Do Biura RPO docierają sygnały dotyczące sposobu kontroli posiadania telewizorów i radioodbiorników. Bardzo dużo sygnałów dotyczących kontroli i egzekwowania opłat za RTV Rzecznik otrzymuje z województwa kujawsko-pomorskiego.

W wystąpieniu do ministra infrastruktury i budownictwa Andrzeja Adamczyka, RPO przypomina obowiązujące obecnie przepisy dotyczące kontroli i egzekucji obowiązku rejestrowania odbiorników RTV. Zgodnie z  ustawą o opłatach abonamentowych, kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy – Prawo pocztowe. Jest on uprawniony do otrzymywania danych z rejestru PESEL.

Kierownicy jednostek operatora wyznaczonego mają prawo żądać -  w drodze egzekucji administracyjnej - wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora wyznaczonego przeprowadzający kontrolę wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Zasady wykonywania czynności kontrolnych oraz wzór upoważnienia do ich wykonywania określone w rozporządzeniu ministra administracji i cyfryzacji w sprawie kontroli wykonywania obowiązków związanych z opłatami abonamentowymi. Rozporządzenie to określa m.in, że  jednostką operatora wyznaczonego uprawnioną do przeprowadzania na terenie kraju kontroli jest Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A.

- Wątpliwości budzi, czy pracownik Poczty Polskiej jest uprawniony do wejścia do mieszkania, żeby ustalić, czy obywatel ma telewizor lub radio – napisał RPO Adam Bodnar do ministra Andrzeja Adamczyka.

Jak wyjaśnia, nienaruszalność mieszkania to jedna z podstawowych zasad konstytucyjnych wyrażona w art. 50 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że przeszukanie mieszkania, pomieszczenia lub pojazdu może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony.

- Oznacza ona zakaz zakłócania swobodnego korzystania z własnego mieszkania, co wiąże się ściśle z prawem do ochrony prawnej życia prywatnego, zagwarantowanym przez art. 47 Konstytucji RP. Nienaruszalność mieszkania można określić zatem jako zakaz wkraczania do niego i przebywania w nim bez zgody właściciela lub innej uprawnionej osoby albo bez wyraźnej podstawy ustawowej - uważa RPO.

W jego ocenie do realizacji celów uzasadniających naruszenie miru domowego konieczne jest stworzenia jasnych reguł na poziomie ustawowym, które wskazują podmiot uprawniony, przesłanki oraz warunki działania.

- W przypadku kontroli posiadania odbiornika RTV ustawodawca nie zapewnił przepisów prawnych wyraźnie regulujących tę materię. Przepisy dotyczące opłat abonamentowych nie zawierają ustawowego obowiązku wpuszczenia pracowników Poczty Polskiej do mieszkań, nawet w sytuacji wylegitymowania się przez nich oraz przedstawienia celu kontroli - podkreśla rzecznik.

RPO zwrócił  się do ministra infrastruktury o zajęcie stanowiska w sprawie tego problemu.