Starania samorządów o zwrot podatku nie zawsze mają sens

Dużą pokusą dla samorządów mogą być zabiegi o odzyskanie VAT po wyroku TSUE. Eksperci radzą jednak sprawdzić opłacalność takiej operacji.

Publikacja: 07.04.2023 03:00

Starania samorządów o zwrot podatku nie zawsze mają sens

Foto: Adobe Stock

Wydane 30 marca dwa wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczyły częstych w ostatnich latach działań gmin, związanych z inwestycjami proekologicznymi. Chodziło o montaż systemów odnawialnych źródeł energii na nieruchomościach mieszkańców (sygn. C-612/21) oraz o usuwanie azbestu z tychże (sygn. C-616/21). Trybunał orzekł – wbrew wielu wydawanym wcześniej interpretacjom – że takie czynności nie są działalnością gospodarczą, a zatem nie podlegają VAT.

Takie wyroki, choć pozornie uwalniające od podatku, nie oznaczają jednak, że gminy gremialnie zaczną starać się o zwroty zapłaconego VAT. Pytani przez „Rzeczpospolitą” eksperci wskazują na różnorakie następstwa tych wyroków. Wiele przy tym zależy od tego, jak wyglądały rozliczenia takich inwestycji. Często wymiana dachu z eternitowego na blaszany czy budowa paneli fotowoltaicznych bywa finansowana z dotacji unijnych, pokrywających np. 75 proc. inwestycji. Pozostałe 25 proc. wpłaca gminie właściciel nieruchomości, a gmina zatrudnia firmę budowlaną jako podwykonawcę. I właśnie od wpłat osób, u których instalowano nowoczesne ekologiczne rozwiązania, gminy w niektórych przypadkach naliczały VAT. TSUE uznał jednak, że taka usługa gminy jest wykonaniem jej funkcji jako organu administracji, nie powinna więc podlegać VAT.

Czytaj więcej

TSUE: gmina zakładająca fotowoltaikę i usuwająca azbest nie musi płacić VAT

Warto skalkulować zawczasu

Jak zauważa Wojciech Gede, dyrektor w departamencie podatkowym w PwC, wprawdzie wyroki TSUE wyznaczyły kierunek zasad opodatkowania proekologicznych inwestycji samorządów, ale przed sądami administracyjnymi toczy się wiele sporów o to, czy takie usługi powinny podlegać VAT.

– W każdym takim przypadku stan faktyczny pod kątem konstrukcji finansowej może być nieco inny od spraw, które rozstrzygnął TSUE – zauważa ekspert. Dodaje, że samorządy będą musiały podjąć decyzję o dalszych krokach związanych z inwestycjami, na które otrzymały dofinansowania.

– Decyzje te powinny uwzględniać nie tylko interes finansowy gminy, ale również fakt, czy inwestycja została np. zabezpieczona interpretacją indywidualną potwierdzającą prawo do odliczenia podatku naliczonego – przypomina Wojciech Gede.

Ostrożność decyzyjna się przyda choćby dlatego, że nawet jeśli powstanie możliwość odzyskania VAT zapłaconego od takich usług, to konieczne będzie wsteczne korygowanie podatku naliczonego od zakupów związanych z tymi usługami. Konkretnie – z faktur wystawianych przez firmy budowlane, praktycznie wykonujące ekologiczne inwestycje. Może się zatem okazać, że bilans takiej operacji jest zerowy, bo i odzyskany VAT trzeba by zrównoważyć korektą, z której wynika brak możliwości odliczenia podatku. Na dodatek taka operacja niejednokrotnie wymagałaby dodatkowego wkładu pracy urzędników odpowiedzialnych za finanse w gminach.

Na ważny aspekt sprawy zwraca uwagę Adam Bartosiewicz, doradca podatkowy w Gardens Tax & Legal. Chodzi o rozliczenia VAT sprzed kilku lat, gdy usługi budowlane były objęte tzw. odwrotnym obciążeniem.

– Sądy administracyjne, a także organy podatkowe prowadzą dziś wiele postępowań dotyczących właśnie tego systemu. Nie było do końca uregulowane, kto ma ten VAT naliczać: gmina jako inwestor czy wykonawca będący firmą budowlaną. Zresztą w tych sprawach różne rozliczenia trwają do dziś i faktury za te usługi sprzed lat wciąż są wystawiane lub korygowane – zauważa Bartosiewicz.

Eksperci wskazują, że w tej sprawie rozsądnym wyjściem byłoby wydanie przez ministra finansów interpretacji ogólnej. Gdyby zalegalizowała ona dotychczasowe praktyki naliczania VAT, to powinna też zagwarantować, by korekty rozliczeń z okresu sprzed wydania takiej interpretacji były dokonywane według zasad przyjętych przez gminę w przeszłości.

Wyroki TSUE nie powinny natomiast wpłynąć na sytuację firm budowlanych dostarczających usługi związane czy to z budową paneli fotowoltaicznych czy z usuwaniem azbestu.

Głos ministra pożądany

– Świadczone przez nich usługi są najczęściej klasycznymi usługami budowlanymi, podlegającymi VAT – zauważa Wojciech Gede.

Choć wyrok TSUE jest ważnym rozstrzygnięciem w tej sprawie, to wiele gmin uzyskało w poprzednich latach interpretacje indywidualne, przewidujące, że w takich sytuacjach należy naliczać VAT. Takie gminy powinny wciąż korzystać z ochrony, jaką dają im te interpretacje, przewidujące, że gminy w takich sytuacjach są podatnikiem VAT.

Opinia dla „Rzeczpospolitej”

Janina Fornalik doradca podatkowy, partner w MDDP

Po wyrokach TSUE w sprawie gmin minister finansów powinien wydać interpretację ogólną mówiącą, że od dnia wydania wyroku przez TSUE nie powinno się naliczać VAT od usług, których dotyczył wyrok, a w konsekwencji także od otrzymanych dotacji. Równocześnie minister mógłby wskazać, że rozliczeń z przeszłości nie należy korygować i organy nie będą kwestionować odliczenia VAT naliczonego. Takie interpretacje przewidujące „grubą linię” w rozliczeniach były już wydawane przez MF po przełomowych wyrokach TSUE w sprawach np. refakturowania ubezpieczenia na leasingobiorcę, opłat reprograficznych czy komorników. Taka interpretacja nie może jednak zabronić korekty rozliczeń VAT, gdyby gmina z jakiegoś powodu chciała jej dokonać.

Wydane 30 marca dwa wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczyły częstych w ostatnich latach działań gmin, związanych z inwestycjami proekologicznymi. Chodziło o montaż systemów odnawialnych źródeł energii na nieruchomościach mieszkańców (sygn. C-612/21) oraz o usuwanie azbestu z tychże (sygn. C-616/21). Trybunał orzekł – wbrew wielu wydawanym wcześniej interpretacjom – że takie czynności nie są działalnością gospodarczą, a zatem nie podlegają VAT.

Takie wyroki, choć pozornie uwalniające od podatku, nie oznaczają jednak, że gminy gremialnie zaczną starać się o zwroty zapłaconego VAT. Pytani przez „Rzeczpospolitą” eksperci wskazują na różnorakie następstwa tych wyroków. Wiele przy tym zależy od tego, jak wyglądały rozliczenia takich inwestycji. Często wymiana dachu z eternitowego na blaszany czy budowa paneli fotowoltaicznych bywa finansowana z dotacji unijnych, pokrywających np. 75 proc. inwestycji. Pozostałe 25 proc. wpłaca gminie właściciel nieruchomości, a gmina zatrudnia firmę budowlaną jako podwykonawcę. I właśnie od wpłat osób, u których instalowano nowoczesne ekologiczne rozwiązania, gminy w niektórych przypadkach naliczały VAT. TSUE uznał jednak, że taka usługa gminy jest wykonaniem jej funkcji jako organu administracji, nie powinna więc podlegać VAT.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Prawnicy
Jeden z najbardziej znanych prawników w Polsce odsunięty od zajęć ze studentami
Prawo dla Ciebie
Pokłosie afery Collegium Humanum? Będzie zaostrzenie przepisów o studiach podyplomowych
Spadki i darowizny
Ten testament wywołuje najwięcej sporów. Sąd Najwyższy wydał ważny wyrok
Samorząd
Krzyże w warszawskich urzędach zakazane. Sprawa trafi do prokuratury
Praca, Emerytury i renty
Czternasta emerytura - rząd proponuje termin
Materiał Promocyjny
Technologia na etacie. Jak zbudować efektywny HR i skutecznie zarządzać kapitałem ludzkim?