Podział środków dla fundacji po nowemu

Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego będzie głównym dysponentem środków z budżetu państwa przeznaczanych na projekty realizowane przez organizacje pozarządowe. We wtorek Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy w tej sprawie.

Narodowe Centrum przejmie dotychczasowe kompetencje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Chodzi o prowadzony przez resort Fundusz Inicjatyw Obywatelskich oraz wsparcie organizacji pożytku publicznego korzystających z 1 proc. PIT.

Narodowe Centrum będzie miało siedzibę w Warszawie. Jego organami będą dyrektor i rada. W skład rady wejdzie 11 osób, w tym pięciu reprezentantów organizacji pozarządowych. Nadzór nad nim w imieniu premiera będzie sprawował przewodniczący Komitetu ds. Pożytku Publicznego.

Centrum ma zarządzać programami ds. rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i określać zakres tematyczny projektów, na które państwo przeznaczy środki. Będzie ogłaszać otwarte konkursy na wyłonienie organizacji, która projekt zrealizuje. Oceni, wybierze i przypilnuje, czy pieniądze rzeczywiście zostały na niego wydane.

Projekt zawiera też kryteria przyznawania pieniędzy fundacjom lub stowarzyszeniom. Wymienia: trwałość, innowacyjność rozwiązania, zasadność planowanych kosztów, jakość planu projektu, potencjalny jego wpływ na adresatów etc.

Rząd uważa, że ustawa wyrówna szanse organizacji. Dziś np. małe wiejskie mają nikłe szanse na budżetowe wsparcie.

Projekt określa, ile środków przez najbliższe dziesięć lat rząd przeznaczy dla trzeciego sektora. W latach 2017–2026 ma to być 35,6 mln zł. W tym roku – 1,5 mln zł, w 2018 r. – 3,6 mln zł, w 2019 r. – 3,7 mln zł, w 2020 r. – 3,8 mln zł.

Dziś każde ministerstwo ma swój fundusz, dzięki któremu prowadzi projekty razem z różnymi organizacjami. Niezależnie od tego przy Ministerstwie Rodziny funkcjonuje Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, który na różnego rodzaju przedsięwzięcia przeznacza rocznie ok. 60 mln zł. Cieszą się dużą popularnością. Środków wystarcza tylko dla ok. 10 proc. startujących w konkursach fundacji i stowarzyszeń.

Rząd zapewnia, że projekt nie doprowadzi do centralizacji systemu wsparcia organizacji pozarządowych w Polsce, przenosi jedynie część kompetencji na centrum z poszczególnych ministerstw. Mimo, że liczba organizacji pozarządowych z roku na rok rośnie, to wolontariuszy wciąż jest mało.

W trakcie prac projekt wzbudzał olbrzymie kontrowersje. Przede wszystkim zarzucano rządowi, że chce ograniczyć przyznawanie środków niektórym niewygodnym dla siebie organizacjom pozarządowym. Stowarzyszenia i fundacje krytykowały niejasne kryteria rozdzielania środków i organizowania konkursów. Pod wpływem tej krytyki projekt został częściowo zmieniony.

—Renata Krupa-Dąbrowska