Poradniki

Pokrzywdzony może pilnować ścigania sprawcy

ROL
Zostałeś pobity, okradziony, oszukany, znieważony? Jesteś ofiarą przestępcy? Możesz brać udział w jego ściganiu, oskarżeniu i osądzeniu
Ofiara przestępstwa w języku prawniczym nosi miano pokrzywdzonego.
Pokrzywdzonym według [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=965CE785CFE6FEBAB3D2ADFFB4BBB364?id=75001]kodeksu postępowania karnego[/link] jest osoba bezpośrednio dotknięta przestępstwem: ten, czyje indywidualne dobro prawne zostało naruszone przez sprawcę lub choćby tylko zagrożone. Takim dobrem jest np. zdrowie, nietykalność cielesna, własność, cześć, dobre imię. Jeżeli pokrzywdzonym jest dziecko, jego prawa wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, która się nim stale opiekuje. Chodzi oczywiście przede wszystkim o rodziców. Za osobę nieporadną, starszą lub schorowaną jej prawa może wykonywać opiekun. Jeśli pokrzywdzony nie żyje, prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać najbliżsi.
[srodtytul]Strona w śledztwie[/srodtytul] Pokrzywdzony może brać udział w procesie sądowym przeciwko sprawcy przestępstwa, którego padł ofiarą. Ale może również uczestniczyć we wcześniejszym etapie sprawy, w jego poszukiwaniu. Ma prawo „pilnować” policji i prokuratury, które podczas śledztwa czy dochodzenia zbierają dowody, przesłuchują świadków, badają miejsce popełnienia przestępstwa. Ta przedsądowa faza nazywa się postępowaniem przygotowawczym. [b]W tym postępowaniu pokrzywdzony jest stroną uprawnioną do działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem, z czym wiąże się wiele ważnych uprawnień. [/b] Przede wszystkim zawiadamia się go (policja/prokuratura) o wszczęciu, odmowie lub umorzeniu śledztwa. Jeżeli złożył zawiadomienie o przestępstwie i w ciągu sześciu tygodni nie został powiadomiony o decyzji w tej sprawie, to może wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego nad tym, do którego to zawiadomienie trafiło. Zażalenie może złożyć również na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa i jego umorzenie (ma przy tym prawo przejrzeć akta sprawy). Przysługuje mu też uprawnienie do składania zażaleń na czynności (inne niż postanowienia i zarządzenia), które naruszają jego prawa – do przełożonego prokuratora prowadzącego śledztwo. [srodtytul]Czynności dowodowe[/srodtytul] Pokrzywdzony i jego pełnomocnik mogą składać wnioski o dokonanie czynności śledczych oraz żądać dopuszczenia ich do udziału w nich. Przy tym jeżeli jakiejś czynności śledztwa lub dochodzenia nie będzie można powtórzyć na rozprawie podczas procesu, to pokrzywdzonego trzeba do niej dopuścić. Wyjątkiem jest sytuacja, w której zwłoka wiąże się z niebezpieczeństwem utraty lub zniekształcenia dowodu. Pokrzywdzony może zwrócić się z żądaniem przesłuchania świadka, jeżeli istnieje groźba, że nie będzie można go przesłuchać na rozprawie podczas procesu. Prokurator powinien także dopuścić go (na żądanie) do udziału w innych czynnościach śledztwa lub dochodzenia. Odmowa może być uzasadniona tylko ważnym interesem śledztwa. Organ prowadzący postępowanie przygotowawcze ma obowiązek doręczyć pokrzywdzonemu odpis postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych albo instytucji naukowej lub specjalistycznej. Na jego wniosek zezwala mu na udział w przesłuchaniu biegłego i zapoznanie się z pisemną opinią. Za zgodą prowadzącego postępowanie pokrzywdzony może przeglądać akta i sporządzać z nich odpisy bądź odpłatnie otrzymać kserokopie lub uwierzytelnione odpisy. W razie odmowy udostępnienia akt ma prawo złożyć zażalenie. Złożenie aktu oskarżenia do sądu kończy postępowanie przed prokuratorem. Następnym etapem jest postępowanie przed sądem. [ramka][b]Z urzędu, na wniosek, prywatne[/b] - [b]Większość przestępstw ścigana jest przez organy państwa z urzędu (z oskarżenia publicznego), czyli niezależnie od woli pokrzywdzonego. [/b]Najpierw więc postępowanie toczy się przed prokuratorem, który wnosi do sądu akt oskarżenia. - [b]Niektóre ścigane są na wniosek pokrzywdzonego.[/b] Chodzi o takie przestępstwa, jak groźba bezprawna lub kradzież popełniona wobec osoby najbliższej (np. rodziców). Po złożeniu wniosku postępowanie dalej toczy się z urzędu. - [b]Wreszcie są przestępstwa ścigane tylko z prywatnego oskarżenia pokrzywdzonego[/b], ponieważ dotykają wyłącznie jego osoby. Są to: zniesławienie, zniewaga, naruszenie nietykalności cielesnej, lekkie uszkodzenie ciała. Pokrzywdzony samodzielnie, bez udziału prokuratury czy policji, kieruje do sądu prywatny akt oskarżenia.[/ramka] Masz pytanie, wyślij e-mail do autora [mail=i.walencik@rp.pl]i.walencik@rp.pl[/mail]
Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL