Do rzecznika zgłaszają się osoby zainteresowane uzyskaniem określonych informacji z księgi wieczystej. Zwracają uwagę na ograniczenia w uzyskaniu odpisów dokumentacji księgi wieczystej.

Według rzecznika spostrzeżenia tych osób nie są pozbawione racji. Art. 362 ust. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przewiduje bowiem, że odpisy dokumentów znajdujących się w aktach ksiąg wieczystych wydaje się m.in. na żądanie osób zainteresowanych. Dotyczy to zarówno ksiąg prowadzonych w formie tradycyjnej, jak i elektronicznej.

Przepis jest różnie interpretowany. Chodzi o pojęcie „zainteresowany". Na ogół jednak jest ono rozumiane w piśmiennictwie szeroko. Oznacza to, że odpisy dokumentów może uzyskać każdy, na czyją rzecz wpisane są prawa, ostrzeżenia, prawa osobiste i roszczenia, wzmianki o wniosku, oraz osoba domagająca uzgodnienia stanu prawnego nieruchomości.

Znacznie większe rygory są przewidziane dla przeglądania ksiąg. Mianowicie prawo wymaga wykazania się interesem prawnym. Pojęcie „interesu prawnego" jest węższe niż pojęcie „zainteresowanego".

Zostało ono ograniczone do grupy osób, na rzecz których został dokonany wpis do księgi wieczystej (chociaż i w tym wypadku istnieją wątpliwości interpretacyjne).

Według rzecznika trudno wskazać racjonalne przyczyny, dla których uzyskanie odpisów dokumentów z akt księgi wieczystej jest dostępne szerokiemu kręgowi podmiotów („zainteresowanym"), a wgląd w akta księgi wieczystej mają tylko niektórzy. Jest jeszcze jeden problem. Skoro ustawa zapewnia szeroki dostęp do akt księgi wieczystej (możliwości uzyskania odpisów), to akt o charakterze wykonawczym nie może tej kwestii regulować odmiennie. Tymczasem zgodnie z § 202 ust. 4 rozporządzenia ministra sprawiedliwości w sprawie regulaminu urzędowania sądów powszechnych odpis lub wypis z dokumentu załączonego do akt księgi wieczystej sporządzany i wydawany jest na żądanie osoby mającej interes prawny.

Z tych właśnie powodów rzecznik spraw obywatelskich zwrócił się do ministra sprawiedliwości z prośbą o wyjaśnienie tych wątpliwości. Według rzecznika przepisy konkretyzujące zasadę jawności ksiąg wieczystych wymagają analizy i ewentualnej korekty, która zapewni spójność regulacji.