Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji opublikowało projekt założeń do ustawy o poprawie warunków świadczenia usług przez jednostki samorządu terytorialnego. Obecne przepisy prawa narzucają gminom obowiązek tworzenia rozmaitych instytucji. Ośrodki pomocy społecznej, instytucje kultury czy powiatowe centra pomocy rodzinie to tylko przykłady.
Jednocześnie przepisy nie pozwalają, aby zadania były wykonywane w innej formie niż narzucona przez przepisy. Przykładowo w każdej, nawet małej gminie musi być ośrodek pomocy społecznej, chociaż jego zadania z powodzeniem mogliby wykonywać zatrudnieni w urzędzie pracownicy socjalni.
„Zwiększenie zdolności samorządów do kształtowania struktur organizacyjnych w wielu przypadkach ułatwi dostosowanie modeli zarządzania do lokalnych warunków" – czytamy w założeniach.
Wiele samorządów to jednostki małe i słabe finansowo. Już obecnie gminy do 5 tys. mieszkańców mają problemy z kosztami działalności. Odpływ młodych do miast, a w konsekwencji starzenie się lokalnych społeczności nie pozwalają mieć nadziei, że w przyszłości ich sytuacja diametralnie się poprawi. Zdaniem MAiC rozwiązaniem jest dobrowolne łączenie się jednostek samorządowych. W tym celu proponuje wprowadzenie wyższych niż obowiązujące zachęt finansowych. Obecnie nowo utworzona gmina może liczyć na to, że jej udział w PIT zostanie zwiększony o 5 punktów procentowych. Ministerstwo proponuje, by udział nowej gminy w tym podatku mógł zostać zwiększony nawet o 10 punktów procentowych.
W przedstawionych przez MAiC założeniach uwzględnione zostały także postulaty zgłaszane przez jednostki samorządu terytorialnego w akcji „Sprawne państwo – sprawny samorząd terytorialny". Chodzi m.in. o doprecyzowanie i usunięcie luk w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych (m.in. doprecyzowanie licznych definicji, np. budowli), które obecnie są różnie interpretowane, co utrudnia ściąganie podatku od nieruchomości. Ministerstwo chce również znieść preferencje podatkowe dla lasów ochronnych i wchodzących w skład rezerwatów przyrody i parków narodowych. Obecnie płacą one podatek w wysokości połowy należnego.
