Lidia Grychtołówna była jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiej pianistyki. Urodziła się 18 lipca 1928 r. w Rybniku, którego została honorową obywatelką. Władze miasta podkreśliły, że mimo międzynarodowej kariery pianistka zachowała szczególną więź z miejscem swojego pochodzenia.

„Odejście prof. Grychtołówny to niepowetowana strata dla świata muzyki, ale i dla Rybnika, z którym była tak silnie i serdecznie związana” – napisano w komunikacie opublikowanym na stronie Urzędu Miasta Rybnika. Jak zaznaczono, podczas wizyt w rodzinnym mieście artystka z czułością mówiła o swoich związkach z Rybnikiem.

Jeszcze w sierpniu występowała na festiwalach muzycznych

Pianistka pozostawała aktywna artystycznie do późnych lat życia. Jeszcze w sierpniu tego roku dwukrotnie wystąpiła w Krakowie. Podczas Festiwalu „Wawel o zmierzchu” zaprezentowała między innymi utwory Fryderyka Chopina.

Z kolei w ramach Festiwalu „Muzyka w Starym Krakowie” wykonała Koncert fortepianowy A-dur Wolfganga Amadeusza Mozarta. Towarzyszyła jej Orkiestra Filharmonii Krakowskiej pod dyrekcją Macieja Tworka.

Czytaj więcej

Wojciech Klimas nie żyje. Tragiczna śmierć milionera

O swojej aktywności i możliwości dalszego koncertowania mówiła również na antenie Polskiego Radia. „Nie powiem, że cały czas się pławię w szczęściu, bo tak nie było i nie jest. Ale osiągnęłam to, czego pragnęłam. Przede wszystkim w tym wieku mało kto naprawdę gra, a ja jeszcze mogę to robić. Jestem za to wdzięczna moim rękom. Muszę grać i już!” – podkreślała.

Kariera Lidii Grychtołówny. Koncertowała na całym świecie

Przygodę z fortepianem rozpoczęła bardzo wcześnie. Pierwszych lekcji udzielała jej matka, gdy dziewczynka miała zaledwie trzy lata. Dwa lata później Lidia Grychtołówna dała swój pierwszy publiczny koncert.

Jej systematyczna edukacja muzyczna rozpoczęła się pod kierunkiem prof. Wandy Chmielowskiej. Od 1935 r. kształciła się w Śląskim Konserwatorium Muzycznym w Katowicach. W okresie II wojny światowej pozostawała pod opieką pedagogiczną Karola Szafranka.

W latach 1945-1951 studiowała w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach, gdzie uzyskała dyplom z najwyższym odznaczeniem. Następnie kontynuowała kształcenie w Krakowie i Warszawie pod kierunkiem prof. Zbigniewa Drzewieckiego. W latach 1957–1958 uczestniczyła również w kursach mistrzowskich prowadzonych przez Artura Benedettiego Michelangelego w Arezzo i Bolzano.

Debiutowała w 1953 r. w Katowicach, występując z Orkiestrą Filharmonii Śląskiej pod batutą Stanisława Skrowaczewskiego. Rok później po raz pierwszy zaprezentowała się publiczności w Anglii.

W kolejnych dekadach koncertowała w wielu krajach Europy, a także w Stanach Zjednoczonych, Meksyku, na Kubie, w Australii, Tajlandii, Chinach i Japonii. Występowała między innymi w Pałacu Narodów w Genewie podczas obchodów Dnia ONZ w 1965 r., w Pałacu Sanssouci w Poczdamie, na Zamku Sforzów w Mediolanie oraz na Wawelu.

Współpracowała z wieloma uznanymi dyrygentami, wśród których znaleźli się Constantin Silvestri, William Steinberg, Wolfgang Sawallisch, Roberto Benzi, Hiroyuki Iwaki, Stanisław Wisłocki, Henryk Czyż, Witold Rowicki i Antoni Wit.

Czytaj więcej

Nie żyje Stacy Keach, gwiazda „Mike Hammer”. Amerykański aktor zmarł pod Warszawą

Laureatka Konkursu Chopinowskiego. Zasiadała w jury

W 1955 r. Lidia Grychtołówna wzięła udział w V Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie, zdobywając VII nagrodę. Była również laureatką innych międzynarodowych konkursów pianistycznych. W 1956 r. otrzymała III nagrodę na Konkursie im. Roberta Schumanna w Berlinie, w 1959 r. nagrodę specjalną w Rio de Janeiro, a w 1968 r. wyróżnienie na Konkursie im. Ferruccia Busoniego w Bolzano.

Jej repertuar obejmował utwory od epoki baroku po muzykę XX wieku. Szczególne miejsce zajmowały w nim kompozycje Ludwiga van Beethovena, Fryderyka Chopina i Roberta Schumanna.

Pianistka wielokrotnie uczestniczyła także w pracach jury Konkursu Chopinowskiego w Warszawie. Zasiadała w nim podczas edycji w latach 1980, 1985, 1990, 1995 i 2000. W 1990 r. była również jurorką Konkursu Chopinowskiego w Miami.

Nagrania i działalność pedagogiczna

Grychtołówna pozostawiła po sobie bogaty dorobek fonograficzny. Rejestrowała utwory dla takich wytwórni jak Polskie Nagrania, Philips, Deutsche Grammophon i CD Accord. Wśród nagrywanych przez nią kompozytorów znaleźli się między innymi Beethoven, Chopin, Schumann i Mozart, a także Ferenc Liszt, Sergiusz Rachmaninow i Aleksander Skriabin.

Jej interpretacje spotykały się z uznaniem krytyków. Po publikacji płyty zawierającej nagrania impromptus i scherz Chopina recenzent francuskiego pisma „Diapason” zwracał uwagę na witalność, osobowość artystyczną i umiejętność wydobywania różnorodnych barw z wykonywanych utworów. Cytat z recenzji przytoczono w biogramie pianistki na stronie Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina.

Artystka prowadziła również działalność pedagogiczną. Była profesorem Uniwersytetu im. Jana Gutenberga w Moguncji, gdzie kierowała własną klasą fortepianu.

Czytaj więcej

Ranking najlepszych pianistów po festiwalu Chopin i jego Europa

Lidia Grychtołówna była wielokrotnie odznaczana

Za swoją działalność artystyczną i wkład w rozwój polskiej kultury muzycznej otrzymała liczne nagrody i wyróżnienia. Wśród nich znalazły się Złoty Medal Miasta Mediolanu oraz Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia.

Została również uhonorowana Krzyżem Kawalerskim, Krzyżem Oficerskim i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymała także Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Po śmierci pianistki głos zabrało również Polskie Radio. Na profilu radiowej Dwójki podkreślono jej znaczenie dla polskiej kultury muzycznej i ciągłości tradycji pianistycznej.

„Była symbolem wielkiej kultury wykonawczej i symbolem ciągłości tradycji pianistycznej” – napisano. Przypomniano również, że jej kariera obejmowała niemal cały okres powojennej historii polskiej kultury muzycznej.