Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenie, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Powinno być ono złożone publicznie w obecności co najmniej dwóch pełnoletnich świadków.
Co do zasady oświadczenia takie nie mogą być złożone przed upływem miesiąca od dnia, kiedy osoby, które zamierzają zawrzeć związek, złożą pisemne zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności stojących temu na przeszkodzie. Kierownik urzędu może jednak zezwolić na zawarcie małżeństwa przed upływem tego terminu, jeżeli przemawiają za tym ważne względy, np. ciąża.
Wybór nazwisk
Podczas uroczystości zawierania małżeństwa kierownik urzędu stanu cywilnego pyta mężczyznę i kobietę, czy zamierzają zawrzeć ze sobą małżeństwo. Jeżeli oboje odpowiedzą twierdząco, to wzywa ich do złożenia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński. Małżonkowie składają także wcześniej oświadczenia w sprawie ich nazwisk oraz nazwisk ich dzieci. Po złożeniu oświadczeń małżonkowie, świadkowie oraz urzędnik stanu cywilnego podpisują potwierdzenie zawarcia małżeństwa. Ponadto po złożeniu oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński kierownik USC ogłasza, że wskutek zgodnych oświadczeń obu stron małżeństwo zostało zawarte.
Zawarcie małżeństwa dopuszczalne jest jednak nie tylko przed urzędnikiem stanu cywilnego. Zdecydowana większość narzeczonych, zgodnie z obowiązującym prawem, decyduje się na powiedzenie sobie sakramentalnego „tak" w kościele przed duchownym. Jest to tzw. małżeństwo konkordatowe.
Osoby, które chcą zawrzeć jednocześnie małżeństwo kościelne i cywilne, muszą zgłosić się do urzędu stanu cywilnego, gdzie zostaną spisane ich dane i sporządzony dokument stwierdzający brak przeszkód w prawie cywilnym do zawarcia małżeństwa. Jeden egzemplarz tego zaświadczenia zostaje w urzędzie, trzy zaś otrzymują przyszli małżonkowie. Powinni oni przedstawić je w kancelarii parafialnej spisującemu protokół przedmałżeński kapłanowi. Dokument jest ważny trzy miesiące, więc od daty pobrania go z urzędu do spisania protokołu przedmałżeńskiego nie może upłynąć więcej niż trzy miesiące. Kapłan spisujący protokół przyjmuje oświadczenie przyszłych małżonków, że chcą, aby ich małżeństwo miało także skutki cywilne, i czyni odpowiedni zapis na odwrocie trzech egzemplarzy zaświadczenia przyniesionego przez nich.
