Na specpomostówki mogą przechodzić tylko ci nauczyciele, wychowawcy lub inni pracownicy pedagogiczni, którzy byli zatrudnieni w określonych placówkach, czyli:

- publicznych i niepublicznych przedszkolach,

- szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych,

- publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego,

- młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i socjoterapii,

- specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych,

- specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania,

- ośrodkach umożliwiających dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i nauki,

- placówkach zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania.

ZUS wymaga, aby w ostatnim okresie przed złożeniem wniosku pozostawać w stosunku pracy jako nauczyciel w jednej z takich placówek.[b] Jeśli po zakończeniu pracy nauczycielskiej dana osoba podjęła inną pracę lub działalność, to nie nabędzie prawa do świadczenia kompensacyjnego.[/b] Jeśli natomiast po jej zakończeniu nie wykonywała żadnej działalności ani nie była zatrudniona, to świadczenie otrzyma.

Do nabycia świadczenia kompensacyjnego konieczne jest rozwiązanie stosunku pracy.

Z inicjatywą zakończenia zatrudnienia powinien wystąpić nauczyciel. Nie ma natomiast znaczenia to, czy rozwiązanie umowy o pracę nastąpi w wyniku złożenia przez niego wypowiedzenia czy w drodze porozumienia stron.

Są także sytuacje, w których świadczenie przysługuje, mimo że nauczyciel utracił pracę niezależnie od swojej woli.

Na równi z rozwiązaniem stosunku pracy z inicjatywy nauczyciela jest traktowane jego rozwiązanie lub wygaśnięcie w okolicznościach przewidzianych w art. 20 ust. 1, 5c i 7 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=B68EBB8ABE962A4A9D6359A3565BEEC7?id=182007]Karty nauczyciela[/link]. Chodzi o:

- rozwiązanie stosunku pracy w razie całkowitej lub częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć,

- wygaśnięcie stosunku pracy w związku z pozostawaniem nauczyciela w stanie nieczynnym.

Może się zdarzyć, że nauczyciel pracuje w kilku placówkach oświatowych. Otrzyma świadczenie, jeśli rozwiąże stosunki pracy we wszystkich. Nie ma znaczenia, w jakim wymiarze czasu tam pracował i w jakim charakterze. Obowiązek zakończenia zatrudnienia dotyczy również pracodawców, którzy z oświatą nie mają nic wspólnego. Co ważne, trzeba to zrobić najpóźniej w dniu rozwiązania umowy z placówką oświatową. Inaczej ZUS odmówi świadczenia, powołując się na to, że po ustaniu pracy pedagogicznej dana osoba była zatrudniona w innym charakterze.

ZUS nie przyzna świadczenia, dopóki nauczyciel nie spełni wszystkich warunków wymaganych do jego uzyskania. To oznacza, że jeśli zainteresowany złoży wniosek, nie rozwiązawszy umowy o pracę, dostanie odmowę.

Jeśli nauczyciel np. rozwiąże stosunek pracy 31 sierpnia, a wymagany wiek kończy 15 września, to dostanie je od tego dnia, choćby wnioskował o nie nieco wcześniej. Jeśli zaś zgłosi wniosek po miesiącu, w którym spełnił wszystkie warunki, to ZUS przyzna świadczenie od pierwszego dnia miesiąca, w którym został on złożony.