Gościem Jacka Nizinkiewicza w programie „Rzecz o polityce” był minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek. Podczas rozmowy polityk odniósł się do sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego, sposobu składania ślubowania przez nowych sędziów oraz działań prezydenta Karola Nawrockiego. Mówił również o statusie Bogdana Święczkowskiego, którego – jego zdaniem – nie można obecnie uznawać za osobę wykonującą obowiązki prezesa TK.
Waldemar Żurek o ślubowaniu sędziów Trybunału Konstytucyjnego. „Musieliśmy znaleźć odpowiedź”
Minister sprawiedliwości został zapytany o to, kto obecnie może być uznawany za sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Jak wyjaśnił, podstawą jest wybór dokonany przez Sejm, a następnie złożenie ślubowania wobec prezydenta. Zaznaczył przy tym, że prawnicy wskazali rozwiązania pozwalające na dopełnienie tej procedury również w sytuacji, gdy głowa państwa nie chce przyjąć ślubowania w Pałacu Prezydenckim. – Mamy zaakceptowane już dwie formy przez prawników i fachowców. I w jakiś sposób Komisja Wenecka, która jest dla nas takim ważnym ciałem. Jej opinie nie są wiążące, ale są drogowskazem – powiedział Żurek.
Minister podkreślił, że możliwość złożenia ślubowania bez osobistego udziału prezydenta była rozważana przez prawników już wcześniej. Jego zdaniem konieczność skorzystania z takiego rozwiązania wynikała z działań Karola Nawrockiego. – Już doszło do takiej eskalacji, że prezydent chciał całkowicie sparaliżować TK. I musieliśmy na to znaleźć jakąś odpowiedź, znaleźli ją prawnicy, sędziowie. Zdecydowali się, że złożą taką formę i to się udaje. Każdy, kogo wybrał Sejm, wygłosił tę formułę publicznie, zakomunikował ją prezydentowi – stwierdził.
Aby wyjaśnić swoje stanowisko, minister odwołał się do procedur administracyjnych, w których określone oświadczenie można złożyć wobec organu bez konieczności osobistego stawiennictwa. – Nie oznacza to, że trzeba przyjść do organu i wygłosić przed urzędnikiem formułkę, można napisać to na piśmie i wysłać pocztą. Żeby przyjął do wiadomości – wyjaśnił.
Jak dodał, wcześniejsza praktyka polegała na organizowaniu uroczystości w Pałacu Prezydenckim, podczas których nowo wybrani sędziowie składali ślubowanie. Według Żurka miało to podniosły charakter, jednak obecny prezydent zdecydował się postąpić inaczej. – Prezydent Nawrocki postanowił z pobudek politycznych – bo się przestraszył Trybunału Konstytucyjnego – zablokować go i w jakiś sposób rozmontować. Kilku zaprosił do pałacu, a kilku postawił do kąta – ocenił minister.
Czytaj więcej
„Zgromadzenie neosędziów nie może swoją nibyuchwałą uzdrowić wadliwych rozstrzygnięć dublerów z TK ani podważać statusu prawidłowo wybranych sędzió...
Żurek krytykuje działania Karola Nawrockiego. Wskazuje na Sąd Najwyższy
W dalszej części rozmowy prokurator generalny odniósł się do argumentów przedstawianych w związku z procedurą powoływania sędziów TK. Zwrócił uwagę, że uzasadnienia działań prezydenta zmieniały się w czasie. – Najpierw prezydent mówił „źle wybrani w Sejmie”. Pokazujemy film, marszałek wygłosił wszystkie formuły. Potem słyszymy „a prezydent to ma dużo czasu”. A na koniec słyszymy, że „prezydent badał życiorysy” – mówił Żurek.
Minister skrytykował również interpretację, zgodnie, z którą sędziowie mieliby zrzec się urzędu poprzez złożenie ślubowania w przyjętej przez siebie formie. – Pojawiła się też teoria, że jak oni złożyli to ślubowanie, to już zrzekli się urzędu. Całkowity absurd – stwierdził.
Zdaniem Żurka działania prezydenta mają szerszy wymiar polityczny i są związane z próbą utrzymania wpływów w instytucjach państwowych. Minister ocenił, że Karol Nawrocki stara się zachować poparcie elektoratu Prawa i Sprawiedliwości oraz innych ugrupowań wywodzących się z tego środowiska. – Prezydent zbiera cały ten elektorat – także ugrupowania po PiS-ie, jak ja to nazywam – z PiS-em razem, więc musi te instytucje, które PiS zabetonował, politycznie i swoimi ludźmi, musi chcieć utrzymać przy życiu, żeby w jakiś sposób przetrwać – powiedział.
Żurek wskazał jednocześnie, że spór dotyczący Trybunału Konstytucyjnego może mieć bezpośrednie znaczenie dla przyszłości Sądu Najwyższego oraz prowadzonych postępowań. – Ja widzę w tym głębszy sens – musimy popatrzeć na SN. TK, który zacznie działać, może być krokiem do oczyszczenia sytuacji w SN, a SN może nam zablokować rozliczenie wszystkich afer. Moim zdaniem tu jest klucz – podkreślił.
Według ministra obawy polityków związanych z działalnością prokuratury mogą stanowić jedną z przyczyn obecnego konfliktu. – Nagle zobaczyli, że prokuratura działa, że wnosimy coraz więcej aktów oskarżenia, że uchyla się immunitety tym, którzy się za nimi chowają, że wszystkie te miliardy złotych gdzieś może znajdziemy i one wrócą do pokrzywdzonych lub do Skarbu Państwa. I nagle blady strach padł, stąd takie heroiczne działania prezydenta, jak nocne wejście do TK – stwierdził Żurek.
Czytaj więcej
Sąd Najwyższy, odpowiadając w środę w uchwale na pytanie, którego nikt mu nie zadał, w praktyce wysadził w powietrze przyszłe orzeczenia „odbitego”...
Kto jest prezesem Trybunału Konstytucyjnego? Żurek wskazuje Annę Korwin-Piotrowską
Jednym z głównych tematów rozmowy była również kwestia kierownictwa Trybunału Konstytucyjnego. Zapytany o to, kto obecnie pełni funkcję prezesa TK, minister wskazał sędzię Annę Korwin-Piotrowską. – Dziś prezesem TK jest osoba, która pełni obowiązki, najstarsza stażem sędzia z legalnych sędziów Trybunału. To osoba, która ma najdłuższy staż w świetle ustaw, które są obowiązujące i jest to pani sędzia Anna Korwin-Piotrowska – powiedział.
Żurek odniósł się także do krytycznych wypowiedzi na temat sędzi. Podkreślił, że uważa ją za osobę niezależną, która nie podporządkowuje swoich ocen oczekiwaniom przedstawicieli władzy. – Pani Korwin-Piotrowska to jest osoba, która nie ma żadnych zahamowań, żeby krytykować ministerstwo, ministra. Takiego czy innego. Jest osobą absolutnie niezależną i niesterowalną – ocenił.
Minister stwierdził jednocześnie, że część sędziów wykorzystuje zainteresowanie mediów wypowiedziami mogącymi wywoływać kontrowersje. – Widzę dziś, że jest paru sędziów – nazwę ich mocno sfrustrowanymi – którzy co jakiś czas korzystają z tego, że media lubią smaczki i korzystają z tego, że ktoś chce powiedzieć coś, co będzie klikalne i będzie wzbudzało emocje – mówił, odnosząc się do krytyki pod adresem Korwin-Piotrowskiej. Prokurator generalny ponownie jednak podkreślił, że w jego ocenie sędzia nie jest podatna na naciski. – Sędzia Korwin-Piotrowska nigdy nie będzie sędzią dyspozycyjną, ona jest absolutnie niesterowalna i nikt na nią nie ma wpływu. Proszę zapytać sędziów, którzy z nią orzekali – zaznaczył.
Czytaj więcej
KO, Lewica i Centrum nie zamierzają brać udziału z spotkaniach w Pałacu Prezydenckim w sprawie Trybunału Konstytucyjnego, gdyż uważają Karola Nawro...
Czy Bogdan Święczkowski nadal jest prezesem TK? Żurek wyjaśnia swoje stanowisko
W rozmowie pojawiło się również pytanie o status Bogdana Święczkowskiego, którego część prawników nadal uznaje za prezesa Trybunału Konstytucyjnego.
Żurek wyjaśnił, że jego zdaniem osoba zawieszona w wykonywaniu obowiązków sędziowskich nie może jednocześnie sprawować funkcji prezesa TK. – Wydaje mi się, że, jeżeli ktoś jest zawieszony w wykonywaniu funkcji, to nie pełni tej funkcji. Bo jest zawieszony we wszystkim. Nie może być prezesem ktoś, kto nie jest sędzią, który wykonuje swoją funkcję sędziowską – powiedział.
Minister wskazał przy tym na przepisy dotyczące odpowiedniego stosowania ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych do postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów Trybunału Konstytucyjnego. – Podstawę prawną wskazała pani sędzia, odpowiednie zastosowanie artykułu ustawy o ustroju sądów powszechnych – wyjaśnił.
Żurek odniósł się także do argumentów przedstawianych przez polityków Prawa i Sprawiedliwości, według których do Trybunału Konstytucyjnego nie można stosować przepisów innych ustaw. – Widziałem nawet jednego z posłów PiS, który mówił, że do Trybunału nie stosuje się innych przepisów jak tylko te o Trybunale. Ale możemy wyjąć telefon i znaleźć artykuł. Polecam wszystkim tym, którzy wygłaszają takie słowa, żeby sobie przeczytali, bo pierwszy rodzaj wykładni to jest wykładnia literalna, czyli co jest napisane w danym przepisie – powiedział.
Jak zaznaczył, regulacje prawne przewidują możliwość odwoływania się do innych ustaw w kwestiach, które nie zostały bezpośrednio uregulowane. – I ten przepis jest czysty – do postępowania dyscyplinarnego sędziów Trybunału stosujemy ustawę o ustroju sądów powszechnych – podkreślił.
Czytaj więcej
Zaczęło się w 2015 r.. Od tamtej pory sytuacja wokół Trybunału Konstytucyjnego się tak skomplikowała, że nawet wnikliwym obserwatorom trudno rozwik...
Żurek o możliwości zawieszenia prezesa TK. Przywołuje przykład z Sądu Najwyższego
Minister przywołał również przykład zastosowania przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w Sądzie Najwyższym. Jak relacjonował, kilka dni wcześniej Kapiński, którego określił jako osobę pełniącą obowiązki w SN, zastosował odpowiednio artykuł tej ustawy wobec jednego z sędziów, który według Żurka był nietrzeźwy i powinien zostać odsunięty od obowiązków. – Tak mamy skonstruowany system prawa, że nigdzie nie ma w ustawach, żeby były one od A do Z kompletne. Mamy tzw. odsyłacze i odsyłamy do ustaw, które regulują podobną dziedzinę – wyjaśnił.
Żurek zaznaczył, że jego zdaniem brak szczegółowego przepisu w ustawie dotyczącej Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że osoba kierująca tą instytucją nie może zostać zawieszona lub odwołana. – Jeżeli nie ma jakiegoś przepisu wprost uregulowanego, to znaczy, że prezes TK jest królem, którego się nie da odwołać? Nie, wtedy przechodzimy do przepisów, które są zaszyte w ustawie. Czyli do tego artykułu, który mówi, że do postępowania dyscyplinarnego stosujemy ustawę Prawo o ustroju sądów powszechnych, a ona przewiduje już odwoływalność każdego prezesa – powiedział.
Aby zobrazować swoje stanowisko, minister przedstawił hipotetyczną sytuację, w której prezes Trybunału dopuszcza się przestępstwa wobec pracownika instytucji. – Wyobraźmy sobie na przykład, że prezes TK na oczach wszystkich w TK uderza swojego podwładnego tak, że on traci przytomność. Popełnia przestępstwo. I chce mi ktoś powiedzieć, że nie mamy przepisów, które byłyby w stanie zdjąć mu immunitet, odwołać go albo zawiesić w wykonywaniu funkcji? – pytał. Jak podkreślił, w takim przypadku również należałoby sięgnąć do regulacji dotyczących ustroju sądów powszechnych.
Czytaj więcej
Moc powszechnie obowiązującą orzeczenie TK ma niezależnie od jego publikacji we właściwym urzędowym dzienniku – wynika ze środowej uchwały trzech p...
Waldemar Żurek o Bogdanie Święczkowskim: Musi stanąć przed sądem
W dalszej części rozmowy prokurator generalny odniósł się bezpośrednio do materiału dowodowego zgromadzonego przez śledczych w sprawie Bogdana Święczkowskiego. Według Żurka prokuratura dysponuje dowodami dotyczącymi czynów, które kwalifikuje jako przestępstwa. – Bogdan Święczkowski w świetle dowodów, które zebrała prokuratura, ma szereg czynów, które kwalifikujemy jako popełnienie przestępstwa. Oczywiście to musi stwierdzić prawomocnie sąd, ale żeby doprowadzić do tej sytuacji, Święczkowski musi stanąć przed sądem – powiedział minister.
Żurek zaznaczył, że ostateczne rozstrzygnięcie dotyczące odpowiedzialności karnej należy do sądu. Jednocześnie podkreślił, że wszyscy obywatele powinni podlegać takim samym zasadom postępowania karnego. – Nie możemy dzielić Polski na Polaków oraz Święczkowskiego. Jak Polacy popełnią jakiś czyn, to mają stawić się do prokuratury, mogą zeznawać – ale nie muszą – mają prawo do obrony, a potem idą do sądu, gdzie bronią swojej niewinności. A prokuratura ma udowodnić im winę – mówił.
Minister skrytykował również stanowisko, które przypisał Święczkowskiemu, dotyczące możliwości uchylenia jego immunitetu. – A Święczkowski mówi tak: „tylko ja mogę sam sobie uchylić immunitet”. Czyli mielibyśmy osobną kategorię osób „Święczkowski w Trybunale całkowicie bezkarny” – stwierdził.
Czytaj więcej
Maciej Berek złożył ślubowanie w Sejmie i wszedł do Trybunału Konstytucyjnego, a koalicja liczy, że do końca roku sprawa będzie zamknięta. Prezyden...
Prokuratura zgromadziła setki tomów akt. Żurek mówi również o dokumentach niejawnych
Prokurator generalny odniósł się także do skali materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Święczkowskiego. W jego ocenie zarzuty rozpatrywane przez śledczych mają solidne podstawy. – Moim zdaniem te zarzuty są bardzo dobrze udokumentowane – tam są setki tomów akt, także tych niejawnych – powiedział.
Żurek zwrócił jednocześnie uwagę na kwestię przechowywania i udostępniania dokumentów niejawnych w Trybunale Konstytucyjnym. Jak stwierdził, instytucja nie posiada odpowiedniej kancelarii, która umożliwiałaby zapoznawanie się z takimi materiałami. – O dziwo kancelaria trybunalska nie dorobiła się do dzisiaj tzw. kancelarii tajnej, co dla mnie jest zadziwiające – ocenił.
Minister wskazał przy tym na odpowiedzialność poprzedniego kierownictwa Trybunału za organizację pracy instytucji. – Pani Przyłębska i pan Święczkowski nie stworzyli miejsca, gdzie dokumenty oklauzulowane mogą być czytane, tak jakby nigdy się z nimi nie zapoznali – powiedział. Jak dodał, możliwość zapoznania się z dokumentami niejawnymi ma zostać zapewniona w Prokuraturze Krajowej. – Więc będą mogli zapoznać się z nimi w Prokuraturze Krajowej – zaznaczył Waldemar Żurek.