Sąd upadłościowy może zobowiązać dłużnika do złożenia dodatkowego oświadczenia na piśmie pod rygorem pominięcia tego dowodu. To dodatkowe ułatwienie w prowadzeniu tych spraw, ale z drugiej strony obowiązki dłużnika, nie tylko przy upadłości konsumenckiej.

Niewypłacalność wskutek rażącego niedbalstwa

Kwestia ta wynikła w sprawie upadłości konsumenckiej, w której sąd rejonowy ustalił, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień wskutek rażącego niedbalstwa. W planie spłaty uczestniczyły: Skarb Państwa (sąd rejonowy), gmina miejska oraz spółka. Sąd ustalił plan spłaty wierzycieli na warunkach szczegółowo opisanych w orzeczeniu, a część długów upadłego miała zostać umorzona po wykonaniu tego planu. Następnie Sąd Okręgowy w Poznaniu werdykt ten utrzymał.

Czytaj więcej:

Kto odpowiada za nieterminowe złożenie wniosku upadłościowego
Biznes Kto odpowiada za nieterminowe złożenie wniosku upadłościowego

Pro

Upadły nie dał za wygraną i w skardze kasacyjnej do SN domagał się wykładni, jaki próg rażącego niedbalstwa wynika z art. 49115 ust. 1 pkt 3 prawa upadłościowego przy zadłużeniach konsumenckich i czy zaniechania procesowe, tj. brak reakcji na wadliwe, jego zdaniem, wezwanie sądu, mogą być elementem tej oceny.

Na żądanie sądu trzeba złożyć oświadczenie

Sąd Najwyższy przypomniał, że zbadanie czy dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób umyślny czy wskutek rażącego niedbalstwa, tj. czy ponosi winę za swój stan majątkowy – wymaga dokonania ustaleń faktycznych i ich oceny. Skarżący zaś w istocie zmierza do podważenia dokonanej oceny dowodów i ustaleń faktycznych dotyczących jego postępowania przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym.

Czytaj więcej

Upadłość konsumenta. Co z prawem pierwokupu udziału w mieszkaniu
Nieruchomości
Upadłość konsumenta. Co z prawem pierwokupu udziału w mieszkaniu

– Należy także zauważyć, że w toku postępowania dłużnik został skutecznie zobowiązany przez sędziego do złożenia oświadczenia na piśmie (w trybie art. 217 ust. 1 prawa upadłościowego pod rygorem pominięcia i przy zastrzeżeniu, że takie oświadczenie będzie stanowiło dowód w sprawie, a nadto do przedłożenia dokumentów ukazujących aktualną sytuację materialną i wysokość uzyskiwanych dochodów upadłego. Skarżący nie ustosunkował się do tego zarządzenia w wyznaczonym terminie – wskazała w konkluzji uzasadnienia sędzia Agnieszka Jurkowska-Chocyk.

Sygnatura akt: I CSK 3335/25

Opinia dla „Rzeczpospolitej”

Cezary Zalewski, wiceprezes ds. upadłościowych i restrukturyzacyjnych przy Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy w Warszawie

Zgodnie z art. 217 prawa upadłościowego, jeżeli zachodzi potrzeba przeprowadzenia dowodu z przesłuchania m.in. upadłych, sąd stosownie do okoliczności, przesłuchuje ich na posiedzeniu niezależnie od obecności innych osób zainteresowanych albo odbiera od osób przesłuchiwanych oświadczenia na piśmie, które stanowią dowód w sprawie. To ułatwienie dowodowe ma na celu przyspieszenie postępowania i jego standaryzację. W tej sprawie dłużnik nie ustosunkował się do zarządzenia w wyznaczonym terminie, mimo że zostało mu skuteczne doręczone. Taki rodzaj zaniechania musi oznaczać negatywne skutki dowodowe dla upadłego i przyjęcie przez sąd stanu faktycznego stanowiącego podstawę do rozstrzygnięcie niekorzystnego dla konsumenta, nawet jeśli nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.