedział w uzasadnieniu Jan Górowski, sędzia SN.

Według Tomasza Brzózki, kierownika USC w Zielonej Górze, prezesa Stowarzyszenia Urzędników Stanu Cywilnego RP, kierownicy USC nie mają wątpliwości, kiedy wystawiać takie zaświadczenia, a kiedy odmawiać.

– USC nie może bowiem wystawić zaświadczenia niezgodnego z prawem, a zatem dla osób tej samej płci. Nie może też wystawać go bez wskazania osoby, z którą małżeństwo ma być zawarte – tłumaczy.

Jest jednak furtka. Można uzyskać zaświadczenie, że w akcie stanu cywilnego nie ma wzmianki o małżeństwie. Pozostaje pytanie, czy zagraniczne urzędy będą je honorować.