Zasadą jest, że uzyskanie emerytury uzależnione jest od zgłoszenia wniosku o to świadczenie wraz z odpowiednią dokumentacją. Czasami jednak emerytura przyznawana jest przez ZUS bez takiej konieczności. Co więcej – w takich przypadkach nieco inne są również warunki wymagane do uzyskania świadczenia. Chodzi o tzw. emeryturę z urzędu, która przyznawana jest na podstawie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2006 r.

Bez wymaganego stażu

ZUS ustala prawo do tej emerytury osobom pobierającym rentę z tytułu niezdolności do pracy, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet lub 65 lat dla mężczyzn) oraz podlegały (przynajmniej przez jeden dzień) ubezpieczeniu społecznemu (przed  1 stycznia 1999 r.) lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (po 31 grudnia 1998 r.).

Aby uzyskać prawo do tej emerytury nie jest więc konieczne posiadanie odpowiednio długiego stażu ubezpieczeniowego.

Emerytura przyznawana jest z urzędu zamiast pobieranej dotychczas renty z tytułu niezdolności do pracy. Oznacza to, że wraz z przyznaniem emerytury ubezpieczony traci prawo do renty.

Przykład

Ubezpieczony od 1 marca  2005 r. jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy przyznanej na stałe. Pod koniec lipca 2011 r. ukończy 65 lat. Dotychczas udowodnił tylko dziewięć lat składkowych i nieskładkowych. Pomimo tak krótkiego stażu ZUS przyzna z urzędu emeryturę po ukończeniu przez ubezpieczonego powszechnego wieku emerytalnego.

Należy podkreślić, że ZUS czeka z przyznaniem emerytury z urzędu do końca miesiąca, w którym osoba ubezpieczona pobierająca rentę osiągnie powszechny wiek emerytalny.

Do tego czasu ma ona bowiem możliwość wystąpienia z wnioskiem o emeryturę. Jeśli do ostatniego dnia tego miesiąca (nawet po osiągnięciu wspomnianego wieku) zgłosiła taki wniosek, ZUS rozpatruje go na ogólnych zasadach, pozostawiając uprawnienia do  renty.

W przeciwnym razie wszczyna procedurę celem przyznania z urzędu emerytury i odebrania renty z tytułu niezdolności do pracy.

Nie każda renta uprawnia do emerytury

Emeryturę z urzędu mogą uzyskać wyłącznie osoby pobierające rentę z tytułu niezdolności do pracy przysługującą na podstawie przepisów ustawy emerytalnej

(w tym również rentę przyznaną w drodze wyjątku przez prezesa ZUS) lub na podstawie przepisów emerytalnych obowiązujących bezpośrednio przed wejściem jej w życie.

ZUS nie może natomiast przyznać z urzędu emerytury osobom, które wprawdzie ukończyły powszechny wiek emerytalny, ale pobierają inną rentę z tytułu niezdolności do pracy niż wymieniona. W takiej sytuacji znajdują się np. osoby pobierające:

Zobacz  pozostałe artykuły w Kodeksie emerytalnym