Pracownik urzędu łatwiej straci etat

Tak wynika z jednego z ostatnich wyroków Sądu Najwyższego (sygnatura akt: I PK 192/10), który zmienia podejście do interpretacji przepisów o służbie cywilnej.

To orzeczenie ma ogromne znaczenie dla przeszło 115 tys. pracowników zatrudnionych w urzędach i instytucjach państwowych.

Mniej ochrony

Przepisy o służbie cywilnej w ciągu ostatnich lat zmieniały się kilkakrotnie, ale w kolejnych ustawach znajdowały się podobne regulacje dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej członków korpusu służby cywilnej.

Sąd Najwyższy stał dotychczas na stanowisku, że kierownik urzędu nie mógł z dnia na dzień zwolnić dyscyplinarnie członka korpusu sc. Gdy zostały naruszone obowiązki pracownicze, musiał najpierw wszcząć skomplikowane postępowanie dyscyplinarne przewidziane w przepisach o sc. Przewiny pracownika musiał wtedy ocenić rzecznik dyscyplinarny, który sprawdzał, czy faktycznie doszło do złamania prawa. Później sprawa trafiała do komisji dyscyplinarnej. W trakcie tego postępowania pracownik mógł korzystać z pomocy profesjonalnego prawnika, a w razie ukarania odwołać się do drugiej instancji, a później jeszcze do sądu pracy.

Po wejściu w życie ostatniej ustawy o służbie cywilnej (z 21 listopada 2008 r., DzU nr 227, poz. 1505 ze zm.) Sąd Najwyższy zmienił jednak interpretację tych przepisów i stwierdził, że nie przyznają one pracownikom sc tak daleko idącej ochrony.

Wykluczenie ze służby

Podstawą tego rozstrzygnięcia był przypadek kierownika działu w urzędzie skarbowym. Gdy za jazdę po pijanemu został skazany na grzywnę i rok zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, zwolniono go dyscyplinarnie z urzędu na podstawie art. 52 kodeksu pracy w związku z art. 4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej. Wymaga on od osoby zatrudnionej w służbie cywilnej nieposzlakowanej opinii i zabrania piastowania stanowisk w urzędach osobom skazanym za umyślne przestępstwo.

Kierownik odwołał się do sądu z żądaniem przywrócenia do pracy. Powołał się na to, że dotychczas przed wydaleniem pracownika ze służby cywilnej urząd musiał najpierw przeprowadzić postępowanie przed komisją dyscyplinarną (art. 113 i następne teraz obowiązującej ustawy).

Sędziowie SN, do których trafiła ta sprawa, byli jednak innego zdania i uznali, że po popełnieniu przestępstwa eliminującego pracownika ze służby cywilnej przełożony może stosować przepisy zawarte w kodeksie pracy.

SN zwrócił uwagę, że ustawa z 2008 r. milczy w sprawie zwolnienia dyscyplinarnego pracownika sc, co zdaniem sędziów oznacza konieczność stosowania ogólnych regulacji zawartych w kodeksie.

W ustawie są zaś zawarte regulacje dotyczące ok. 6 tys. urzędników mianowanych. Dla nich oddzielny tryb zwolnienia wynika jednak ze specjalnej ochrony przed zwolnieniem, jaką przyznaje im ustawa o sc, z tytułu uzyskania mianowania.

Opinia: prof. Jakub Stelina z Uniwersytetu w Gdańsku