[b]Tak orzekł WSA w Poznaniu 2 września 2010 r. (I SA/ Po 436/10).[/b]

Spółka zwróciła się do organu podatkowego z wnioskiem o udzielenie interpretacji przepisów [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=3EC0892953EAF58605FEE453B6E7CBF6?id=115893]ustawy o CIT[/link]. Po preferencyjnej cenie kupiła od gminy grunty. W umowie z gminą zobowiązała się do wybudowania na nich osiedla mieszkaniowego.

Ze względu na problemy finansowe musiała jednak sprzedać grunty. Dlatego postanowiła wypłacić na rzecz gminy pewną kwotę tytułem odszkodowania za niewywiązanie się z umowy. Pytała, czy może ją zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. W ocenie spółki wydatek ten może być kosztem.

Organ podatkowy nie zgodził się z tym. Stwierdził, że poniesienie tych kosztów przez spółkę nie miało na celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, a tym samym nie można uznać odszkodowania wypłaconego gminie za koszt podatkowy. WSA oddalił skargę spółki, w pełni podzielając to stanowisko.

[i]Autor jest członkiem Zespołu Zarządzania Wiedzą Podatkową firmy Deloitte[/i]

[ramka][b]Komentuje Ewa Grzejszczyk, starszy menedżer w Dziale Doradztwa Podatkowego firmy Deloitte (biuro w Warszawie)[/b]

W mojej opinii wyrok ten nie ma uzasadnienia w logicznej i celowościowej wykładni obowiązujących przepisów podatkowych, chociaż wpisuje się w linię orzeczniczą i interpretacyjną, zgodnie z którą zmniejszenie straty lub zapobieżenie jej nie wiąże się z powstaniem przychodu podatkowego i w konsekwencji koszty ponoszone przez podatników w celu zmniejszenia strat nie powinny być zaliczane do kosztów podatkowych.

Moje stanowisko wynika z dwóch przesłanek. Po pierwsze, zgodnie z wykładnią celowościową art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, dla celów podatkowych wydatki skutkujące zmniejszeniem straty/kosztów podatkowych powinny być traktowane tak samo jak wydatki skutkujące zwiększeniem przychodów/dochodów podatkowych. Dodatkowo, w pewnych sytuacjach ograniczenie straty może być wręcz niezbędne do funkcjonowania podatnika (chronić go przed upadłością), a trudno wskazać okoliczność bardziej związaną z możliwością uzyskiwania przychodów podatkowych jak istnienie podatnika.

Przyjmując stanowisko odmienne (takie jak w komentowanym wyroku), należałoby uznać, że wszelkie wydatki związane z działaniami obniżającymi koszty działalności podatnika (np. redukcją zatrudnienia lub optymalizacją wykorzystania surowców w procesie produkcji), które same w sobie nie generują przychodów, nie powinny być zaliczane do kosztów podatkowych, co byłoby wnioskiem oczywiście błędnym.

Ponadto, niezależnie od powyższej argumentacji celowościowej, która – pozostając w pewnej sprzeczności z literalną wykładnią art. 15 ust. 1 ustawy o CIT – zawsze będzie budziła pewne kontrowersje, możliwa jest inna argumentacja uzasadniająca stanowisko odmienne od wyrażonego w tym wyroku.

Otóż w omawianej sprawie zapłata odszkodowania była bezpośrednio związana ze zmianą sposobu wykorzystania gruntów należących do spółki (rezygnacją z budowy osiedla), która z kolei stanowiła warunek sine qua non sprzedaży tych gruntów i uzyskania przez spółkę przychodu podatkowego z tego tytułu.

Moim zdaniem taki związek odszkodowania z przychodami podatkowymi jest wystarczający do uznania, że istnieją przychody podatkowe związane z odszkodowaniem, i zaliczenia tego odszkodowania do kosztów podatkowych.[/ramka]