Chodzi o ustawę, która miała być kluczowa dla realizacji kompleksowej reformy wymiaru sprawiedliwości. Przepisy te zostały uchwalone już w lipcu ubiegłego roku i były punktem wyjścia do zmian mających uregulować status tzw. neosędziów.
Czytaj więcej
Prezydent Andrzej Duda skierował do Trybunału Konstytucyjnego nowelę ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w trybie kontroli prewencyjnej.
Zakwestionowana właśnie nowelizacja ustawy o KRS przewidywała przede wszystkim wygaszenie mandatów obecnych sędziów-członków Rady. Nowi mieli zostać wybrani przez wszystkich sędziów w Polsce w wyborach bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, a nie, jak obecnie, przez Sejm. Wybory przeprowadziłaby Państwowa Komisja Wyborcza. Z możliwości kandydowania do odnowionej KRS mieli zostać wykluczeni wszyscy tzw. neosędziowie.
Nowelizacja ustawy o KRS krytykowana przez obu prezydentów
Przepisy te krytycznie ocenił i skierował do kontroli TK ówczesny prezydent Andrzej Duda. Zarzuty podtrzymał Karol Nawrocki. Według prezydenta przepisy uderzają w jego uprawnienia do powoływania sędziów, naruszają bierne prawo wyborcze sędziów w wyborach do KRS i w sposób nieuprawniony dążą do przerwania trwającej kadencji Rady. Zdaniem Andrzeja Dudy i Karola Nawrockiego nieprawidłowy był też proces uchwalenia ustawy przez Sejm, z wyłączeniem z niego dwóch posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika.
Zakwestionowane przepisy stanowczo krytykowała też obecna KRS, twierdząc, że powrót do wyboru członków KRS przez sędziów doprowadzi do całkowitej destabilizacji wymiaru sprawiedliwości. – W ocenie KRS ten tekst ustawy jest niezgodny z art. 2 i 4 konstytucji, ponieważ zrywa z obecnym demokratycznym wyborem sędziowskiej części Rady i pozbawia tym samym suwerena kontroli nad władzą sądowniczą. A władza ta musi podlegać kontroli suwerena – mówiła przed TK członkini Rady Anna Dalkowska.
Czytaj więcej
Trybunał Konstytucyjny zajął się zeszłoroczną nowelizacją mającą uzdrowić Krajową Radę Sądownictwa. Jaki jest tego efekt? Wyroku nie ma, a reforma...
Nowelizacja ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa niekonstytucyjna. Trybunał Konstytucyjny blokuje reformę
Trybunał zajął się wnioskiem prezydenta w pełnym składzie i w czwartek orzekł, że nowela ustawy o KRS jest niezgodna z konstytucją. Orzeczenie to zapadło w pełnym składzie TK, sprawozdawcą była sędzia Krystyna Pawłowicz. Zdanie odrębne zgłosiło czterech sędziów: Jakub Stelina, Wojciech Sych, Michał Warciński i Rafał Wojciechowski.
Uzasadniając orzeczenie, sędzia Krystyna Pawłowicz stwierdziła, że nowelizacja stanowi niedopuszczalną ingerencję w prerogatywę prezydenta do powoływania sędziów.
– Przepisy zaskarżonej ustawy w żadnym punkcie nie mają na celu deklarowanej przez projektodawców naprawy KRS. Trybunał zważył, że celem pozostaje zanegowanie statusu KRS jako konstytucyjnego organu oraz podważenie prezydenckiej prerogatywy w zakresie powoływania sędziów poprzez aprioryczne uznanie ich za niespełniających kryterium niezależności i bezstronności – argumentowała Pawłowicz.
Trybunał skrytykował też zakładane w noweli przerwanie kadencji członków KRS.
– Stanowiłoby to działanie sprzeczne z konstytucją. (…) Ustrojodawca w żadnym przepisie rangi konstytucyjnej nie przewidział możliwości odwołania członków KRS przed upływem kadencji Rady. (…) Ustawa nie może modyfikować tej kadencji, jeżeli nie pozwalają na to przepisy konstytucji – mówiła sędzia sprawozdawca.
Według TK nowela dodatkowo została uchwalona w wadliwej procedurze z uwagi na niedopuszczenie do niej Michała Kamińskiego i Macieja Wąsika oraz udział w głosowaniu nad ustawą Moniki Pawłowskiej. – Tym samym organ procedujący w składzie ukształtowanym wskutek bezprawnych czynności marszałka Sejmu (…) nie może być zakwalifikowany jako Sejm w rozumieniu konstytucyjnym. W konsekwencji uchwalenie ustawy przez niewłaściwie ukształtowany organ prowadzi do uznania jej w całości za niezgodną z konstytucją – podkreśliła Pawłowicz.
Rząd nie porzucił planów gruntownej reformy KRS. Po miesiącach prac nowy projekt przedstawił w listopadzie minister sprawiedliwości Waldemar Żurek. Przepisy te mają zreformować Radę w ten sposób, aby wróciła do kształtu zgodnego z konstytucją i orzecznictwem europejskich trybunałów.
Resort sprawiedliwości chce odebrać Sejmowi uprawnienie wyboru 15 sędziowskich członków KRS i przekazać je sędziom. Nowy projekt szczegółowo reguluje m.in. przebieg wyborów do Rady, które miałaby organizować PKW, a prawo oddania w nich głosu mieliby wszyscy polscy sędziowie. Z kolei kandydować mogłyby tylko osoby z co najmniej dziesięcioletnim stażem, w tym z co najmniej pięcioletnim na aktualnie zajmowanym stanowisku. Oznacza to, że do kandydowania uprawnieni będą także niektórzy tzw. neosędziowie.
Sygnatura akt: P 2/25
Czytaj więcej
Członków Krajowej Rady Sądownictwa wybiorą sędziowie w wyborach powszechnych, które zorganizuje Państwowa Komisja Wyborcza, a kandydaci do Rady będ...
