Rząd wygasza przywileje dla Ukraińców. Mają być traktowani jak inni cudzoziemcy

Przyjęta ustawa wygasza rozwiązania zawarte w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, którą rząd PiS (także głosami ówczesnej opozycji) uchwalił w marcu 2022 r.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, które przygotowało nowe przepisy, zwraca uwagę, że specustawa z 2022 r. była odpowiedzią na masowy napływ uchodźców z Ukrainy wskutek agresji Rosji na ten kraj. Tymczasem obecnie, po blisko czterech latach sytuacja uległa stabilizacji – większość dorosłych obywateli Ukrainy pracuje, ich dzieci uczęszczają do polskich szkół. 

Jakie będą nowe zasady ochrony tymczasowej dla uchodźców z Ukrainy 

Rząd nie chce przede wszystkim przedłużać dotychczasowych zasad ochrony tymczasowej dla uchodźców z Ukrainy. Po 4 marca dla obcokrajowców przyjeżdżających do naszego kraju korzystanie z takiej ochrony będzie możliwe wyłącznie pod warunkiem złożenia w ciągu 30 dni od przybycia do Polski wniosku o nadanie numeru PESEL ze statusem UKR. Brak takiego wniosku będzie równoznaczny z rezygnacją z ochrony czasowej. Jak wyjaśnia MSWiA, uchodźcy z Ukrainy, którzy posiadają nr PESEL ze statusem UKR, po 4 marca 2026 r. staną się beneficjentami ochrony czasowej w rozumieniu nowego systemu. Jednak ci, którzy mieli nadany PESEL jedynie poprzez oświadczenie, będą musieli potwierdzić tożsamość w gminie na podstawie ważnego dokumentu podróży. W przeciwnym razie po 31 sierpnia utracą ochronę czasową. 

Jednocześnie resort wskazuje, iż nowe przepisy utrzymują kluczowe udogodnienia, tj.: PESEL UKR jako potwierdzenie legalnego pobytu, elektroniczny dokument Diia.pl. Dodatkowo projekt zakłada dostęp do aplikacji mObywatel dla uchodźców, uproszczone zasady podejmowania pracy i prowadzenia działalności gospodarczej.

Czytaj więcej

Społeczeństwo

Ukraińcy jak inni cudzoziemcy. Czy likwidacja przywilejów odwróci antyukraińskie nastroje w Polsce?

Rząd uchyla specustawę dla uchodźców wojennych z Ukrainy. Chce zmniejszyć wydatki, wprowadzić bar...

Prawo do schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego

W ochronie zdrowia ustawa przewiduje stopniowe przejście uchodźców na zasady zbliżone do obywateli polskich. Oznacza to, że uchodźcy z Ukrainy będą mieli dostęp do wszystkich świadczeń opieki zdrowotnej jedynie w przypadku, gdy są ubezpieczeni i odprowadzają składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wyjątki mają dotyczyć m.in. dzieci, kobiet w ciąży, ofiar przemocy, rannych żołnierzy oraz nagłych przypadków. Jak zaznacza MSWiA, w konsekwencji znacznie ograniczony zostaje również dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej dla osób nieubezpieczonych. Będą funkcjonować tak samo, jak nieubezpieczeni obywatele Polski.

Dostęp do świadczeń z pomocy społecznej ma zostać ograniczony do tych, które przysługują cudzoziemcom, przebywającym ze względów humanitarnych lub na podstawie zgody na pobyt tolerowany. Będą mieli prawo do schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego.

Do końca roku szkolnego 2025/2026 utrzymane zostaną dodatkowe lekcje języka polskiego, oddziały przygotowawcze oraz uproszczone zasady zatrudniania nauczycieli i asystentów międzykulturowych. Później ma nastąpić pełne przejście na zasady ogólne. 

Grupy, które utracą uprawnienia, tj. dzieci pow. jednego roku życia, samotni opiekunowie trojga lub więcej dzieci, opiekunowie tymczasowi i pełnoletni uczniowie szkół, będą mogli zamieszkiwać w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania do 30 czerwca 2026 r. Jednocześnie ustawa wprowadza nowy system zakwaterowania: krótkoterminowy kryzysowy (do 60 dni, maksymalnie 12 miesięcy od wybuchu wojny); długoterminowy – tylko dla osób szczególnie wrażliwych (osoby starsze, niepełnosprawne, kobiety w ciąży i wychowujące dziecko do 12 m. ż., zagraniczna instytucjonalna piecza zastępcza i osoby chore po hospitalizacji) – pod nadzorem ministra ds. zabezpieczenia społecznego.

Nowe przepisy mają wejść w życie 5 marca 2026 r.