Tysiąc stron fałszywek na prezydenta Lublina. Prokuratura na tropie autorów „operacji Lizbona”

Dwa lata temu sceną polityczną wstrząsnęła informacja o tym, że prezydent Lubina Robert Raczyński i naczelnik wydziału oświaty tamtejszego Urzędu Miejskiego Andrzej Pudełko czerpią zyski, z zatruwania środowiska i zakopywania śmieci na Dolnym Śląsku. Dowodem na to miały być opublikowane przez media stenogramy z rozmów obu mężczyzn – rzekomo wytworzone w nielegalnej operacji ABW. Pojawił się w nich także wątek pedofilii. Dziś, zdaniem legnickiej prokuratury, która prowadzi w tej sprawie śledztwo, stenogramy to fałszywki. Kilka dni temu prokuratura poinformowała o umorzeniu śledztwa w sprawie pedofilii, uznając, że zarzucane czyny nie miały miejsca.

Śledztwo z zawiadomienia Andrzeja Pudełki, do którego dołączył Raczyński, wszczęła prokuratura  w Legnicy. Stenogramy trafiły do analizy kryminalistycznej i opinii biegłego z zakresu informatyki śledczej. Biegły wydał opinię i po pytaniach uzupełniających prokuratora – opinię uzupełniającą (w grudniu 2025 r.). Co wykazała?

Czytaj więcej

Polityka

Prezydent Lubina Robert Raczyński: Zostałem zohydzony

„To nie były podsłuchy a zdjęcia spreparowano” – Robert Raczyński pozywa dziennikarzy za publikac...

„Skrupulatnie przeprowadzone czynności dowodowe doprowadziły do ustalenia, że tzw. stenogramy zostały sfałszowane. (...) Ponad wszelką wątpliwość ustalono też, iż stenogramy nie są zapisem autentycznych rozmów pomiędzy osobami, które zostały w nich wymienione” – ogłosiła kilka dni temu prokuratura. W stenogramach pojawiały się również błędne daty oraz nieistniejące miejsca. Nie zgadza się m.in. nazwa i ulokowanie budynku o nazwie „Rusałka” przy ul. Zamojskiej w Lubinie, o którym miał rozmawiać Raczyński z Pudełkiem. Takie miejsce istnieje, ale w Lublinie, a nie Lubinie. „Lubinianie nigdy nie popełniliby takiego błędu” – podkreśliła prokuratura. Daty niektórych zdarzeń okazały się datami publikacji informacji na ich temat w mediach, a nie momentu, gdy do nich doszło.

„Analiza treści wszystkich »pakietów« tzw. stenogramów dołączonych do akt wykazała, że pojawiają się w nich aż trzy wersje rozmowy z 13 września 2021 r. oraz dwie wersje rozmowy z 21 września 2021 r.”.

Stenogramy z rozmów zostały ujawnione w lutym 2024 r. we wspólnym tekście oraz reportażu Onetu i „Superwizjera” TVN. Miały one zostać pozyskane przez funkcjonariuszy ABW w tajnej operacji o kryptonimie Lizbona. Dziennikarze zacytowali swoje źródło w ABW, które twierdziło, że nielegalną inwigilację prowadzili na zlecenie swojego przełożonego z ABW, kapitana Marcina P. o propisowskich poglądach. Materiały ujrzały światło dzienne na 1,5 miesiąca przed wyborami samorządowymi, w których o reelekcję walczył Raczyński, lider Bezpartyjnych Samorządowców, którzy byli koalicjantami PiS na Dolnym Śląsku. „Rzeczpospolita” zapytała autorów tekstu o komentarz, ale nie otrzymaliśmy odpowiedzi.

„Operacja Lizbona” i tysiąc stron kłamstwa. Czy ktoś posłużył się sztuczną inteligencją? 

Zapisy rozmów poddano także analizie kryminalistycznej i zlecono opinię biegłego z zakresu informatyki śledczej.  Czy stenogramy stworzono za pomocą sztucznej inteligencji? Na to mogłyby wskazywać banalne błędy – np. wspomniane mylenie miejsc w Lubinie i Lublinie, czy czerpanie wiedzy o czasie zdarzeń z mediów, gdy tymczasem miały one miejsce wcześniej. Nawet sama obszerność materiału – ok. tysiąca stron – mogłaby prowadzić do takich wniosków. 

Biegły z zakresu informatyki śledczej z Pomorza uznał, że nie i że „są to dialogi stworzone przez człowieka”, bazujące na sposobie mówienia Raczyńskiego i Pudełki (wykazała to tzw. analiza stylometryczna). – Poza tym, w czasie gdy powstawały pierwsze stenogramy – w 2021 r. – nie było jeszcze sztucznej inteligencji (ChatGPT w Polsce jest dostępny od końca 2022 r. – red.) – powiedziała „Rz” prokurator Lilianna Łukasiewicz, rzeczniczka legnickiej prokuratury.

Kilka dni temu Radosław Gruca z portalu Goniec.pl, powołując się na tę właśnie opinię biegłego, podał, że uznał on, że stenogramy są autentyczne. Zacytował m.in. taki fragment: „Przeprowadzona analiza wskazuje, że stenogramy są wewnętrznie spójne i wiarygodne jako zapis rzeczywistych rozmów (RR i AP), a nie są efektem fałszerstwa czy twórczości innych osób. (…) Kolejne dni i miesiące rozmów układają się w logiczną, ciągłą całość stylistyczną oraz kontekstową. Osoby zachowują się językowo konsekwentnie, tematy wracają w różnych okresach (…)” – opisuje biegły. 

Czytaj więcej

Prawo karne

Afera Pegasusa. Są zarzuty dla byłych szefów ABW i SKW

Były Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Piotr P. oraz były Szef Służby Kontrwywiadu Wojskow...

Dlaczego więc prokuratura twierdzi dziś, że jest wręcz odwrotnie i dlaczego biegły w głównej opinii uznał, że „są to dialogi stworzone przez człowieka”? – Odnosił się do „profili językowych” a nie konkretnych osób. W opinii uzupełniającej biegły wyjaśnił, co miał na myśli – tłumaczy „Rz” prok. Łukasiewicz. Biegły, posługując się w opinii głównej nazwiskami rozmówców jako rzekomych autorów, nie miał na myśli osób fizycznych, a więc prezydenta Lubina i naczelnika, lecz „jedynie profile językowe rozmówców oznaczone takimi etykietami w badanych tzw. stenogramach”. 

Prokuratura twierdzi, że łączono wpisy na czacie z logowaniami telefonów prezydenta i urzędnika. I ustalono, że spotkania, o których rzekomi rozmówcy mówią (czas i miejsce) nie znajdują odzwierciedlenia w logowaniach ich telefonów. 

Błędy geograficzne obnażyły autorów fałszerstwa

Jak to odbierać? Z analizy kryminalnej wynika, że „stenogramy zostały wytworzone przez osobę lub grupę osób, które w jakimś stopniu znały rozmówców i miały wiedzę o wydarzeniach lokalnych, a także posiadały orientację w świecie polityki”. Robert Raczyński, prezydent Lubina, który ma w śledztwie status pokrzywdzonego (podobnie jak Andrzej Pudełko) w rozmowie z „Rz” przyznaje się, że domyśla się, kto za tym stoi, ale czeka na dowody i ustalenia prokuratury. W oświadczeniu po publikacji rzekomych stenogramów powiedział, że „jest to zemsta firm związanych z odpadami, którym zablokował budowę spalarni odpadów w Lubinie”.

– Konkluzje z opinii dotyczących tych „stenogramów” przyjąłem z ulgą, choć wiedziałem, że wcześniej czy później prawda wyjdzie na jaw. Była to wobec mnie obrzydliwość. Przypisano mi potworne rzeczy, czekałem na lincz, że ktoś mnie lub mojej rodzinie za to „odpłaci” na ulicy – przyznaje. Mimo to wygrał wybory samorządowe. – Osiągnąłem wynik 60 proc. w  pierwszej turze, co dla mnie było dowodem, że moi mieszkańcy nie „kupili” tych bzdur w przeciwieństwie do dziennikarzy. Wiem, że skala tych obrzydliwości była taka, że gdybym był słabszą psychicznie osobą, to bym tego nie wytrzymał.