Sąsiad sąsiadowi zniszczył płot. Jest kasacja do SN

Spór o miedzę rozgorzał na nowo, gdy po wyznaczeniu nowej granicy działek jeden z sąsiadów postawił betonowy płot. Drugi sąsiad wraz z innymi osobami rozebrał ogrodzenie tego samego dnia, w którym zostało ono ustawione. Zostali za to ukarani grzywnami.

Kara za obronę posiadania

Sąd Rejonowy uznał trzech obwinionych za winnych tego, że wspólnie i w porozumieniu dokonali rozbiórki betonowego płotu. Wykopali wszystkie 10 słupów, niszcząc je oraz uszkadzając stalowy drut. Łączna wartość szkód pokrzywdzonego wyniosła 677 zł. Za wykroczenie na jego szkodę sąd wymierzył każdemu z obwinionych po 500 zł grzywny. Zobowiązał też do zapłaty równowartości wyrządzonej szkody. Zwolnił ich jedynie od kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa.

Obrońca obwinionych wniósł apelację, zarzucając sądowi błędną wykładnię prawa. Sąd nie uwzględnił bowiem, że odpowiedzialności za wykroczenie podlega tylko ten, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. W tej sprawie natomiast doszło do obrony koniecznej, którą posiadacz nieruchomości może zastosować, żeby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania. Ma też prawo, niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania, przywrócić własnym działaniem stan poprzedni, bez stosowania przemocy względem osób. Taka dozwolona samopomoc została przewidziana w art. 343 § 2 kodeksu cywilnego.

Sąd Okręgowy utrzymał jednak w mocy zaskarżony wyrok. A wówczas sprawą zajął się Rzecznik Praw Obywatelskich.

Czytaj więcej

Prawo dla Ciebie

Przywrócenie posiadania a sfera prawna

Zgodnie z treścią art. 345 kodeksu cywilnego „posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwan...

Geodeta nie decyduje o posiadaniu

RPO zarzucił wyrokowi rażące naruszenie prawa procesowego, bo sąd odwoławczy nie rozważył należycie zarzutu apelacji obrońcy, dotyczącego działania przez obwinionych w ramach dozwolonej samopomocy w celu przywrócenia utraconego posiadania. Poza tym myląc posiadacza z właścicielem, SO przedstawił pogląd, jakoby obwinionemu nie przysługiwała ochrona posiadania w postaci dozwolonej samopomocy, choć fakty wskazują na spełnienie wszystkich jej przesłanek – podkreślił Rzecznik. Sporna część nieruchomości, zgodnie z usytuowaniem poprzedniego ogrodzenia, znajdowała się bowiem w posiadaniu obwinionego. Według RPO, tego faktu nie zmieniło nowe wyznaczenie granicy przez geodetę.

"W okolicznościach sprawy nie ma żadnego znaczenia, kto jest de facto właścicielem spornej części, ale kto nią ostatnio władał jako posiadacz. Nie można bowiem utożsamiać pojęcia posiadacza z właścicielem, jak w wyroku SO. To obwinionemu przysługiwała ochrona posiadania przed samowolnym jego naruszeniem przez sąsiada. Jeżeli pokrzywdzony jest w istocie właścicielem spornej części, powinien dochodzić egzekucji swoich praw na drodze właściwego postępowania, nie zaś dokonywać samowolnego zajęcia działki znajdującej się w posiadaniu obwinionego" – argumentuje RPO. 

Czytaj więcej

Nieruchomości

Przy rozgraniczaniu działek komornik wkracza pod jednym warunkiem

Przy sądowym rozgraniczeniu działek to geodeta winien utrwalić znaki graniczne wskazane przez sąd...

Jego zdaniem jedynie prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego, mogłoby być podstawą stwierdzenia, że stan posiadania powstały na skutek budowy nowego płotu jest zgodny z prawem. Taką podstawą nie jest zaś mapa geodezyjna do celów projektowych ani informacja pracownika Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, na którą powołał się pokrzywdzony.

- Obwinieni, działając w celu przywrócenia stanu poprzedniego, byli uprawnieni do zastosowania takich środków, jakie w danej chwili były potrzebne, czyli również uszkodzenia elementów ogrodzenia, jeżeli inny sposób jego usunięcia nie był możliwy - podkreśla kasacja RPO.