Projekt Waldemara Żurka może utrwalić patologię. Nowa KRS nadal będzie trampoliną do awansu

Przed tygodniem minister sprawiedliwości Waldemar Żurek przedstawił zapowiadany od miesięcy projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, który ma zreformować Radę w ten sposób, aby wróciła do kształtu zgodnego z konstytucją i orzecznictwem europejskich trybunałów. Resort sprawiedliwości chce odebrać Sejmowi uprawnienie wyboru 15 sędziowskich członków KRS i przekazać je sędziom. Projekt szczegółowo reguluje m.in. przebieg wyborów do Rady, które miałaby organizować PKW, a prawo oddania w nich głosu mieliby wszyscy polscy sędziowie. Z kolei kandydować mogłyby tylko osoby z odpowiednim stażem sędziowskim.

W przygotowanych przez ministerstwo przepisach znajduje się też propozycja, o której dotychczas nie było szerszej dyskusji, a która może wzbudzać duże kontrowersje. Projekt wprowadza bowiem do ustawy przepis, zgodnie z którym powołanie członka KRS na inne stanowisko sędziowskie nie powoduje wygaśnięcia jego mandatu. Innymi słowy sędziowie zasiadający w Radzie będą mogli awansować zawodowo na wyższe stanowiska sędziowskie. Oznacza to, że członkowie KRS, którzy rozstrzygają konkursy sędziowskie, sami będą mogli skutecznie ubiegać się o awanse.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Waldemar Żurek ujawnia projekt reformy KRS. Liczy na poparcie prezydenta

Członków Krajowej Rady Sądownictwa wybiorą sędziowie w wyborach powszechnych, które zorganizuje P...

Awanse dla swoich w Krajowej Radzie Sądownictwa. Czy Waldemar Żurek na to pozwoli?

Pomysł może być odbierany jako próba unormowania praktyki, która w ostatnich latach wzbudzała duże kontrowersje, była krytykowana i spotykała się ze stanowczym sprzeciwem środowiska sędziowskiego. Przypomnijmy, że duża część członków tzw. neo-KRS, czyli tej powołanej po 2017 r. awansowała na wyższe stanowiska sędziowskie podczas zasiadania w Radzie. W tym gronie znajdują się chociażby szefowa Rady Dagmara Pawełczyk-Woicka, Grzegorz Furmankiewicz czy Joanna Kołodziej-Michałowicz.

Dochodziło też do spektakularnych awansów członków KRS, którzy dzięki rekomendacji swoich kolegów z Rady zaliczali skokowe promocje. I tak, sędzia sądu rejonowego Dariusz Drajewicz został powołany do sądu apelacyjnego z pominięciem szczebla okręgu, Rafał Puchalski także z rejonu awansował do apelacji, a Maciej Nawacki został rekomendowany do promocji z sądu rejonowego wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Część środowiska sędziowskiego dziwi się więc, że w przygotowanej przez ministerstwo Waldemara Żurka reformie znajduje się propozycja legitymizująca taką praktykę. W obowiązującej ustawie nie ma bowiem przepisu, który regulowałby tę kwestię.

– Nie rozumiem, dlaczego taki przepis znalazł się w słusznym co do zasady i pożądanym, projekcie ministerstwa sprawiedliwości. Uważam, że właściwa reforma KRS powinna zawierać całkowicie odwrotną regulację. Członkowie Rady powinni mieć ograniczoną możliwość awansu na wyższe stanowisko sędziowskie podczas zasiadania w niej, ponieważ to przecież KRS decyduje o tym, kto taki awans otrzyma. Sytuacja, w której jeden kolega z Rady głosuje za promocją drugiego kolegi jest niewłaściwa, nieprzyzwoita i tworzy patologie – komentuje sędzia Piotr Mgłosiek z Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków

Jego zdaniem za zablokowaniem możliwości awansu członka KRS przemawia konstytucyjna zasada proporcjonalności. – Interes indywidualny sędziego powinien ustąpić dobru wymiaru sprawiedliwości. Osoby, które decydują się na swoistą służbę i pracę w KRS powinny wstrzymać się od pięcia po szczeblach sądownictwa. To byłoby po prostu uczciwe – mówi sędzia Mgłosiek.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Leszek Mazur: Gdy członek KRS chce awansować, wyłączam się z konkursu

Dla mnie sprawa jest oczywista: albo sędzia jest członkiem KRS, albo ubiega się o awans – mówi „R...

„Albo KRS, albo robienie kariery”. Minister Waldemar Żurek powinien poprawić projekt reformy

Podobnego zdania jest sędzia Jacek Tylewicz, rzecznik stowarzyszenia sędziowskiego Themis. – Sędzia pełniący służbę w KRS powinien być jak żona Cezara, czyli poza wszelkim podejrzeniem. Uważam zatem, że możliwość awansu sędziowskiego powinna być wstrzymana dla członków KRS. Decydujesz się na pracę w Radzie, to zaakceptuj to, że w tym czasie nie będziesz awansował. Albo KRS, albo robienie kariery – przekonuje Tylewicz.

Wskazuje przy tym, że proponowany przez ministerstwo przepis może prowadzić do zaburzenia struktury reprezentacji sędziowskiej w Radzie. – Zgodnie z ustawą sędziowie rejonowi, okręgowi i apelacyjni mają określoną liczbę swoich reprezentantów w KRS. Awans członków Rady podczas trwania kadencji może poważnie naruszyć te proporcje – wyjaśnia sędzia Tylewicz.

Jego zdaniem sporny przepis należałoby wyeliminować z projektu i rozważyć wprowadzenie regulacji uniemożliwiającej awanse sędziowskie członków KRS.

W obszernym uzasadnieniu projektu reformy KRS próżno szukać argumentów przemawiających za wprowadzeniem tego spornego przepisu. Można je jednak znaleźć w opinii, którą do projektu na krótko przed jego ujawnieniem skierowała komisja kodyfikacyjna ustroju sądownictwa i prokuratury.

„Sędzia wybrany na członka KRS w głosowaniu, w którym biorą udział wszyscy sędziowie, powinien być uważany za reprezentanta całego środowiska sędziowskiego, a nie tylko pionu czy szczebla sądownictwa, z którego się wywodzi. W związku z tym dla korzystania z uzyskanego w ten sposób mandatu zaufania nie mogą mieć znaczenia ewentualne zmiany miejsca służbowego sędziego po dokonaniu jego wyboru na członka Rady. W związku z tym Komisja rekomenduje odstąpienie od przyjęcia regulacji projektowanej jako art. 14 ust. 1a ustawy, zgodnie z którym mandat członka Rady miałby wygasać także w przypadku powołania na inne stanowisko sędziowskie” – czytamy w tamtej opinii.

Jak się zatem okazuje to właśnie komisja kodyfikacyjna stoi za wprowadzeniem do ustawy regulacji, która będzie uprawniała członków KRS do awansów. Resort sprawiedliwości pierwotnie proponował zablokowanie możliwości awansowania sędziów, ostatecznie jednak uwzględnił rekomendację komisji.

Z naszych ustaleń wynika, że niektórzy przedstawiciele resortu sprawiedliwości są stanowczo przeciwni awansom członków KRS podczas trwania kadencji i opowiadają się za wprowadzeniem regulacji, która zabraniałaby robienia kariery podczas zasiadania w Radzie. Niewykluczone zatem, że przepis, który mógłby utrwalić postrzeganie KRS jako trampoliny do awansu, zostanie jednak usunięty z projektu reformy.