To na razie projekt. Jego autorem jest Senat.
Jest to propozycja zmian do ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Realizuje ona wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2012 r. (sygn. P 15/12). TK uznał w nim za niezgodny z ustawą zasadniczą art. 76 ust. 1 zd. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przepis ten przewiduje, że po podziale nieruchomości hipoteka, która była wcześniej ustanowiona na udziale, obciąża wszystkie nieruchomości utworzone na skutek podziału (jest to hipoteka łączna).
Jeżeli więc budynek z pięcioma mieszkaniami był współwłasnością pięciu osób, a tylko dwie z nich zaciągnęły kredyt, który bank zabezpieczył hipoteką ustanowioną na ich udziałach, to na skutek zniesienia współwłasności hipoteka obciążała każdy wyodrębniony lokal, także te należące do osób, które nie zaciągały kredytu. Oznaczało to, że wierzyciel (bank) mógł żądać zaspokojenia w całości lub w części z każdej nieruchomości, z kilku z nich lub ze wszystkich łącznie. Odpowiadało się więc za cudze długi.
Trybunał uznał, że przepis narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Według niego wierzyciel może bowiem sam ocenić, czy hipoteka ustanowiona na udziale jest wystarczającym dla niego zabezpieczeniem, a jeżeli nie, to zawsze może żądać dodatko wych zabezpieczeń. Tymczasem cena, jaką płacą współwłaściciele w stosunku do korzyści, jakie odnoszą wierzyciele, jest nieproporcjonalnie wysoka (tj. ryzyko spłaty cudzych długów).
Po publikacji wyroku TK przepis ten przestał obowiązywać. Obecnie więc – zdaniem senatorów – wciąż jest możliwość obciążenia hipoteką części ułamkowej nieruchomości. Ale w razie podziału nieruchomości na skutek zniesienia współwłasności hipoteka wygasa (przed wyrokiem TK „podążała" ze wszystkimi nieruchomościami).
